ARGIA.eus

Egin ARGIAkoa
Oparitu ARGIA
Gizartea Ingurumena Politika Ekonomia Kultura Euskara Feminismoa Hezkuntza Nazioartea Iritzia
asteazkena 2026ko maiatzaren 13an
Historia > Efemerideen kanala

Ameriketako jatorrizko herrien genozidioa eta lapurreta hasi zituen Espainiak

Duela
534
urte

1492ko urriaren 12an,

Ameriketako jatorrizko herrien genozidioa hasi zen. Espainiarren lehen espedizioak Ameriketara iritsi ostean, kristautasunaren izenean bertako herriak zapaltzeari eta euren aberastasunak lapurtzeari ekin zioten. Indigenen lurretan koloniak ezarri zituzten, ehunka kultura eta hizkuntza desagerrarazi zituzten. Euskaldun askok hartu zuen parte sarraski hartan. Konkistatzaileek ezkutatutako historia maisutasunez kontatu du Eduardo Galeanok Venas abiertas de América Latina liburuan.

Egun hau historian
1661Matalaz buru zuten nekazariak garaitu zituzten Bordeletik bidalitako soldaduek Zuberoan
1984IRAren atentatutik gutxigatik salbatu zen Margaret Thatcher
1985Pixa-zarraztaldia egin zuten Donostiako Gobernu Militarraren eraikinean soldaduskaren aurkako kontzientzia eragozleek
1992Diego de Mazariegos konkistatzaile espainiarraren estatua eraitsi zuten Chiapasen
2007Donostian azken hamarkadetako istilurik handienak izan ziren eta faxistak ez ziren pasa
2011Benita Uribarrena Bollaín borrokalari antifaxista durangarra hil zen
Azoka

Urte hau historian: < >
Berrienetik Zaharrenetik

1492-03-31
Espainiako Errege Katolikoek juduak kanporatzeko dekretua sinatu zuten
1492-08-03
Cristobal Colonen espedizioa abiatu zen Andaluziatik
1492-10-12
Ameriketako jatorrizko herrien genozidioa eta lapurreta hasi zituen Espainiak

