Emakumeak borrokan

Metroan lan egin ala ezkondu

  • Madril, 1919 urriaren 17a. Hiriko metro sareak (Compañía Metropolitana Alfonso XIII) ateak ireki zituen. Telefónicarekin batera, enpresa hura aitzindaria izan zen Espainiako Estatuan emakumeak enplegatzen.

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2018ko abenduaren 02a
(Argazkia: Metro Madrid)
(Argazkia: Metro Madrid)

Telekomunikazio enpresan telefonista postura mugatzen zen haien lana eta Metroan, aldiz, soilik bulegoetan eta txartelak saltzen aritu zitezkeen. Emakume langileak izatea deigarria, ezohikoa zen garai hartan eta enpresak zera espero zuen lehen komunikatu ofizialean: “Madrilgo publikoak, daukan kulturari esker, (...) emakumezko langileak ohiko kortesiaz tratatuko dituela”.

Baina emakume horiek ezinbesteko baldintza bat bete behar zuten: ezkongabeak izatea. Ezkontzen ziren txartel-saltzaileek derrigorrezko eszedentzia hartu behar zuten. Enpresaren arabera, “etxe eta haurrak zaintzeak berekin dakartzan betebeharrak ez dira bateragarriak Metropolitanoko karguaren jarduerarekin (...), zerbitzuaren zorroztasunak eskatzen dituen konstantzia eta puntualtasuna erabatekoak direla eta”. Horrez gain, publikoki madrildarren “kortesia” goraipatu arren, barne jakinarazpen batean enpresak zioen emakume ezkonduentzat kaltegarria izango zela “publiko masa eskergarekin harreman zuzena izatea, zoritxarrez, jendearen kultura maiz kaskarra izaten delako”, eta ohartarazten zuen modu horretan, gainera, “legez kanpoko harreman debekatuak” bultza zitezkeela.

1930ean txartel-saltzaile bat kaleratu zuten ezkontzegatik eta erabakia erreklamatu zuen. Ondorioz, enpresa batzordeak neurri bat adostu zuen: ezkontzeagatik lana uztera behartutako emakumeek 250 pezetako ordaina jasoko zuen, metroan gutxienez urtebetez jarduna baldin bazen, eta 500 pezetakoa, bost urtetik gora arituz gero. Halaber, emakume ezkonduek bazuten aukera publikoarekin harreman zuzenik ez zeukaten postuetan aritzeko, bulegari edo telefonista gisa. Hala ere, emakumeek soilik egunez lan egin zezaketen, eta 22:00etatik aurrera gizonek betetzen zituzten txanda guztiak.

XX. mende hasieran halakoak gertatzea ohikoa izanda ere, harrigarriena da emakume ezkonduak mugatzen zituen arau hori 1984 arte egon zela indarrean, Espainiako Konstituzio Auzitegiak horrelako derrigorrezko eszedentziak legez kanpokotzat jo zituen arte. Gainera, urte hartan bertan, Madrilgo metroak emakume bat kontratatu zuen gidari lanetarako.

Baina ez zen hura izan Madrilgo lehen metro-gidaria; lehenago, Gerra Zibilaren garaian, zenbait emakume horretan eta ordurarte haientzat galarazitako beste zenbait lanetan aritu ziren. Zoritxarrez, gerra izan ohi delako emakumeei lan munduan sartzeko bultzadarik handiena eman diena.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Feminismoa  |  Langile borroka  |  Denboraren makina  |  Madril

Feminismoa kanaletik interesatuko zaizu...
2019-05-19 | Ane Labaka Mayoz
Kontuz, ileak

Ile bat transgresorea da berez, izatez; errebeldea, intsumisoa, bihurria, apurtzailea, ausarta. Tokiz kanpo egon ohi da gehienetan. Deserosoa da sarri. Arrain zoparen platerean, luxuzko hoteletako perfumedun izara zurietan, bainerako ura urmaeltzen duen buxatutako hoditerian, bibote izatera iristen ez den nerabearen ezpain gaineko esparru minatuan, maitale kartsuaren ahoan, edozein emakumeren gorputzean… Traba egiten du ia beti.

