ARGIA.eus

Egin ARGIAkoa
Oparitu ARGIA
Gizartea Ingurumena Politika Ekonomia Kultura Euskara Feminismoa Hezkuntza Nazioartea Iritzia
astelehena 2026ko apirilaren 20an
Historia > Efemerideen kanala

‘Lauaxeta’ fusilatu zuten frankistek

Duela
89
urte

1937ko ekainaren 25ean,

Esteban Urkiaga Basaraz Lauaxeta idazlea, poeta, kazetaria eta politikari abertzalea fusilatu zuten frankistek. Euskal Pizkundearen idazle garrantzitsuenetako bat zen.

Euskal armadako prentsa arduradun gisa, La Petite Gironde egunkariko kazetari bati Gernikako bonbardaketaren ondorioak erakustera zihoala atxilotu zuten.

Euzkadiko Gobernua beste preso batekin trukea egiten saiatu zen arren, fusilatu egin zuten Gasteizko hilerriko hormaren aurka.

“Goiz eder onetan erail bear nabe 
txindor baten txintak gozotan naukela?”, idatzi zuen. 32 urte zituen.

Armiarma atarian bere obra irakurgai eta Naiz-eko erreportaje zabal honetan Luaxetaren bizitzari errepasoa.

Hemen bere fusilatze akta.

Egun hau historian
1635Lurra eguzkiaren inguruan mugitzen zela zioen teoriari uko egitera behartu zuen Galileo Galilei Eliza katolikoak
1876Lakota, Cheyenne eta Arapahoe herriek AEBetako armada garaitu zuten Montanan
1975Mozambikek independentzia aldarrikatu zuen Portugaldik
1978Ortzadarraren bandera lehen aldiz erabili zuten LGTB kolektiboaren sinbolo gisa
1982Iruñeko LGTB Harrotasunaren Nazioarteko Eguneko lehen manifestazioa egin zuten
1990Irunberriko arroilan Guardia Zibilak bi etakide exekutatu eta beste bat larri zauritu zuen, froga nagusien arabera
Azoka

