ARGIA.eus

Egin ARGIAkoa
Oparitu ARGIA
Gizartea Ingurumena Politika Ekonomia Kultura Euskara Feminismoa Hezkuntza Nazioartea Iritzia
osteguna 2026ko uztailaren 16an
Historia > Efemerideen kanala

Rosa Parks hil zen, AEBetako beltzen eskubideen aldeko ekintzaile ikonikoa

Duela
21
urte

2005eko urriaren 24an,

Rosa Parks hil zen Detroiten, AEBetan. 1913an Tuskegeen jaioa (Alabama), AEBetako beltzen eskubide zibilen aldeko ekintzaile garrantzitsua izan zen, eta Alabamako Montgomery hiriko autobus konpainiaren aurkako boikota bultzatu zuen 1955ean autobus segregatu batean bere eserlekua emakume zuri bati uzteari uko egin zionean

1940ko hamarkadan sartu zen Montgomeryko beltzen eskubideen aldeko mugimenduan, eta 1960ko hamarkadan beltzen eskubideen aldeko borroka feminismoarekin uztartu zuen.

Jeanne Theoharis historialariak jaso duenez, bere erreferente nagusia Malcolm X zen. Martin Luther King-ekiko errespetu handia zuen, baina berak esaten zuen, bere heroi pertsonala Malcolm X zela, iparraldeko liberalismoa eta hipokrisia salatzen zituelako, Vietnamgo gerraren aurka hasieratik kokatu zelako eta gauza horiek bere ikuspegi politikoarekiko oso gertukoak zirelako.

Iturria:

Jeanne Theoharis, The rebellious life of Mrs. Rosa Parks (Beacon Press)

Egun hau historian
1512Gaztelako armadak Nafarroa Beheretik atzera egin zuen Iruñera
192929ko kraka hasi zen AEBetan, eta ondorioz, Depresio Handia
1947Walt Disneyk langile ezkertiarrak salatu zituen
1970Allende izendatu zuten Txileko presidente, ezkerreko koalizioak hauteskundeak irabazi ostean
1975Islandiako emakumeen grebak herrialdea gerarazi zuten
2002EHE-ko hiru kide mahaira kateatu ziren Osakidetzako azterketan, euskara soilik meritu gisa kalifikatzen zutelako

Urte hau historian: < >
Berrienetik Zaharrenetik

2005-01-11
Meatze enpresa bati aurre egiten ari zela Raul Castro Bocel hil zuten Guatemalan
2005-01-15
Euskal Herriko Laborantza Ganbera sortu zuten, laborarien garaipena Estatuaren aurrean
2005-01-20
Giza kate erraldoiek Coca-Colaren eta Pepsiren fabrikak inguratu zituzten Indian
2005-02-01
Ibarretxe Planari bidea itxi zion Espainiako Kongresuak
2005-02-09
Erresuma Batuko Gobernuak barkamena eskatu zien Guildfordeko lauei
2005-02-12
160 nortasun-agiri frantziar eta espainiar entregatu zituzten Bruselan
2005-02-16
Kyotoko protokoloa sinatu zuten klima aldaketa saihesteko asmoz
2005-03-10
Bruno Manser ekintzaile ekologista suitzarra hiltzat jo zuten
2005-03-15
Euskal Preso Politikoen Kolektiboko presoek gose greba mugagabea hasi zuten
2005-06-02
Espainiako Poliziak LAB sindikatuaren telefonoak pintxatzen bi urte zeramatzala jakin zen
2005-07-09
Israelen aurkako BDS nazioarteko boikot kanpaina deitu zuten Palestinako 200 bat eragilek
2005-07-22
Londresen poliziak Jean Charles de Menezes gazte brasildarra hil zuen tiroz metroan
2005-08-22
Gazatik atera zen Israel, 38 urteko okupazioaren ostean
2005-08-23
Hondamena eragin zuen Katrina ekaitza lehertu zen Bahametan
2005-09-04
Bi herritar afro-amerikar hil zituen AEBetako poliziak New Orleansen Katrinaren suntsidura betean
2005-10-24
Rosa Parks hil zen, AEBetako beltzen eskubideen aldeko ekintzaile ikonikoa
2005-10-27
Istiluak hasi ziren Parisko aldirietan, Poliziarengandik ihesean ari ziren bi gazteren heriotzagatik
2005-11-04
Emakume afganiarren aurkako zapalkuntza kontatu zuen idazlea hil zuen bere senarrak: Nadia Anjuman
2005-12-27
Lourdes Iriondo kantari ezaguna hil zen