Hilabete honetako urteurrenak:
|
Berrienetik Zaharrenetik

Duela
10
urte
2016-10-25
Elhadji Ndiaye senegaldarra hil zen Iruñeko polizia-etxean
Duela
10
urte
2016-10-15
Altsasuko gazte batzuek istilua izan zuten taberna batean kalez jantzitako bi guardia zibilekin, herriko jaietan
Duela
15
urte
2011-10-31
Munduko biztanleriak 7.000 milioi biztanleen langa gainditu zuen
Duela
15
urte
2011-10-27
Tartakada jo zioten Nafarroako lehendakari Barcinari AHTaren aurkako ekintzaileek
Duela
15
urte
2011-10-20
ETAk jarduera armatua behin-betiko amaitu zuela jakinarazi zuen
Duela
15
urte
2011-10-17
Aieteko Konferentzian goi mailako nazioarteko ordezkariek euskal gatazka armatua gainditzeko eskaera egin zuten
Duela
15
urte
2011-10-12
Benita Uribarrena Bollaín borrokalari antifaxista durangarra hil zen
Duela
15
urte
2011-10-03
Joseba Sarrionandiari Euskadi Literatur Sarien dirusaria behin-behinean ez ziola emango iragarri zuen PSOEren Eusko Jaurlaritzak
Duela
15
urte
2011-10-03
Tuvalu Estatuak larrialdi egoera deklaratu zuen ur eskasiagatik
Duela
15
urte
2011-10-01
Amiantoak kutsatuta hil zen Luisa Soraluze, senarraren arropak garbitzeagatik
Duela
20
urte
2006-10-23
Guardia Zibilak herriko tabernak miatu zituen
Duela
20
urte
2006-10-07
Anna Politkovskaia kazetari errusiarra hilda aurkitu zuten bere etxean
Duela
20
urte
2006-10-04
WikiLeaks sortu zuen Julian Assangek eta dokumentu sekretu kopuru erraldoia bistaratzeko aukera eman zion munduari
Duela
25
urte
2001-10-29
Sustatu sortu zuten, euskarazko lehen blog kolektiboa
Duela
25
urte
2001-10-26
'Patriot Act' onartu zuten AEBetan, herritarren bizitza pribatua zelatatzeko legea
Duela
25
urte
2001-10-19
Rumsfeldek Irak bonbardatu behar zuten militarrei: “Bi aukera ditugu, gu bizi garen modua aldatu edo besteak bizi diren modua aldatu”
Duela
25
urte
2001-10-14
Bidasoa ibaian dagoen Konpantzia (edo Faisaien) uhartea sinbolikoki okupatu zuen ekintzaile talde batek
Duela
25
urte
2001-10-07
Bilboko mendiaren 92.674 metro koadro erosi zituen Pagasarri Gurea elkarteak
Duela
45
urte
1981-10-04
Kanpaldi herrikoia egin zuten Belaguan gune militarraren aurka
Duela
45
urte
1981-10-03
Hamar hildako utzi zituen gose greba amaitu zuten preso irlandar errepublikarrek
Duela
50
urte
1976-10-17
Debekatua zen Ikurrina atera zuten Baskonia eta Askatuak saskibaloi taldeek, Gasteizko Mendizorrotzan
Duela
50
urte
1976-10-11
Durangoko jaietan eskuin muturreko inkontrolatuak jendearen aurka oldartu ziren
Duela
50
urte
1976-10-10
Francisco Alonso 24 urteko gaztea hil zuen tiroz Guardia Zibilak Burlatan
Duela
50
urte
1976-10-06
Thailandian ikasle eta langileen aurkako sarraskia abiatu zuen eskuin muturrak
Duela
55
urte
1971-10-13
Ipar eta Hego Irlanda batzen zituen errepideak suntsitu zituen Britainiar armadak
Duela
65
urte
1961-10-27
Tentsioa gorenean Berlingo 'Checkpoint Charlie' kontrol puntuan, tanke sobietar eta estatubatuarrak parez pare jarri ziren
Duela
65
urte
1961-10-17
Frantziako Poliziak 200 aljeriarretik gora hil zituen Parisen eta Sena ibaira jaurti
Duela
70
urte
1956-10-29
Israelek, Frantziak eta Erresuma Batuak eraso egin zioten Egiptori, sei eguneko gerra hasiz
Duela
85
urte
1941-10-09
Agirre lehendakariak klandestinitatetik atera eta Uruguaira iritsi zela aldarrikatu zuen
Duela
90
urte
1936-10-22
Bobby Seale jaio zen, Pantera Beltzen Alderdiaren sortzaileetako bat
Duela
90
urte
1936-10-21
Amaia Aroma jaio zen Abadiñon, kontzertu batean jo zuen lehen emakume txistularia
Duela
90
urte
1936-10-20
22 preso Ondarretako kartzelatik atera eta Hernaniko hilerriko horman fusilatu zituzten frankistek
Duela
90
urte
1936-10-17
'Aitzol' fusilatu zuten frankistek, euskararen Pizkundean giltzarri izan zen militante abertzalea
Duela
90
urte
1936-10-15
Jose Ariztimuño Aitzol atxilotu zuten frankistek, ontziz Bilbora zihoala
Duela
90
urte
1936-10-07
Lehenbiziko Euzko Jaurlaritza osatu zuten Gernikan
Duela
90
urte
1936-10-06
Ondarroa hartu zuten frankistek eta frontea Elgeta-Eibarrekin lerroa osatuta egonkortu zen
Duela
90
urte
1936-10-02
Beren borondatearen kontra frankisten Sanjurjoren Tertzioan erreklutatutako ehunka ezkertiar espetxeratu zituzten Zaragozan
Duela
90
urte
1936-10-01
Euskadiko Autonomia Estatutua onartu zuten Espainiako gorte errepublikanoek, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoarentzat
Duela
95
urte
1931-10-01
Emakumeek bozkatzeko eskubidea lortu zuten Hego Euskal Herrian, Espainiako Errepublikak hala onartu zuenean
Duela
100
urte
1926-10-31
Mussolini Italiako diktadorea hiltzear egon zen Anteo Zamboni anarkista gaztea
Duela
105
urte
1921-10-28
Argentinako Patagonian langileek greba abiatu eta armak hartu zituzten
Duela
125
urte
1901-10-29
AEBetako presidentea hiltzeagatik, Czolgosz anarkista exekutatu zuten
Duela
125
urte
1901-10-08
Eskola Modernoak ateak ireki zituen Bartzelonan, Francesc Ferrer hezitzaile anarkistaren eskutik
Duela
130
urte
1896-10-15
Euskara hutsez irakasten zuen historiako lehen eskola zabaldu zuten Bilbon, Ikastetxea izenarekin
Duela
135
urte
1891-10-31
500 preso askatu zituzten Tennesseeko meatzariek AEBetan
Duela
185
urte
1841-10-14
Jose Antonio Muñagorri atxilotu eta hil zuen Erasunen Lehen Karlistadan Liberalen teniente izandako batek
Duela
215
urte
1811-10-10
Agosti Xaho idazle eta kazetaria jaio zen Atharratzen
Duela
365
urte
1661-10-13
Matalaz atxilotu zuten tropa frantsesek
Duela
365
urte
1661-10-12
Matalaz buru zuten nekazariak garaitu zituzten Bordeletik bidalitako soldaduek Zuberoan
Duela
450
urte
1576-10-02
41 pertsona heriotzara zigortu zituzten Uztaritzen sorginkeria egotzita
ARGIAren Fototeka martxan da
100.000 argazki jarri ditugu publiko lizentzia librean
1960ko hamarkadatik gaur egunera arteko 100.000 argazki baino gehiago bildu ditugu.
fototeka.argia.eus