Urte hau historian: < >
Berrienetik Zaharrenetik

1937-01-01
Euskarazko historiako lehen egunkaria argitaratzen hasi ziren: Eguna
1937-01-02
Zaraitzuko ibarrean gutun bidezko korrespondentzia zibilari zentsura ezartzeko eskaera egin zuten
1937-01-04
Bilbo bonbardatu zuten hegazkin alemaniarrek eta bost pertsona hil
1937-01-05
Jostunen sindikatuko bost emakume hil zituzten falangistek Mallorcan
1937-01-06
Abraham Lincoln Batailoi Internazionalista osatu zuten AEBetan, Espainiako Estatura faxismoaren aurka borrokara joateko
1937-01-08
AEBetako Kongresuak Espainiako gudara materiala saltzea debekatu zuen
1937-02-07
Malaga-Almeria errepideko sarraskiaren bigarren eguna, 'Desbandá' izenez ere ezaguna
1937-02-11
AEBetako Flint hiriko General Motors autoen fabrikan beso erorien greba amaitu zen, langileen garaipenarekin
1937-02-17
Guda-trofeo gisa eramandako misil bat lehertu zen Bilboko Gazteria Komunista eta Sozialisten Batasunaren egoitzan
1937-02-19
Bi gazte eritrear Italiak Etiopian inposatutako Graziani erregeordea hiltzen saiatu ziren
1937-02-23
Kandido Saseta Eusko Gudarosteko komandante burua hil zuten frankistek Asturiasen, dozenaka gudarirekin batera
1937-03-05
Matxitxakoko gudua izan zen ontzi frankista baten eta gudarien artean
1937-03-21
Puerto Ricon hemeretzi independentista hil zituen AEBetako Poliziak manifestazio bati tiro eginda
1937-03-31
Azazetako sarraskia egin zuten frankistek, Arabako handiena
1937-03-31
Durango eta Elorrio bonbardatu zituzten, frankisten aginduz
1937-04-04
Otxandio tropa frankisten eskuetan erori zen
1937-04-06
Abadiñoko Saibigain mendian borroka latzak hasi ziren Eusko Gudarostearen eta armada frankistaren artean
1937-04-06
Francoren gobernuak Bilboren itsas blokeoa iragarri zuen
1937-04-07
Donostian euskara eta katalan asko entzuten zela salatu zuen Falangeren Unidad egunkariak
1937-04-09
Tropa frankistek Bilbo bonbardatu zuten
1937-04-23
Eibar bonbardatu zuen abiazio frankistak
1937-04-26
Hegazkin faxistek Gernika bonbardatu zuten Francoren aginduz eta 2.000 pertsona inguru hil zituzten
1937-04-29
Estepan Urkiaga Lauaxeta atxilotu zuten frankistek
1937-05-04
Euskararen aurkako ortografia arauak inposatu zituzten Hego Euskal Herrian
1937-05-04
Kurduen aurka Dersimgo sarraskia abiatu zuen armada turkiarrak
1937-05-12
Bilboko portua bonbardatu zuen abiazio italiarrak
1937-05-21
'Habana' ontzia atera zen Santurtzitik gerratik ihesi zihoazen 3.840 euskal haurrekin Erresuma Batura
1937-05-22
Sabino Aranaren gorpuzkiak Portugaletetik Baionara eraman zituzten
1937-05-29
Euskaraz hitz egitea debekatua zegoela jakinarazi zuten Donostiako agintari frankistek
1937-05-30
Hamar langile hil zituen Poliziak Chicagon, AEBetan
1937-05-31
Ertzaintzak eta Eusko Itsas Gudarosteak Espainiako bi ontzi konfiskatu zituzten
1937-06-13
Euskal agintariak Bilboko ebakuazioa prestatzen hasi ziren
1937-06-14
Mungia hartu zuten tropa frankistek, hilabete eta erdiz erasoan aritu ostean
1937-06-18
Euzkadi egunkariaren azken alea argitaratu zen
1937-06-19
Bilbo frankisten eskuetan erori eta errepresio gordina hasi zen
1937-06-23
Bizkaia eta Gipuzkoa “probintzia traidore” izendatu zituen Francok
1937-06-24
Euzkadiko futbol selekzioak Moskuko Lokomotiv taldearen aurka jokatu zuen
1937-06-25
‘Lauaxeta’ fusilatu zuten frankistek
1937-06-26
Alberto Espinosa Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburua fusilatu zuten frankistek Gasteizen
1937-07-08
Erresuma Batuak gerra-legea ezarri zuen Palestinan, beren aurkako altxamendua zapaltzeko
1937-07-10
Lehen euskal haur erbesteratuak Galesera iritsi ziren
1937-07-12
'Guernica' margolana jendaurrean erakutsi zuten lehenengoz, Parisen
1937-07-30
Donostiako Gobernu Zibilak isuna jarri zion Joaquim Rivera enpresariari “katalan dialektoz” hitz egiteagatik
1937-08-05
Juana Mir kazetari iruindarra fusilatu zuten frankistek, prentsan idazten zuen emakume bakanetakoa
1937-08-13
Tutera bonbardatu zuten hiru hegazkin errepublikarrek
1937-10-02
"Perrexilaren sarraskia" deiturikoa hasi zuen Trujillo diktadoreak Dominikar Errepublikan
1937-10-15
Frankistek hamalau euskal preso fusilatu zituzten El Duesoko espetxean, Santoñan
1937-10-28
42 eusko gudari fusilatu zituzten tropa frankistek Santoñan
1937-11-19
Sevillara esklabo lanak egitera bidalitako 57 euskal preso errepublikar hil ziren tren istripuan
1937-12-13
Nanking hiriko sarraskia abiatu zuen Japoniako armadak Txinan
1937-12-13
Garrote bidez exekutatu zuten frankistek Pedro Garmendia trapagarandarra
1937-12-15
Teruelgo Gudua hasi zen, 36ko Gerrako handienetakoa

Hilabete honetako urteurrenak:
|
Berrienetik Zaharrenetik

Duela
10
urte
2016-06-16
Felipe VI.a Espainiako erregeari ongietorria ematen zioten afixak agertu ziren Donostiako markesinetan
Duela
10
urte
2016-06-11
Zumaian lehen murala margotu zuen Kalea Guztiona Da ekimenak
Duela
10
urte
2016-06-03
Muhammad Ali boxeolaria hil zen
Duela
15
urte
2011-06-21
Dozenaka lagunek Aurore Martin Batasunako kidearen atxiloketa eragotzi zuten Baionan
Duela
20
urte
2006-06-17
Hogei bat antimilitarista Bilboko Gobernu Militarrera joan ziren, “armadaren aurka partida jokatzera”
Duela
25
urte
2001-06-14
Unibertsitatera sartzeko hautaprobari intsumitu zitzaizkion bi ikasle Bizkaian eta Gipuzkoan
Duela
25
urte
2001-06-06
Konpresak bidali zizkieten erakundeei, hauek doan behar zutela aldarrikatzeko
Duela
30
urte
1996-06-29
Libian presondegi bateko 1.200 preso hil zituzten
Duela
30
urte
1996-06-28
EHZ musika jaialdiaren lehen edizioa hasi zen Arrosan, Nafarroa Beherean
Duela
35
urte
1991-06-28
Greenpeace-ren bi zodiac zulatu zituen Santurtzin Espainiako armadak
Duela
35
urte
1991-06-14
Suitzan egindako greba feministan 500.000 emakume atera ziren kalera
Duela
40
urte
1986-06-10
Joseba Asensio etakidearen hilkutxa zeramaten lagunen aurka gogor kargatu zuen Espainiako Poliziak Bilbon
Duela
40
urte
1986-06-07
Istiluak izan ziren Madrilgo Malasaña auzoan, Kortatuk jo behar zuen kontzertua bertan behera utzi zutelako
Duela
45
urte
1981-06-19
Kepa Crespo preso komunista bizkaitarra hil zen gose greban hiru hilabete egin ostean
Duela
45
urte
1981-06-09
Lemoizen nuklearren kontrako ikur erraldoia ipini zuten zentralaren erreaktore baten kupulan
Duela
50
urte
1976-06-27
Palestinar talde batek Air France hegazkin bat bahitu zuen 248 bidaiari israeldarrekin
Duela
50
urte
1976-06-18
Etxarri Aranatzen bost lagun hil ziren Espainiako militarrek mendian utzitako lehergailu batek eztanda eginda
Duela
50
urte
1976-06-16
Sowetoko altxamendua hasi zen Hegoafrikan
Duela
50
urte
1976-06-12
Alberto Soliño Mazas pasaitarra hil zuen Eibarren kalez jantzitako guardia zibil batek
Duela
55
urte
1971-06-17
Eraikuntzako langileek uko egin zioten Australia hegoaldean luxuzko etxebizitzak eraikitzeari
Duela
60
urte
1966-06-06
'Beldurraren Aurkako Martxa' hasi zuten AEBetako beltzen eskubide zibilen alde
Duela
80
urte
1946-06-16
Ho Chi Minh Donibane Lohizune, Azkaine eta Saran izan zen
Duela
80
urte
1946-06-12
Vietnamgo heroi nazional bilakatuko zen Ho Chi Minh Euskal Herrira etorri zen
Duela
90
urte
1936-06-28
AEBetako mugimendu anarkista gidatu zuen Berkman hil zen
Duela
90
urte
1936-06-13
Besoa altxata keinu nazia egiteari uko egin zion August Landmesserrek, Hitler buru zuen ekitaldi batean
Duela
90
urte
1936-06-03
'Txirrita' bertsolaria hil zen, bertsolaritzako figura nabarmenetariko bat
Duela
95
urte
1931-06-27
Realak armarritik sinbolo monarkikoak ezabatu eta Donostia F.C. izena hartu zuen
Duela
95
urte
1931-06-14
Lizarrako Estatutua onartu zuten Hego Euskal Herriko udalek egindako batzarrean, aldeko 427 botorekin
Duela
95
urte
1931-06-12
Abertzaleen aurka egiteko sortutako Liga de Acción Monárquica alderdia disolbatu zen
Duela
100
urte
1926-06-01
Forrest River-eko sarraskia: Australian 300 aborigen baino gehiago hil zituen poliziak 18 egunetan
Duela
110
urte
1916-06-10
Emakumeen Bakearen aldeko Gurutzada abiatu zuten ehunka emakumek Eskozian
Duela
130
urte
1896-06-07
Bartzelonan Corpusaren prozesioaren aurkako atentatua egin zuen anarkistek eta hamabi hildako eragin
Duela
150
urte
1876-06-25
Lakota, Cheyenne eta Arapahoe herriek AEBetako armada garaitu zuten Montanan
Duela
275
urte
1751-06-23
Gregoria Apaza Nina jaio zen Bolivian, Aimara herri indigenako buruzagia
Duela
380
urte
1646-06-04
Zaldibiko hamar emakume espetxeratzeko agindu zuen alkateak, “jarrera desegokiak izateagatik”
Duela
505
urte
1521-06-30
Noaingo gudua nafarren eta gaztelarren artean, Nafarroako erresumaren azken aukera
Duela
950
urte
1076-06-04
Nafarroako errege Antso Gartzia IV.a hil zuen bere anaiak
ARGIAren Fototeka martxan da
100.000 argazki jarri ditugu publiko lizentzia librean
1960ko hamarkadatik gaur egunera arteko 100.000 argazki baino gehiago bildu ditugu.
fototeka.argia.eus