Hilabete honetako urteurrenak:
|
Berrienetik Zaharrenetik

Duela
10
urte
2016-10-25
Elhadji Ndiaye senegaldarra hil zen Iruñeko polizia-etxean
Duela
10
urte
2016-10-15
Altsasuko gazte batzuek istilua izan zuten taberna batean kalez jantzitako bi guardia zibilekin, herriko jaietan
Duela
15
urte
2011-10-31
Munduko biztanleriak 7.000 milioi biztanleen langa gainditu zuen
Duela
15
urte
2011-10-27
Tartakada jo zioten Nafarroako lehendakari Barcinari AHTaren aurkako ekintzaileek
Duela
15
urte
2011-10-20
ETAk jarduera armatua behin-betiko amaitu zuela jakinarazi zuen
Duela
15
urte
2011-10-17
Aieteko Konferentzian goi mailako nazioarteko ordezkariek euskal gatazka armatua gainditzeko eskaera egin zuten
Duela
15
urte
2011-10-12
Benita Uribarrena Bollaín borrokalari antifaxista durangarra hil zen
Duela
15
urte
2011-10-03
Joseba Sarrionandiari Euskadi Literatur Sarien dirusaria behin-behinean ez ziola emango iragarri zuen PSOEren Eusko Jaurlaritzak
Duela
15
urte
2011-10-03
Tuvalu Estatuak larrialdi egoera deklaratu zuen ur eskasiagatik
Duela
15
urte
2011-10-01
Amiantoak kutsatuta hil zen Luisa Soraluze, senarraren arropak garbitzeagatik
Duela
20
urte
2006-10-23
Guardia Zibilak herriko tabernak miatu zituen
Duela
20
urte
2006-10-07
Anna Politkovskaia kazetari errusiarra hilda aurkitu zuten bere etxean
Duela
20
urte
2006-10-04
WikiLeaks sortu zuen Julian Assangek eta dokumentu sekretu kopuru erraldoia bistaratzeko aukera eman zion munduari
Duela
25
urte
2001-10-29
Sustatu sortu zuten, euskarazko lehen blog kolektiboa
Duela
25
urte
2001-10-26
'Patriot Act' onartu zuten AEBetan, herritarren bizitza pribatua zelatatzeko legea
Duela
25
urte
2001-10-19
Rumsfeldek Irak bonbardatu behar zuten militarrei: “Bi aukera ditugu, gu bizi garen modua aldatu edo besteak bizi diren modua aldatu”
Duela
25
urte
2001-10-14
Bidasoa ibaian dagoen Konpantzia (edo Faisaien) uhartea sinbolikoki okupatu zuen ekintzaile talde batek
Duela
25
urte
2001-10-07
Bilboko mendiaren 92.674 metro koadro erosi zituen Pagasarri Gurea elkarteak
Duela
45
urte
1981-10-04
Kanpaldi herrikoia egin zuten Belaguan gune militarraren aurka
Duela
45
urte
1981-10-03
Hamar hildako utzi zituen gose greba amaitu zuten preso irlandar errepublikarrek
Duela
50
urte
1976-10-17
Debekatua zen Ikurrina atera zuten Baskonia eta Askatuak saskibaloi taldeek, Gasteizko Mendizorrotzan
Duela
50
urte
1976-10-11
Durangoko jaietan eskuin muturreko inkontrolatuak jendearen aurka oldartu ziren
Duela
50
urte
1976-10-10
Francisco Alonso 24 urteko gaztea hil zuen tiroz Guardia Zibilak Burlatan
Duela
50
urte
1976-10-06
Thailandian ikasle eta langileen aurkako sarraskia abiatu zuen eskuin muturrak
Duela
55
urte
1971-10-13
Ipar eta Hego Irlanda batzen zituen errepideak suntsitu zituen Britainiar armadak
Duela
65
urte
1961-10-27
Tentsioa gorenean Berlingo 'Checkpoint Charlie' kontrol puntuan, tanke sobietar eta estatubatuarrak parez pare jarri ziren
Duela
65
urte
1961-10-17
Frantziako Poliziak 200 aljeriarretik gora hil zituen Parisen eta Sena ibaira jaurti
Duela
70
urte
1956-10-29
Israelek, Frantziak eta Erresuma Batuak eraso egin zioten Egiptori, sei eguneko gerra hasiz
Duela
85
urte
1941-10-09
Agirre lehendakariak klandestinitatetik atera eta Uruguaira iritsi zela aldarrikatu zuen
Duela
90
urte
1936-10-22
Bobby Seale jaio zen, Pantera Beltzen Alderdiaren sortzaileetako bat
Duela
90
urte
1936-10-21
Amaia Aroma jaio zen Abadiñon, kontzertu batean jo zuen lehen emakume txistularia
Duela
90
urte
1936-10-20
22 preso Ondarretako kartzelatik atera eta Hernaniko hilerriko horman fusilatu zituzten frankistek
Duela
90
urte
1936-10-17
'Aitzol' fusilatu zuten frankistek, euskararen Pizkundean giltzarri izan zen militante abertzalea
Duela
90
urte
1936-10-15
Jose Ariztimuño Aitzol atxilotu zuten frankistek, ontziz Bilbora zihoala
Duela
90
urte
1936-10-07
Lehenbiziko Euzko Jaurlaritza osatu zuten Gernikan
Duela
90
urte
1936-10-06
Ondarroa hartu zuten frankistek eta frontea Elgeta-Eibarrekin lerroa osatuta egonkortu zen
Duela
90
urte
1936-10-02
Beren borondatearen kontra frankisten Sanjurjoren Tertzioan erreklutatutako ehunka ezkertiar espetxeratu zituzten Zaragozan
Duela
90
urte
1936-10-01
Euskadiko Autonomia Estatutua onartu zuten Espainiako gorte errepublikanoek, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoarentzat
Duela
95
urte
1931-10-01
Emakumeek bozkatzeko eskubidea lortu zuten Hego Euskal Herrian, Espainiako Errepublikak hala onartu zuenean
Duela
100
urte
1926-10-31
Mussolini Italiako diktadorea hiltzear egon zen Anteo Zamboni anarkista gaztea
Duela
105
urte
1921-10-28
Argentinako Patagonian langileek greba abiatu eta armak hartu zituzten
Duela
125
urte
1901-10-29
AEBetako presidentea hiltzeagatik, Czolgosz anarkista exekutatu zuten
Duela
125
urte
1901-10-08
Eskola Modernoak ateak ireki zituen Bartzelonan, Francesc Ferrer hezitzaile anarkistaren eskutik
Duela
130
urte
1896-10-15
Euskara hutsez irakasten zuen historiako lehen eskola zabaldu zuten Bilbon, Ikastetxea izenarekin
Duela
135
urte
1891-10-31
500 preso askatu zituzten Tennesseeko meatzariek AEBetan
Duela
185
urte
1841-10-14
Jose Antonio Muñagorri atxilotu eta hil zuen Erasunen Lehen Karlistadan Liberalen teniente izandako batek
Duela
215
urte
1811-10-10
Agosti Xaho idazle eta kazetaria jaio zen Atharratzen
Duela
365
urte
1661-10-13
Matalaz atxilotu zuten tropa frantsesek
Duela
365
urte
1661-10-12
Matalaz buru zuten nekazariak garaitu zituzten Bordeletik bidalitako soldaduek Zuberoan
Duela
450
urte
1576-10-02
41 pertsona heriotzara zigortu zituzten Uztaritzen sorginkeria egotzita
Badator udako 'Gakoak' zenbaki berezia
Euskal drag mugimendua
Euskal drag mugimenduari buruzko argazki-erreportajea, espetxean 30 urte egin zituen preso politiko kurdu batekin elkarrizketa, Elena Uriz eta Itziar Aizpuru aktore beteranoak elkartuta solasaldia, Atxarteko harrobiaren aurkako borroka ekologistaz erreportajea, kultur gomendioak, izarrak ikusteko ibilaldiak...
Etxean jaso nahi dut