Egin ARGIAkoa

Gizartea Ingurumena Politika Ekonomia Kultura Euskara Feminismoa Hezkuntza Nazioartea Iritzia

igandea 2026ko apirilaren 19an

Historia > Efemerideen kanala

Euskarazko historiako lehen egunkaria argitaratzen hasi ziren: Eguna

Duela

89

urte

1937ko urtarrilaren 1ean,

Euskarazko historiako lehen egunkaria argitaratzen hasi ziren: Eguna. Aurretik Euzkadi egunkariko euskarazko atala zena egunkari bilakatzea erabaki zuten 1936ko Gerra betean, honen eraginez egunkariek orri kopurua murriztu beharra izan baitzuten. Sei hilabetez iraun zuen, Manuel Ziarsoloren zuzendaritzapean. Historiako euskarazko lehen egunkaria izan zen, eta frankistek Bilbo hartzean desagertu zen, ihes egin behar izan baitzuten egileek bizia salbatuko bazuten.

Iturria:

Joseba Agirreazkueanaga, Manu Ziarsolo “Abeletxe” (1902-1987): “Eguna” (Bidegileak bilduma).

Egun hau historian

1804Haitik independentzia aldarrikatu zuen

1904Bizkaiko meatzarien greba amaitu zen langileen garaipenarekin

1919Zeruko Argiaren lehen zenbakia argitaratu zuten Iruñeko kaputxinoek

1922ARGIA astekariaren egutegia estreinatu zuten Euskal Herriko etxeetan

1933‘Urtarrileko iraultza’ abiatu zuen CNT sindikatuak Espainiako Estatuan

1959Kubako iraultzak garaipena borobildu zuen Santiagon

1994Chiapasen nekazari eta indigenak matxinatu egin ziren Mexikoko Gobernuaren aurka

Azoka

Urte hau historian: < >

Berrienetik Zaharrenetik

1937-01-01

Euskarazko historiako lehen egunkaria argitaratzen hasi ziren: Eguna

1937-01-02

Zaraitzuko ibarrean gutun bidezko korrespondentzia zibilari zentsura ezartzeko eskaera egin zuten

1937-01-04

Bilbo bonbardatu zuten hegazkin alemaniarrek eta bost pertsona hil

1937-01-05

Jostunen sindikatuko bost emakume hil zituzten falangistek Mallorcan

1937-01-06

Abraham Lincoln Batailoi Internazionalista osatu zuten AEBetan, Espainiako Estatura faxismoaren aurka borrokara joateko

1937-01-08

AEBetako Kongresuak Espainiako gudara materiala saltzea debekatu zuen

1937-02-07

Malaga-Almeria errepideko sarraskiaren bigarren eguna, 'Desbandá' izenez ere ezaguna

1937-02-11

AEBetako Flint hiriko General Motors autoen fabrikan beso erorien greba amaitu zen, langileen garaipenarekin

1937-02-17

Guda-trofeo gisa eramandako misil bat lehertu zen Bilboko Gazteria Komunista eta Sozialisten Batasunaren egoitzan

1937-02-19

Bi gazte eritrear Italiak Etiopian inposatutako Graziani erregeordea hiltzen saiatu ziren

1937-02-23

Kandido Saseta Eusko Gudarosteko komandante burua hil zuten frankistek Asturiasen, dozenaka gudarirekin batera

1937-03-05

Matxitxakoko gudua izan zen ontzi frankista baten eta gudarien artean

1937-03-21

Puerto Ricon hemeretzi independentista hil zituen AEBetako Poliziak manifestazio bati tiro eginda

1937-03-31

Azazetako sarraskia egin zuten frankistek, Arabako handiena

1937-03-31

Durango eta Elorrio bonbardatu zituzten, frankisten aginduz

1937-04-04

Otxandio tropa frankisten eskuetan erori zen

1937-04-06

Abadiñoko Saibigain mendian borroka latzak hasi ziren Eusko Gudarostearen eta armada frankistaren artean

1937-04-06

Francoren gobernuak Bilboren itsas blokeoa iragarri zuen

1937-04-07

Donostian euskara eta katalan asko entzuten zela salatu zuen Falangeren Unidad egunkariak

1937-04-09

Tropa frankistek Bilbo bonbardatu zuten

1937-04-23

Eibar bonbardatu zuen abiazio frankistak

1937-04-26

Hegazkin faxistek Gernika bonbardatu zuten Francoren aginduz eta 2.000 pertsona inguru hil zituzten

1937-04-29

Estepan Urkiaga Lauaxeta atxilotu zuten frankistek

1937-05-04

Euskararen aurkako ortografia arauak inposatu zituzten Hego Euskal Herrian

1937-05-04

Kurduen aurka Dersimgo sarraskia abiatu zuen armada turkiarrak

1937-05-12

Bilboko portua bonbardatu zuen abiazio italiarrak

1937-05-21

'Habana' ontzia atera zen Santurtzitik gerratik ihesi zihoazen 3.840 euskal haurrekin Erresuma Batura

