ARGIA.eus

2021eko urriaren 28a

Nazioartea > Amerika

Amerika kanaleko multimediak
Martín Villa auzipetua, eta espainiar trantsizioa auzitan

Espainiako gobernazio ministro izandakoa gizateriaren aurkako krimenengatik epaitu nahi du Argentinako justiziak. 1976ko martxoaren 3ko eta 1978ko Sanferminetako sarraskiengatik auzipetu du María Servini de Cubría epaileak, kereila argentinarraren barruan.


Edgar de León
“Komunitate indigenen kontsulta eskubidea etengabe urratzen da”

Guatemalatik Euskal Herrirako bidaia egin du Edgar de León abokatu maiak, Mugarik Gabe Gobernuz Kanpoko Erakundearen “Bizitza jokoan” kanpainaren harira. Sorterriko errealitatearen berri emateko hitzorduz jositako agendan tokia egin digu, eta lurraren eta herri indigenen eskubideen defendatzaileen kriminalizazioaz mintzatu gara, bereziki berak defendatzen duen Bernardo Caal Xol-en kasuaz.


Cortések ez zuen dena suntsitu

Hainbat lan arkeologikoren bidez frogatu dute Hernán Cortésen konkistaren ondoren giza sakrifizioek jarraitu zutela Tlatelolco hirian eta aztekek jarraitu zutela euren erlijio eta usadioekin, guztiz debekatuta zuten arren.


AUKUS aliantza berria: Australia arma nuklearrez horniturik, Ozeano Barean urak gero eta zakarrago

Irailaren 16an Scott Morrison, Boris Johnson eta Joe Bidenek aurkeztu zuten AUKUS, Txinak omen dakarren mehatxuari aurre egiteko Australiak, Erresuma Batuak eta AEBek (AU+UK+US) sortu itun militar berria. Agerraldian Australiak jakinarazi zuen bertan behera uzten zuela Frantziari Attack klaseko hamabi Shortfin Barracuda urpeko ontzi erosteko enkargua, horien ordez Virginia klaseko sei edo zortzi urpeko –energia nuklearrez mugituak– enkargatuz AEBei.


PODCAST 2x3 | Bitcoina moneta ofizial bihurtu du El Salvadorrek

Herritarren nahiaren kontra eginez eta nazioarteko finantza instituzioen aholkuei bizkarra erakutsiz, bere nahia gauzatu du Nayib Bukele presidenteak: El Salvadorreko moneta ofiziala bihurtu da bitcoin izeneko diru birtuala. Estatuek kontrolatuko ez zuten moneta zuten amets kriptodiruen oinarrian ziren anarko-kapitalistek. Helburua lortu dute, ultra-liberalismoan gara, eta espekulatuz aberastu nahi luketenen paradisua ere osatu dute. Anitz irabazi daiteke bitcoinekin, baina anitz galdu ere... [+]


Burbuila lehertu daitekeela jakin arren, bitcoina moneta ofizial bihurtu du El Salvadorrek

Herritarren nahiaren kontra eginez eta nazioarteko finantza instituzioen aholkuei bizkarra erakutsiz, bere nahia gauzatu du Nayib Bukele presidenteak: El Salvadorreko moneta ofiziala bihurtu da bitcoin izeneko diru birtuala. Estatuek kontrolatuko ez zuten moneta zuten amets kriptodiruen oinarrian ziren anarko-kapitalistek. Helburua lortu dute, ultra-liberalismoan gara, eta espekulatuz aberastu nahi luketenen paradisua ere osatu dute. Anitz irabazi daiteke bitcoinekin, baina anitz galdu ere... [+]


Sindikatuei nola doakien, hala joango zaio errepublikari

"AEBetako Jane McAleveyren pare bat liburu iritsi zaizkit esku artera, eta gauza oso iradokitzaileak esaten ditu bertan. Aldeak alde, Euskal Herrirako ere baliagarriak direlakoan, Unions, Organizing, and the Fight for Democracy (Sindikatuak, antolaketa eta demokraziaren aldeko borroka) liburutik hitz hauek atera ditut, modu librean. Artikulua Unai Oñederrak idatzi du Emeki KUnama blogean.

 


Esklabotza
Haiti, iraultza eta mendekua

1791ko abuztuan mundua astindu zuen iraultza batek. Eta ez zen Europan gertatu. Esklabotzan oinarrituriko sistema ekonomiko kolonial atlantiarra hankaz gora jarri zuten milaka beltzek Saint-Domingue uhartean: hainbat urtetako borrokaren ostean Haiti herrialde librea sortu zuten. Lehen aldia eta bakarra izan zen esklaboek euren kabuz arrakastaz kateak hausten zituztena, metropoliaren uztarria askatu zuen hemisferio horretako lehen kolonia ere izan zen, eta Amerika osoko lehen mugimendu... [+]


Baiona esklabo trafikoaren sareetan

Lapurdiko hiriburuko ontzingintzak garapen handia izan zuen esklabotzari esker, Nantes eta Bordeleko tratularientzako ere eraikitzen baitzituzten barkuak. Euskaldun, biarnotar eta gaskoiek bete-betean hartu zuten parte Saint-Domingueren kolonizazioan, eta iturri batzuen arabera, Baionara 4.500 esklabo deportatu zituzten XVIII. mende amaiera arte.