Besapeetakoak politizatzen asmatu du zenbaitek... [+]


2019-05-17 | ARGIA
Borroka nagusi LGTBIfobiaren aurkako egunean

Euskal Herriko hainbat txokotan mobilizazioak deitu dira ostiralean, LGTBIfobiaren aurkako egunaren harira.


Indarkeria matxistak herri mugimenduetan? gure esperientziei tiraka

Duela urte batzuk, eraso matxisten inguruko tresna eta adostasunen beharretik prozesu kolektibo bat abiatu genuen Joxemi Zumalabe Fundazioan.  Indarkeria matxistei aurre egin,gaiaren inguruan eztabaidatu eta euskarri bat sortzea fundazioaren azken urteotako lehentasun bat izan da, eta bide gorabeheratsua izan den arren lortu dugu erronka honi heltzea.


2019-05-15 | Gabi Oyharzabal
Europan sartuz gero, hemengo usaiak errespetatu behar dira

Argia-n agertu da elkarrizketa interesgarria, eztabaidagarria dena. Madrilgo emazte musulman ezagutua denarekin: Amanda Figuerasekin.


2019-05-14 | Hala Bedi
Datu kezkagarriak jaso ditu LGTBIfobiaren aurkako Gasteizko txostenak

Soilik azken urtean hamahiru kasu jasotzen ditu Lumagorri HAT-k landutako txostenak; Gasteizko Udaltzaingoak, berriz, ez du salaketarik jaso.


2019-05-13
Eguneroko matxismoarekin, zer?
MULTIMEDIA - bideo herrikoia

Sorginlore Gizarte Elkarteak matxismoari aurre egiteko estrategiak bildu ditu bideo honetan. 80 emakumeri egindako elkarrizketetan bildu dituzte egoera matxistak, eta Gregoretak jasotako egoera horien aurrean erantzuteko dauden aukerak azaldu ditu.


2019-05-13 | ARGIA
Abian dira Euskal Herriko V. Jardunaldi Feministak

Mugimendu feministak hurrengo jardunaldi feministak aurkeztu ditu larunbatean, Durangon (Bizkaia) egindako agerraldian. Azarorako jarri dute data, eta aurrera begirako estrategiak lantzea izango dute jardunaldiek helburu.


2019-05-12 | Amaia Lekunberri
Silvia Federici
"Geroz eta jende gehiago ari da ohartzen estatuak, kapitalismoak eta merkatuak ez dutela biziraupena bermatzen"

Apenas behar du aurkezpenik Silvia Federicik (Parma, Italia, 1942). Militante feminista,  pentsamendu marxista eta feminista garaikideari egindako ekarpenengatik aski ezaguna da. Iruñean izan da Sorgin-ehizaren historiari buruzko I. topaketa feministan, eta bisita aprobetxatuz Mundua berriz liluratuz: Feminismoa eta komunen politika bere lanaz jardun dugu, Katakrak argitaletxeak euskaratu berri duena. Kapitalismo basatiaren aurrean, feminismoa eta komunen politika proposatu ditu... [+]


2019-05-12 | Ander Perez
Maria Eugenia R. Palop. Feminismoa faxismoari aurre egiteko
"Feminismoa da antidotoaren antidotoa"

Eskuin muturra indartzen ari den honetan, feminismoa da fenomeno horri aurre egiteko tresnarik eraginkorrena Maria Eugenia R. Palopen iritziz. Biak hutsune eta porrot beretatik jaio direla uste du, baina erantzun antagonikoak direla izatez. Eskuin muturrak gizarte itxi eta punitibista proposatzen duen bitartean, elkarrekiko zaintzan oinarritutakoa defendatzen du feminismoak elkarrizketatuaren arabera. Horregatik balio du bigarrenak lehenari aurre egiteko.


2019-05-10 | Arabako Alea
Emakumeen Etxea martxan jartzeko hitzarmena sinatu dute

Emakumeen Etxea proiektu inklusiboa, irekia eta askotarikoa izan behar dela adostu dute Udalak eta Emakumeen Etxea elkarteak.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude