Egin ARGIAkoa

Gizartea Ingurumena Politika Ekonomia Kultura Euskara Feminismoa Hezkuntza Nazioartea Iritzia

osteguna 2026ko martxoaren 12an

Historia > Efemerideen kanala

Auschwitzeko gas ganberetara zeramatela, Franceska Mann juduak SSetako ofizial nazi bat hil zuen

Duela

83

urte

1943ko urriaren 23an,

Auschwitzeko gas ganberetara zeramatela, Franceska Mann dantzari poloniar juduak Josef Schillinger izeneko SSetako ofizial nazi bat hil zuen eta Wilhelm Emmerich sarjentua zauritu, kontzentrazio esparru honetatik bizirik atera zirenek gero kontatu zutenez.

Iritsi berri-talde batekin batera, Mann gas-ganbera baten ondoko gela batera eraman zuten, arropak eranzteko agindu bat jaso zuen garbitu eta zorriak kentzeko.Soldadu naziak eranzteko agindu ostean, eta honek arropa gainera jaurti, pistola kendu eta tiro egin zion urdailean. Bere tiroak seinale gisa balio izan zien gainerako emakumeek SS-etako gizonei eraso egiteko.

Bertsio ezberdinak daude gero gertatu zenari buruz, baina guztietan frogatutzat ematen da egun horretan ofizial nazia hil zela, beste bat zauritu eta emakume judu guztiak erail zituztela.

Iturria:

Ingrid Strobl, Partisanas: la mujer en la resistencia armada contra el fascismo y la ocupación alemana (1939-1945) (La Llevir - Virus).

Egun hau historian

1923Hanburgoko matxinada hasi zen, Alemanian

1940Hitler eta Franco Euskal Herrian bildu ziren, Hendaiako tren geltokian

1965Guraso euskaltzale batzuek 36ko Gerra osteko lehen ikastola sortu zuen Iruñeko Alde Zaharrean

1978Bilboko portuan diktaduretara bideratutako arma garraioa boikotatzea erabaki zuten

2002Israelgo armadaren erreserbako zortzi ofizialek eskatu zuen kontzientzia arrazoiengatik Palestinako lurralde okupatuetan ez lan egin behar izatea

2006Guardia Zibilak herriko tabernak miatu zituen

Azoka

Urte hau historian: < >

Berrienetik Zaharrenetik

1943-01-19

Janis Joplin jaio zen AEBetan, lehen emakume rock izarra

1943-02-02

Stalingradeko gudua amaitu eta Bigarren Mundu Gerran nazien gainbehera hasi zen

1943-02-08

Naziek Lepa Radic partisano jugoslaviarra atxilotu zuten

1943-02-16

Mildred Harnack idazlea gillotinatu zuten Hitlerren aginduz

1943-02-22

Hiru gazte gillotinatu zituzten Munichen, nazismoaren aurkako esku-orriak banatzeagatik

1943-03-05

Turingo Fiat automobilgintza plantan greba hasi eta Mussoliniren erregimena kolpatu zuten milaka langilek

1943-04-19

Varsoviako ghettoko altxamendua hasi zen

1943-05-22

Francok Hitlerren biografiaren milaka ale erosi zituen liburutegi publikoetarako

1943-06-20

Istilu larriak hasi ziren AEBetako Detroiten

1943-07-12

Maite Idirin jaio zen Ugaon

1943-07-13

Comète sareko kide Maritxu Anatol irundarraren taldea atxilotu zuen Gestapok

1943-09-10

Italiako Piombino hirian langileak antolatu eta nazien okupazioaren aurka armak hartu zituzten

1943-09-22

Naziek Bielorrusian agintean jarritako Kube komisario jenerala hil zuten ohean lehergailua jarrita

1943-10-01

Aliatuak Napolesen sartu ziren, langileek jadanik askatua zuten hirian

1943-10-23

Auschwitzeko gas ganberetara zeramatela, Franceska Mann juduak SSetako ofizial nazi bat hil zuen

