ARGIA.eus

2021eko uztailaren 27a

Zientzia

Paris, 1719. René Antoine Ferchault de Réaumur (1683-1757) zientzialariak ikerlana aurkeztu zuen Frantziar Zientzia Akademian. Réaumurrek arlo asko landu zituen bere bizitzan: fisika, matematika, metalurgia, tenperatura, portzelana… Baina bereziki entomologiaren eremuan egin zituen ekarpenak, eta 1719an akademiako kideei azaldu zien lanak intsektuak ere zituen hizpide, zehazki, liztorrak.

Zientzia kanaleko multimediak
2021-07-04 | Estitxu Eizagirre
COVID-19aren aurkako txertoa
Txertatu ez den mediku bakan horren motiboak zein dira?

Herritarrok COVID-19aren aurkako txertoa hartu edo ez erabaki beharrean gaude. Aukerazkoa da bai, baina bi aukerak ez dira berdin onartuak eta zigortu/sarituak. Deliberatzeko, aldeko zein kontrako faktoreak jarri ohi ditu norberak balantzan: ezagun zaizkigu hartzearen aldeko motiboak, behin eta berriz errepikatuak politikari, hedabide, mediku eta kontrol soziala praktikatzen duten herrikideen aldetik. Aurkako zein motibo egon daitezke, norberak bere balantzan kontuan hartu nahi... [+]


2021-07-04 | Estitxu Eizagirre
Zein kasu izan daitezke txertoa hartzea lau bider pentsatu beharrekoak?

Marisa García Alonso Espainiako farmazialaria da, analisi klinikoetan berezitua. Hainbat ospitaletan lan egin izan du eta farmaziaz gain, Klinikari Aplikatutako Analisiak Ikertzeko Laborategia dauka. Núria Coll kazetariak elkarrizketatu du Youtubeko Soycomocomo kanalean eta hemen jaso ditugu elkarrizketa horretan txertoa hartzea bi bider pentsatzeko gomendatu dituen faktoreak. Zera adierazi du bere ofiziotik gaian nola kokatzen den azaltzeko: "Ez naiz txertoen aurkakoa, baina... [+]


Salaketa zabala eragin du Donostiako lau gazteren bideo batek: "Zenbat homosexual jipoitu dezakezu?"

Homosexualak beren eskuekin, ukabilka, hilko dituztela esaten dute Twitch plataformara igotako bideo batean, eta Julbit izeneko gazte bat darabilte adibidetzat. Gazteak berak salatu du gertatutakoa Twitter bidez.


2021-06-29 | ARGIA
Txorien behaketak euskaraz erregistratu daitezke orain mundu mailako eBird plataforman

Txorien behaketak erregistratzeko herritarren tresna erabiliena da eBird eta hemendik aurrera posible izango da munduko edozein tokitan egindako behaketak euskaraz ere jasotzea, Itsasenara Hornitologia Elkarteko kideek egindako lanari esker. Herritarrek plataforma hauetan txorien erregistroak egiteak zientzialariei hegaztien populazioaren jarraipena egiteko oso informazio baliotsua ematen diela nabarmendu du elkarteak.


Izoztuta bizirik irautearen zientzia eta fikzioa

Siberia, duela 24.000 urte. Bdelloidea espezieko mikroorganismo bat, erresistentzia handiko animalia errotiferoa, Alayeza ibaiko ur hotzetan izoztuta geratu zen. Berriki, zientzialariek animalia desizoztu dute eta, bizirik jarraitzeaz gain, asexualki ugaltzeko gai izan da.


"Jarrera toxikoen gorakada handia antzeman dugu komunikazio digitalean"

Haurrak 18 urtetik gorakoentzako bideo-jokoetan jolasten eta pornografia ikusten, gazteak online apustuetan parte hartzen eta sare sozialetan jarraitzaileak lortzeko edozer egiteko prest; heziketa digital ikastaroetan Lehen eta Bigarren hezkuntzan ikusitako jarrera kezkagarriez ohartarazi du macsonrisas egitasmoak.


Uda, bidaiak eta mugazainak

Hortxetan dugu uda, eta harekin, urtaro honi lotu ohi ditugun oporrak, urte osoan eman guztiaren ordaina balira bezala. Eta berriro ere jendeak joan nahi du… urrun. Munduaren beste puntako itsas-bazter, naturako mirari edota diskoteka ospetsuan egon nahi du, 2020-2021 urteak irakaspen ekologikorik eman ez baligu bezala. “Urrun. Hegazkinak eraman nazala ene egunerokotasunetik urrun”. Urrun edo hurbil. Euskal herritar batek nahiko du muga administratiboa zeharkatu, gure... [+]


Itziar Laka Mugarza
“Euskaldunontzat guztiz estrategikoa da elebitasuna zientifikoki ulertzea”

Hizkuntzak izaki sozial bihurtzen gaitu, eta batzuek diote hizkuntzarako gaitasuna ezinbestekoa izan dela gure espezieak arrakasta izateko. Gizatasunaren esentzia bera erakusten digula hizkuntzak. Baina zientziak erakutsi du aurreiritziak eta ezjakintasuna daudela egiatzat jo izan diren sinesmen askoren atzean. Horren lekuko, Itziar Laka Mugarza EHUko hizkuntzalari eta ikertzailearen hausnarketak. Hizkuntzaz, kognizioaz eta elebitasunaz hitz egin du, luze eta zabal.


2021-06-16 | ARGIA
Agur Google, kaixo Matomo: zure pribatutasuna babesteko neurri berriak ARGIAn

Gauza jakina da multinazional askok herritarron datuekin negozioa egiten dutela. Horretarako, doan eskaintzen dizkiguten zerbitzuen bidez, batean eta bestean uzten ditugun arrastoak biltzen dituzte etengabe. Gure irakurleen pribatutasuna bermatzeko hiru neurri berri hartu ditugu ARGIAko webgunean.