1937-05-22

Sabino Aranaren gorpuzkiak Portugaletetik Baionara eraman zituzten

1937-05-29

Euskaraz hitz egitea debekatua zegoela jakinarazi zuten Donostiako agintari frankistek

1937-05-30

Hamar langile hil zituen Poliziak Chicagon, AEBetan

1937-05-31

Ertzaintzak eta Eusko Itsas Gudarosteak Espainiako bi ontzi konfiskatu zituzten

1937-06-13

Euskal agintariak Bilboko ebakuazioa prestatzen hasi ziren

1937-06-14

Mungia hartu zuten tropa frankistek, hilabete eta erdiz erasoan aritu ostean

1937-06-18

Euzkadi egunkariaren azken alea argitaratu zen

1937-06-19

Bilbo frankisten eskuetan erori eta errepresio gordina hasi zen

1937-06-23

Bizkaia eta Gipuzkoa “probintzia traidore” izendatu zituen Francok

1937-06-24

Euzkadiko futbol selekzioak Moskuko Lokomotiv taldearen aurka jokatu zuen

1937-06-25

‘Lauaxeta’ fusilatu zuten frankistek

1937-06-26

Alberto Espinosa Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburua fusilatu zuten frankistek Gasteizen

1937-07-08

Erresuma Batuak gerra-legea ezarri zuen Palestinan, beren aurkako altxamendua zapaltzeko

1937-07-10

Lehen euskal haur erbesteratuak Galesera iritsi ziren

1937-07-12

'Guernica' margolana jendaurrean erakutsi zuten lehenengoz, Parisen

1937-07-30

Donostiako Gobernu Zibilak isuna jarri zion Joaquim Rivera enpresariari “katalan dialektoz” hitz egiteagatik

1937-08-05

Juana Mir kazetari iruindarra fusilatu zuten frankistek, prentsan idazten zuen emakume bakanetakoa

1937-08-13

Tutera bonbardatu zuten hiru hegazkin errepublikarrek

1937-10-02

"Perrexilaren sarraskia" deiturikoa hasi zuen Trujillo diktadoreak Dominikar Errepublikan

1937-10-15

Frankistek hamalau euskal preso fusilatu zituzten El Duesoko espetxean, Santoñan

1937-10-28

42 eusko gudari fusilatu zituzten tropa frankistek Santoñan

1937-11-19

Sevillara esklabo lanak egitera bidalitako 57 euskal preso errepublikar hil ziren tren istripuan

1937-12-13

Nanking hiriko sarraskia abiatu zuen Japoniako armadak Txinan

1937-12-13

Garrote bidez exekutatu zuten frankistek Pedro Garmendia trapagarandarra

1937-12-15

Teruelgo Gudua hasi zen, 36ko Gerrako handienetakoa

Hilabete honetako urteurrenak:
Borobilak bakarrik |
Berrienetik Zaharrenetik

Duela

5

urte

2021-01-22

Arma nuklearrak debekatzeko NBEren hitzarmena indarrean sartu zen

Duela

5

urte

2021-01-06

Estatu kolpe saiakera AEBetan, Trumpen jarraitzaileen eskutik

Duela

10

urte

2016-01-19

Txistualdi masiboa egin zioten Europar Batasunaren ereserkiari Donostiako danborradan

Duela

10

urte

2016-01-10

Carles Puigdemont izendatu zuten Kataluniako presidente

Duela

10

urte

2016-01-08

Euskaldunen ahalduntze kolektiboan ekimen mugarria abiatu zuten Donostiako Egia auzoan

Duela

15

urte

2011-01-27

Boskimanoei beren ura eskuratzeko eskubidea itzuli zieten Botswanako auzitegiek

Duela

15

urte

2011-01-25

Egiptoko iraultza hasi zen, "Udaberri Arabiarra" protesten testuinguruan

Duela

15

urte

2011-01-21

Guardia Zibilaren tortura agerian utzi zuen Patxi Arratibelek bere deklarazioan “Aztnugal” idatzita

Duela

15

urte

2011-01-14

Tunisiako presidenteak ihes egin zuen eta "Udaberri arabiarra" matxinadek indar hartu zuten

Duela

25

urte

2001-01-23

Elkar argitaletxearen Zabaltzen banaketa enpresan sartu zen Espainiako Polizia Donostian

Duela

25

urte

2001-01-15

Wikipedia sortu zuten, kultura librearen sinbolo nagusietako bat

Duela

30

urte

1996-01-30

Gandhiz mozorrotutako antimilitaristak igo ziren Bilboko Gobernu Militarreko garitara

