Egin ARGIAkoa

Gizartea Ingurumena Politika Ekonomia Kultura Euskara Feminismoa Hezkuntza Nazioartea Iritzia

asteazkena 2026ko maiatzaren 13an

Historia > Efemerideen kanala

Dalit Panterak mugimendua sortu zuten Indian, AEBetako Pantera Beltzak inspirazio hartuta

Duela

54

urte

1972ko maiatzaren 29an,

Dalit Panterak mugimendua sortu zuten Indian, AEBetako Pantera Beltzak inspirazio hartuta. Kasta sistemak zekarren zapalkuntzaren aurka borrokatzeko antolatu ziren Mumbai hirian. Dalit hitzak "zapalduak" esan nahi du sanskritoz eta "ukiezinak" eta antzeko kontzeptuak alboratzen lagundu zien kasta baxuenetako herritarrei. Egoera muturrekoa zen, kasta baxuenetako emakumeak kalean biluzik ibilarazten baitzituzten askotan eta muturreko bortizkeria jasaten zuten. Dokumentatuta dago, behin begiak atera zizkiotela gizon dalita bati, kasta baxukoa izateagatik. Mugimendu honek komunitatea ahaldundu zuen eta protesten, literaturaren eta aktibismo politikoaren bidez, gizarteari kritika sakona egin zioten marxismoaren ideiak uztartuta. Oihartzun handia izan zuen Indiako gizarte aldaketan.

Iturria:

Harish S. Wankhede, From Panthers to Political Dalits: Revisiting the Legacy of Dalit Panthers in India.

Egun hau historian

1937Euskaraz hitz egitea debekatua zegoela jakinarazi zuten Donostiako agintari frankistek

1938Lizarran frankisten festa batean Casimira Andiarenak “Behera armak!” oihukatu zuen eta zortzi urteko espetxe zigorra jarri zioten

1941Disney-ko animatzaileek greba hasi zuten, sindikatzeko eskubidearen alde

1988Guardia zibilek taberna bateko jabe eta bezeroak jazarri zituzten Lasarte-Orian

1997Donibane-Lohitzunen eraikitzen ari ziren McDonalds-en aurka lehergailua jarri zuen IK-k

2016Donostian eraiki asmo zuten erraustegiaren aurkako kanpaldia abiatu zuten Gipuzkoa Zutik lelopean

Azoka

Urte hau historian: < >

Berrienetik Zaharrenetik

1972-01-30

'Bloody Sunday' edo Igande Odoltsua Irlanda iparraldeko Derry hirian

1972-02-20

Juan José Munduate langilea hil zen, Indautxuko komisaldegiko torturen ondorioz

1972-02-28

Angela Davisen aurkako epaiketa hasi zen AEBetan

1972-03-03

Italiako Brigada Gorriek ordubetez bahitu zuten Sit-Siemenseko zuzendaria

1972-03-17

Jon Ugutz Goikoetxea 'Txapela' etakidea hil zuten, Guardia Zibilarengandik ihesi ari zela

1972-03-25

Kixki, Mixki eta Kaxkamelonek lehen emanaldia egin zuten Donostiako Kresala elkartean

1972-04-01

Internazional Situazionista mugimendua disolbatu zuten

1972-04-02

Irlandako gaelikoz mintzo den Raidió na Gaeltachta irrati publikoa abiatu zuten

1972-05-06

Zeanuriko abadeari 150.000 pezetako isuna jarri zioten hildako frankisten omenezko oroitarria kentzeagatik

1972-05-29

Dalit Panterak mugimendua sortu zuten Indian, AEBetako Pantera Beltzak inspirazio hartuta

1972-07-07

IRAren ordezkaritza sekretuan bildu zen Londresen Ipar Irlandako Estatu Idazkaritzarekin

1972-07-08

Mossadek Ghassan Kanafani hil zuen Beiruten, politikan engaiatutako idazle ezaguna

1972-07-25

Tuskegeeko esperimentuaren berri eman zuen AEBtako 'Washington Star' egunkariak

1972-09-02

Guardia Zibilak Lekeition Mikel Martinez de Murgia eta Joxe Benito etakideak hil zituen operazio erraldoian

1972-09-05

Municheko Joko Olinpikoetan bahitutako hamaika atleta israeldar hil zituen 'Irail beltza' talde palestinarrak

1972-09-20

Jon Andoni Aranguren 'Iharra' ETAko kidea hil zuen Guardia Zibilak Urdazubin, bizkarretik metrailetaz tiro eginda

1972-10-01

Dozena bat antimilitaristak kontzientzia-eragozleentzako gizarte-zerbitzu alternatiboa eratu zuten Zuberoan, Frantziako Gobernua desobedituta

1972-10-11

Abortatzea egotzita 16 urteko neska baten aurkako epaiketa hasi zen Frantzian

1972-10-14

Biarritzen bere buruari su eman zion N’Guyen Van Dong-ek euskal errefuxiatuei elkartasuna adierazteko

1972-10-22

Vancouverreko mugimendu feministek SORWUC sindikatua eratu zuten Kanadan

1972-10-29

IRAko zazpi presok ihes egin zuten presondegitik, Irlandako Errepublikan

1972-11-01

'Wimmen’s Comix' argitaratzen hasi ziren, lehen komiki-aldizkari feminista

1972-11-03

Amerikar Indiarren Mugimenduak okupatu egin zuen Indiarren Gaietarako gobernuaren bulegoa

1972-12-16

Wiriyamu-ko sarraskia eragin zuten soldadu portugaldarrek Mozambiken zibilen aurka

Hilabete honetako urteurrenak:
Borobilak bakarrik |
Berrienetik Zaharrenetik

Duela

5

urte

2021-05-28

Alemaniako Gobernuak onartu zuen genozidioa egin zuela Namibian

Duela

5

urte

2021-05-27

Eskola batean Kanadako jatorrizko herrietako 251 haurren gorpuzki aurkitu zituztela jakinarazi zuten

Duela

5

urte

2021-05-11

Israelek Gaza bonbardatzeari ekin zion

Duela

10

urte

2016-05-29

Donostian eraiki asmo zuten erraustegiaren aurkako kanpaldia abiatu zuten Gipuzkoa Zutik lelopean

Duela

15

urte

2011-05-05

Bildu legeztatu zuen Espainiako Auzitegi Konstituzionalak

Duela

20

urte

2006-05-25

Victor Jararen hilketaren erantzule nagusietakoa zen Edwin Dimter Bianchiri eskratxea

Duela

20

urte

2006-05-15

Arto-sail transgenikoak moztu zituzten ekintzaileak epaitu zituzten Frantzian

Duela

25

urte

2001-05-14

Bardeetan bonbardaketa maniobrak galarazi zituzten Euskal solidarioak taldeko hamar ekintzailek

Duela

25

urte

2001-05-09

EHEko kide batek bere aurkako epaiketa eten zuen, hizkuntza eskubideak ez zirela bermatzen salatuz

Duela

35

urte

1991-05-23

Bizkaiko Gobernu Zibilaren egoitzan behiak sartzen saiatu ziren abeltzainak

Duela

35

urte

1991-05-05

UEMA sortu zuten hemeretzi udalek, Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea

Duela

35

urte

1991-05-04

Istiluak izan ziren Barricadak Madrilen emandako kontzertu baten ostean

Duela

40

urte

1986-05-31

ETB2 katea emititzen hasi zen

Duela

40

urte

1986-05-11

Herri Urratsera bidean zirenen aurka kargatu zuen Espainiako Poliziak Behobiako ordainlekuan, Irunen

Duela

45

urte

1981-05-21

Gose greban zeuden bi preso politiko irlandar hil ziren: Raymond McCreesh eta Patsy O’Hara

Duela

45

urte

1981-05-10

Almeria Kasua: Guardia Zibilak hiru gazte espainiar torturatu eta hil zituen, ETAkoak zirelakoan

Duela

45

urte

1981-05-09

Lezo Urreiztieta hil zen Baionan

Duela

45

urte

1981-05-07

100.000 lagunetik gora bildu ziren Bobby Sandsen hiletan, Belfasten

Duela

45

urte

1981-05-05

Bobby Sands hil zen gose grebaren 66. egunean, IRAko kidea

Duela

45

urte

1981-05-03

Suitzako albistegiko platotik zuzenean preso baten askatasuna eskatu zuten

Duela

50

urte

1976-05-18

Balaz zauritu zuten eskuin muturreko kideek Algortan pankarta bat jarri nahian ari zen gazte bat

Duela

50

urte

1976-05-09

Ulrike Meinhof hilik agertu zen Alemanian, RAF-eko kide ezaguna

Duela

50

urte

1976-05-09

Jurramendiko erromerian bi pertsona hil zituzten eskuin muturreko mertzenarioek

Duela

55

urte

1971-05-27

Londresko 800 ikaslek greba egin zuten kaleratutako irakasle baten itzulera exijitzeko

Duela

60

urte

1966-05-16

Txinako Iraultza Kulturala hasi zen, Alderdi Komunistak iragarri zuenez

Duela

60

urte

1966-05-01

Bizkaiko Garai herria hartu zuen ETAren komando batek frankismo betean

Duela

75

urte

1951-05-12

Concepción Campa Huergo jaio zen Kuban, B eta C meningitisaren aurkako txertoen ikerketaren zuzendaria

Duela

80

urte

1946-05-11

Alcalako espetxetik ihes egin zuen Arriolabengoa komunista donostiarrak

Duela

85

urte

1941-05-29

Disney-ko animatzaileek greba hasi zuten, sindikatzeko eskubidearen alde

Duela

85

urte

1941-05-01

Euskal dantzak nazien omenez, Donostiako La Perlan

Duela

90

urte

1936-05-28

35.000 langilek Parisko Renault lantegia okupatu zuten

Duela

90

urte

1936-05-23

Daniela Albizu jaio zen Urruñan, euskararen eta euskal kulturaren aldeko ekintzaile nekaezina

Duela

95

urte

1931-05-27

Ategorrietako sarraskian Guardia Zibilak zazpi langile hil zituen tiroz Donostian

Duela

95

urte

1931-05-06

Kanakiarrak giza-zoo batean ikusgai jarri zituzten Parisen

Duela

105

urte

1921-05-31

Tulsako sarraskia hasi zuten gauean zuri supremazistek AEBetan

Duela

105

urte

1921-05-15

Federico Krutwig jaio zen Getxon, idazle euskaltzale eta abertzalea

Duela

110

urte

1916-05-12

James Connolly exekutatu zuten britainiarrek, Irlandako lider errepublikazalea

Duela

120

urte

1906-05-31

Atentatu anarkista Espainiako Errege Alfonso XIII. eta bere emaztegai Victoria Eugeniaren aurka

Duela

130

urte

1896-05-27

Telefonoz euskaraz hitz egitea debekatu zuten Hego Euskal Herrian

Duela

140

urte

1886-05-04

Haymarketeko sarraskia Chicagon

Duela

140

urte

1886-05-01

AEBetan Chicagoko langile anarkista talde batek greba hasi zuen zortzi orduko lanaldia eskatzeko

Duela

155

urte

1871-05-16

Parisko Komunan Napoleon I. enperadorearen estatua eraitsi zuten

Duela

245

urte

1781-05-18

Tupac Amaru II.a torturatu eta exekutatu zuten espainiarrek Perun

Duela

505

urte

1521-05-20

Iruñeko gudua borrokatu zuten nafarrek eta inbasore gaztelarrek

Duela

505

urte

1521-05-16

Iruindarrak armak hartuta gaztelar okupatzaileen aurka matxinatu ziren

Duela

505

urte

1521-05-05

Nafarroako erresuma berreskuratzeko hirugarren saiakerarako deia zabaltzen hasi ziren