1943-12-13

Naziek Greziako Kalavrita herrian sarraskia egin zuten

Hilabete honetako urteurrenak:
Borobilak bakarrik |
Berrienetik Zaharrenetik

Duela

10

urte

2016-10-25

Elhadji Ndiaye senegaldarra hil zen Iruñeko polizia-etxean

Duela

10

urte

2016-10-15

Altsasuko gazte batzuek istilua izan zuten taberna batean kalez jantzitako bi guardia zibilekin, herriko jaietan

Duela

15

urte

2011-10-31

Munduko biztanleriak 7.000 milioi biztanleen langa gainditu zuen

Duela

15

urte

2011-10-27

Tartakada jo zioten Nafarroako lehendakari Barcinari AHTaren aurkako ekintzaileek

Duela

15

urte

2011-10-20

ETAk jarduera armatua behin-betiko amaitu zuela jakinarazi zuen

Duela

15

urte

2011-10-17

Aieteko Konferentzian goi mailako nazioarteko ordezkariek euskal gatazka armatua gainditzeko eskaera egin zuten

Duela

15

urte

2011-10-12

Benita Uribarrena Bollaín borrokalari antifaxista durangarra hil zen

Duela

15

urte

2011-10-03

Joseba Sarrionandiari Euskadi Literatur Sarien dirusaria behin-behinean ez ziola emango iragarri zuen PSOEren Eusko Jaurlaritzak

Duela

15

urte

2011-10-03

Tuvalu Estatuak larrialdi egoera deklaratu zuen ur eskasiagatik

Duela

15

urte

2011-10-01

Amiantoak kutsatuta hil zen Luisa Soraluze, senarraren arropak garbitzeagatik

Duela

20

urte

2006-10-23

Guardia Zibilak herriko tabernak miatu zituen

Duela

20

urte

2006-10-07

Anna Politkovskaia kazetari errusiarra hilda aurkitu zuten bere etxean

Duela

20

urte

2006-10-04

WikiLeaks sortu zuen Julian Assangek eta dokumentu sekretu kopuru erraldoia bistaratzeko aukera eman zion munduari

Duela

25

urte

2001-10-29

Sustatu sortu zuten, euskarazko lehen blog kolektiboa

Duela

25

urte

2001-10-26

'Patriot Act' onartu zuten AEBetan, herritarren bizitza pribatua zelatatzeko legea

Duela

25

urte

2001-10-19

Rumsfeldek Irak bonbardatu behar zuten militarrei: “Bi aukera ditugu, gu bizi garen modua aldatu edo besteak bizi diren modua aldatu”

Duela

25

urte

2001-10-14

Bidasoa ibaian dagoen Konpantzia (edo Faisaien) uhartea sinbolikoki okupatu zuen ekintzaile talde batek

Duela

25

urte

2001-10-07

Bilboko mendiaren 92.674 metro koadro erosi zituen Pagasarri Gurea elkarteak

Duela

45

urte

1981-10-04

Kanpaldi herrikoia egin zuten Belaguan gune militarraren aurka

Duela

45

urte

1981-10-03

Hamar hildako utzi zituen gose greba amaitu zuten preso irlandar errepublikarrek

Duela

50

urte

1976-10-17

Debekatua zen Ikurrina atera zuten Baskonia eta Askatuak saskibaloi taldeek, Gasteizko Mendizorrotzan

Duela

50

urte

1976-10-11

Durangoko jaietan eskuin muturreko inkontrolatuak jendearen aurka oldartu ziren

Duela

50

urte

1976-10-10

Francisco Alonso 24 urteko gaztea hil zuen tiroz Guardia Zibilak Burlatan

Duela

50

urte

1976-10-06

Thailandian ikasle eta langileen aurkako sarraskia abiatu zuen eskuin muturrak

Duela

55

urte

1971-10-13

Ipar eta Hego Irlanda batzen zituen errepideak suntsitu zituen Britainiar armadak

Duela

65

urte

1961-10-27

Tentsioa gorenean Berlingo 'Checkpoint Charlie' kontrol puntuan, tanke sobietar eta estatubatuarrak parez pare jarri ziren

Duela

65

urte

1961-10-17

Frantziako Poliziak 200 aljeriarretik gora hil zituen Parisen eta Sena ibaira jaurti

Duela

70

urte

1956-10-29

Israelek, Frantziak eta Erresuma Batuak eraso egin zioten Egiptori, sei eguneko gerra hasiz

Duela

85

urte

1941-10-09

Agirre lehendakariak klandestinitatetik atera eta Uruguaira iritsi zela aldarrikatu zuen

Duela

90

urte

1936-10-22

Bobby Seale jaio zen, Pantera Beltzen Alderdiaren sortzaileetako bat

Duela

90

urte

1936-10-21

Amaia Aroma jaio zen Abadiñon, kontzertu batean jo zuen lehen emakume txistularia

Duela

90

urte

1936-10-20

22 preso Ondarretako kartzelatik atera eta Hernaniko hilerriko horman fusilatu zituzten frankistek

Duela

90

urte

1936-10-17

'Aitzol' fusilatu zuten frankistek, euskararen Pizkundean giltzarri izan zen militante abertzalea

Duela

90

urte

1936-10-15

Jose Ariztimuño Aitzol atxilotu zuten frankistek, ontziz Bilbora zihoala

Duela

90

urte

1936-10-07

Lehenbiziko Euzko Jaurlaritza osatu zuten Gernikan

Duela

90

urte

1936-10-06

Ondarroa hartu zuten frankistek eta frontea Elgeta-Eibarrekin lerroa osatuta egonkortu zen

Duela

90

urte

1936-10-02

Beren borondatearen kontra frankisten Sanjurjoren Tertzioan erreklutatutako ehunka ezkertiar espetxeratu zituzten Zaragozan

Duela

90

urte

1936-10-01

Euskadiko Autonomia Estatutua onartu zuten Espainiako gorte errepublikanoek, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoarentzat

Duela

95

urte

1931-10-01

Emakumeek bozkatzeko eskubidea lortu zuten Hego Euskal Herrian, Espainiako Errepublikak hala onartu zuenean

Duela

100

urte

1926-10-31

Mussolini Italiako diktadorea hiltzear egon zen Anteo Zamboni anarkista gaztea

Duela

105

urte

1921-10-28

Argentinako Patagonian langileek greba abiatu eta armak hartu zituzten

Duela

125

urte

1901-10-29

AEBetako presidentea hiltzeagatik, Czolgosz anarkista exekutatu zuten

Duela

125

urte

1901-10-08

Eskola Modernoak ateak ireki zituen Bartzelonan, Francesc Ferrer hezitzaile anarkistaren eskutik

Duela

130

urte

1896-10-15

Euskara hutsez irakasten zuen historiako lehen eskola zabaldu zuten Bilbon, Ikastetxea izenarekin

Duela

135

urte

1891-10-31

500 preso askatu zituzten Tennesseeko meatzariek AEBetan

Duela

185

urte

1841-10-14

Jose Antonio Muñagorri atxilotu eta hil zuen Erasunen Lehen Karlistadan Liberalen teniente izandako batek

Duela

215

urte

1811-10-10

Agosti Xaho idazle eta kazetaria jaio zen Atharratzen

Duela

365

urte

1661-10-13

Matalaz atxilotu zuten tropa frantsesek

Duela

365

urte

1661-10-12

Matalaz buru zuten nekazariak garaitu zituzten Bordeletik bidalitako soldaduek Zuberoan

Duela

450

urte

1576-10-02

41 pertsona heriotzara zigortu zituzten Uztaritzen sorginkeria egotzita