ARGIA.eus

2022ko maiatzaren 20a

Nazioartea > Estaturik gabeko nazioak > Herri indigenak

Jackeline Romero Epiayu

Jackeline Romero Epiayu giza eskubideen defendatzaile wayúu-a da. Kolonbiarra da sortzez, La Guajira departamentukoa, Wayúu herri indigenaren gehiengoa bezala. Munduko aire-zabaleko ikatz meategi handienetakoa dago bertan kokatua, eta beronen eskutik heldu dira inguruetara hainbat natur –eta giza– eskubideren urraketa. Urraketa horiek salatzera eta Kolonbiako gatazka armatuak bere herrian izandako eraginak ikusaraztera bideratzen du Romerok Sütsuin Jieyuu... [+]

Herri indigenak kanaleko multimediak
Konkistatzaileak zergatik ez ziren gaixotu?

Guanahani uhartea (Bahamak), 1492. Kolonen espedizioak "Mundu Berria" lehenengoz zapaldu zuenean, gero Amerika esango zitzaion kontinentean 60 milioi pertsona bizi ziren, gutxi gorabehera. Handik ehun urtera sei milioi ingurukoa zen biztanleria.


N|uu hizkuntza zahar eta paregabea ez du harekin eraman nahi Katrina Esauk

Hegoafrikan sustraituriko San komunitatekoa da Katrina Esau; okupazioak, kolonizazioak, Apartheid zein neokolonizazioa pairaturik, bidean anitz utzi behar izan duen komunitatekoa. Tartean, N|uu haien ama-hizkuntza.  88 urterekin N|uu mintzo duen azken hiztuna da eta... [+]


2021-07-06 | ARGIA
Hondurasko Auzitegiak ebatzi du Desa enpresako lehendakari exekutiboak agindu zuela Berta Cáceres hiltzea

Roberto David Castillo Mejía jo du auzitegiak Berta Cáceres ekintzaile lencarraren hilketaren arduradunetakotzat. Castillo lehendakari exekutiboa zen Desa enpresan eta berau Lenca herriarentzat sakratua den Gualcarque ibaian presak eraikitzen ari zen: eraikuntza... [+]


751 hilobi aurkitu dituzte Kanadan, ume indigenentzako barnetegi batean

Cowessess herriko Marieval barnetegian aurkitu dituzte hobiak. Eskola hauek Elizak eta Kanadako Estatuak kudeatzen zituen 1831tik 1997ra artean, haur indigenak “zibilizatzeko”.


Milaka indigenaren antzutze behartuen epaiketa hasi dute Fujimoriren aurka

Alberto Fujimori Peruko presidente ohia epaituko dute bere gobernu pean egin ziren milaka esterilizazio behartuengatik –biktima gehienak emakumeak, nekazariak, pobreak eta kitxuak izan ziren–.


Baina nor da Yaku Pérez, Ekuadorreko lider indigenista?

Ekuadorren igande honetan egindako hauteskundeetako emaitzak ezagututa, bigarren itzulia egin beharko da, inork ez baitu lehen itzulian lehendakaritza bereganatzeko adina boto lortu.


2020-12-04 | ARGIA
Hamaika kontakizun hamaika hizkuntzatan, herri indigenak hurbilago izan ditzagun

“Hizkuntza indigenak. Ama Lurra zaintzen” du izenburu liburuak. Ipuinek, poemek, marrazkiek eta kontakizunek osatzen dute lana. Bi helburu ditu, batetik, kooperazio linguistikoak dituen balioak azaltzea, eta bestetik, herri indigenak gurera hurbiltzea.


2020-08-10 | Mikel Eizagirre
Bolivian protestak areagotu dira Añezen erregimenak negoziazioak bertan behera utzi ostean

Evo Moralesen aurkako kolpea jo zuen Jeanine Añezen gobernuak elkarrizketak hasi ditu hauteskundeen data adosteko. Blokeo politikoak aurrera darrai ordea, inolako akordiorik gabe.


Beste genozidio bat Amazonian: Covid-19ak bi aldiz gehiago hiltzen du indigenen artean

Brasilgo jatorrizko herrien defentsarako erakunde batek egindako txostenaren arabera, “larritzeko moduko” heriotza kopurua izaten ari da Amazonia barrualdeko jendeen artean koronabirusagatik. “Urteetako utzikeria publikoaren” ondorioa dela nabarmendu... [+]


2020-04-16 | Redfish Stream
Ameriketako herri indigenek ere erronka onartu dute
MULTIMEDIA - bideo herrikoia

Ameriketako herri indigenek mendeetako kolonizazioa, esklabutza eta genozidioa jasan behar izan dute, eta oraindik jasaten ari dira egun ere. Horren aurrean, gazte indigenek sarean dabilen #Dontrushchallenge-ari buelta eman eta honako bideo hau zabaldu dute, euren identitatea,... [+]