ARGIA.eus

2022ko irailaren 28a

Nazioartea > Estaturik gabeko nazioak > Herri indigenak

2022-09-25 | June Fernández

Erauso, Katalina (Moja alfereza deitua). Gipuzkoar abenturazalea”. 1603. urtean, nerabe izanda, komentutik alde egin eta, geroztik, gizonezko jantziekin bizi izan zela kontatzen digu Lur Entziklopediak. Ameriketan gizon zuriekin izan zituen liskarrak eta horiek eragin zizkioten zigorrak aipatzen ditu entziklopediak, ez ordea indigenen kontrako sarraskietan parte hartu izanagatik lortu zituen pribilegioak.

Herri indigenak kanaleko multimediak
Edgar de León
“Komunitate indigenen kontsulta eskubidea etengabe urratzen da”

Guatemalatik Euskal Herrirako bidaia egin du Edgar de León abokatu maiak, Mugarik Gabe Gobernuz Kanpoko Erakundearen “Bizitza jokoan” kanpainaren harira. Sorterriko errealitatearen berri emateko hitzorduz jositako agendan tokia egin digu, eta lurraren eta... [+]


Aldaketa baino gehiago, sistemak bere horretan segitzeko aukera dakar planetaren %30 babesteak

2022ko apirilean Txinan egitekoa den COP 15 goi bileran hartu behar lukete ondoko neurria: 2030 urterako planetaren %30 gune babestu bezala sailkatzea. Munduaren Iparreko agintariek begi onez ikusten dute neurria, baita ingurumena kaltetzen ari diren multinazional boteretsuek... [+]


Familiengandik banatu zituzten ume aborigenei erreparazio ekonomikoa emango die Australiako Gobernuak

1900 eta 1970 urteen artean beren familiengandik banatu zituzten haur indigenei laguntza ekonomikoa emango die Australiako Gobernuak. Hiru hamarkadetan zehar ezarritako “asimilazio politiken” parte izan zen umeak familia zuriekin bizitzera eramatea. Biktima bakoitzak... [+]


2021-07-13 | ARGIA
Beste 160 hilobi aurkitu dituzte Kanadako ume indigenentzako barnetegia izandakoan

Panelakut tribuak egin du oraingoan aurkikuntza: identifikatu eta dokumentatu gabeko 160 hilobi baino gehiago, 1890etik 1970era ume indigenak bortxaz eramaten zituzten barnetegi izandakoan, Kanadako golkoan. Halako barnetegietan 1.100 hilobitik gora aurkitu dituzte dagoeneko.


Konkistatzaileak zergatik ez ziren gaixotu?

Guanahani uhartea (Bahamak), 1492. Kolonen espedizioak "Mundu Berria" lehenengoz zapaldu zuenean, gero Amerika esango zitzaion kontinentean 60 milioi pertsona bizi ziren, gutxi gorabehera. Handik ehun urtera sei milioi ingurukoa zen biztanleria.


N|uu hizkuntza zahar eta paregabea ez du harekin eraman nahi Katrina Esauk

Hegoafrikan sustraituriko San komunitatekoa da Katrina Esau; okupazioak, kolonizazioak, Apartheid zein neokolonizazioa pairaturik, bidean anitz utzi behar izan duen komunitatekoa. Tartean, N|uu haien ama-hizkuntza.  88 urterekin N|uu mintzo duen azken hiztuna da eta... [+]


2021-07-06 | ARGIA
Hondurasko Auzitegiak ebatzi du Desa enpresako lehendakari exekutiboak agindu zuela Berta Cáceres hiltzea

Roberto David Castillo Mejía jo du auzitegiak Berta Cáceres ekintzaile lencarraren hilketaren arduradunetakotzat. Castillo lehendakari exekutiboa zen Desa enpresan eta berau Lenca herriarentzat sakratua den Gualcarque ibaian presak eraikitzen ari zen: eraikuntza... [+]


751 hilobi aurkitu dituzte Kanadan, ume indigenentzako barnetegi batean

Cowessess herriko Marieval barnetegian aurkitu dituzte hobiak. Eskola hauek Elizak eta Kanadako Estatuak kudeatzen zituen 1831tik 1997ra artean, haur indigenak “zibilizatzeko”.


Milaka indigenaren antzutze behartuen epaiketa hasi dute Fujimoriren aurka

Alberto Fujimori Peruko presidente ohia epaituko dute bere gobernu pean egin ziren milaka esterilizazio behartuengatik –biktima gehienak emakumeak, nekazariak, pobreak eta kitxuak izan ziren–.


Baina nor da Yaku Pérez, Ekuadorreko lider indigenista?

Ekuadorren igande honetan egindako hauteskundeetako emaitzak ezagututa, bigarren itzulia egin beharko da, inork ez baitu lehen itzulian lehendakaritza bereganatzeko adina boto lortu.