Duela

30

urte

1996-01-29

Lau emakumeren ekintza zuzena: Britainiako armadaren hegazkin bat hondatu zuten mailukadaka

Duela

40

urte

1986-01-28

NASAren Challenger espazio-ontziak eztanda egin zuen, aireratu eta gutxira

Duela

40

urte

1986-01-04

Robert Caplanne miarriztarra hil zen GALen atentatu baten ondorioz

Duela

45

urte

1981-01-29

Ryan bahitu zuen ETA militarrak, Lemoizko zentral nuklearreko ingeniari nagusia

Duela

45

urte

1981-01-18

New Cross-eko sutea Londresen: beltzen komunitatearen aurkako krimena

Duela

55

urte

1971-01-08

Itxialdia hasi zuten Iruñeko Eaton Ibéricako langileek eta erronka bota zieten lege frankistei

Duela

60

urte

1966-01-23

Euskal musikaren jaialdi arrakastatsua Donostiako Victoria Eugenia Antzokian, Frankismo betean

Duela

60

urte

1966-01-19

Indira Gandhi Indiako Errepublikako lehen ministro izendatu zuten

Duela

60

urte

1966-01-17

Istripu nuklearra izan zen Andaluzian, Espainiako Estatuan

Duela

60

urte

1966-01-05

Prentsaren manipulazioaren aurkako pintaketak agertu ziren Villabonan, Berriatuan eta Irunen

Duela

65

urte

1961-01-23

Bi bonba nuklear askatu zituen hegazkin batek nahigabe, AEBetako Ipar Carolinan

Duela

65

urte

1961-01-17

Lumumba hil zuten Belgikak eta AEBek babestutako estatu kolpean, Kongoko Errepublika Demokratikoko presidentea

Duela

65

urte

1961-01-08

Aljeriaren autodeterminazio erreferenduma egin zuten Frantziako Estatuan eta independentziari atea ireki zioten

Duela

80

urte

1946-01-28

Prezioen igoeraren aurka protestan ari zirenen aurka tiro egin eta sei hil zituen Poliziak Santiago Txilen

Duela

80

urte

1946-01-28

Francesc Boix kataluniarra Nurenbergeko epaiketetan deklaratzen hasi zen nazien aurka

Duela

85

urte

1941-01-15

Bartzelona futbol taldea bere izena gaztelaniaz jartzera behartu zuten agintari frankistek

Duela

85

urte

1941-01-07

Agirre lehendakaria bere eguneroko sekretua idazten hasi zen

Duela

90

urte

1936-01-29

Firestone fabrika okupatu eta beso erorien greba hasi zuten langileek Ohion, AEBetan

Duela

90

urte

1936-01-20

50 egunez luzatuko zen greba orokorra abiatu zuten Sirian, Frantziaren okupazioaren aurka

Duela

105

urte

1921-01-21

Argentinako Patagonian grebalari talde batek bi etxalde okupatu eta beren jabeak bahitu zituen

Duela

110

urte

1916-01-13

Munduko Lehen Kongresu Feminista egin zuten Mexikon

Duela

115

urte

1911-01-03

Bi anarkista bizirik erre zituzten Londresen, Churchillen aginduz

Duela

130

urte

1896-01-26

Euzko Alderdi Jeltzalearen biltzar nagusia legez kanpo utzi zuen Espainiako Gobernuak

Duela

130

urte

1896-01-18

X-izpi makina lehen aldiz aurkeztu zuen jendaurrean Henry Louise Smith fisikariak

Duela

130

urte

1896-01-11

Nafarroako Diputazioak babesa eta laguntza eskaini zion Gipuzkoakoari, bertako irakasleei euskararen ezagutza eskatzeko

Duela

150

urte

1876-01-31

Jatorrizko herriak erreserbetara bizitzera joateko agindu zuen AEBetako Gobernuak

Duela

150

urte

1876-01-20

Karlistek jaurtitako granada batek Indalezio Bizkarrondo Bilintx larri zauritu zuen

Duela

160

urte

1866-01-09

'Aita Mari' hil zen Donostian, itotzen ari ziren arrantzale batzuek erreskatatzen ari zela

Duela

200

urte

1826-01-16

Arriaga konpositore bilbotarra zendu zen Parisen, 20 urte betetzear zela

Duela

215

urte

1811-01-08

AEBetako esklaboen matxinadarik handiena hasi zen Louisianan

Duela

285

urte

1741-01-04

Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren ordezkaria hil zuten Venezuelan: Juan Angel Larrea

Duela

395

urte

1631-01-24

Gatzaren matxinada hasi zen Bizkaian, armatutako 1.500 herritarrek zerga horren kontrako haserrea erakutsi zutenean

Duela

510

urte

1516-01-23

Nafarroa konkistatu zuen Aragoiko eta Gaztelako erregea hil zen: Fernando “faltsarioa”