ARGIA.eus

2019ko azaroaren 12a

Nazioartea > Hizkuntza gutxituak

Kanal guztiak
  x Itxi
Politika
Ingurumena
Feminismoa
Euskara
Nazioartea
Ekonomia
Gizartea
Herri mugimenduak
Hezkuntza
Kultura
Historia
Zientzia
Iritzia
English
Socorro Cauich

Socorro Cauich maia komunitateko kidea da. Mexikoko Yukatan estatuan bizi da. Berak dio maia hizkuntzaren atzetik ibili gabe, egoerek eta pertsonek eraman dutela hizkuntzara. Erronkei aurre egitea gustatzen zaio. Maia ikastea izan zen bere lehen erronka. Irakaslea eta irrati esataria da. Garabide elkarteak gonbidatuta hilabete igaro du Euskal Herrian.

Hizkuntza gutxituak kanaleko multimediak
Euskal kazetaritzari buruzko hitzaldia Garabiden
Nola normalizatu ia zuloraino eraman zigutena

'Native Land' mapa interaktiboa
Norenak ziren ni bizi naizen lur hauek?

Kanadarrak ‘Native Land’ mapa interaktiboan etxeko helbidea sartu du eta tresnak esan dio Musqueam, Squamish eta Tsleil-Waututh komunitateak bizi zirela han. Victor Temprano programatzaileak ez du bitxikeria moduan abiatu halako mapa bat, munduko edozein biztanlek bere buruari galdera hau egitea nahiko luke: norena zen lur hau?


2019-10-01 | Arrosa Sarea
Maialen Sobrino, Garabide
"Hizkuntzaren biziberritze prozesuak munduko toki gehienetan gertatzen ari dira"

Irailaren 30ean hasi da Garabide elkarteak Euskal Herrian antolatu duen “Hizkuntza Gidaritzari Buruzko Ikastaldia” eta hilabetez luzatuko da formazio honen bigarren edizioa.


2019-09-11 | Arabako Alea
Hizkuntza gutxituak ezagutzeko zikloak sei hizkuntza landuko ditu Gasteizen

Urrian, judu-espainiera hizkuntza erromanikoa aurkeztuko du Amelia Barquin irakasleak Hitz Adina Mintzo programan.


Joana Elisabet Muñoz Castillo. Etxeko langilea
"Pena ematen dit, baina orain esan dezaket euskara gehiago dakidala kitxua baino"

Haur Hezkuntza eta Gizarte Hezkuntza ikasi zituen. Ordea, euskararik gabe ezingo zuela hezitzaile izan esaten zioten. Hizkuntza ikastera behartzeak ez zion graziarik egin. Halako batean, Amin Maaloufen Identidades asesinas liburua irakurri zuen. Hizkuntza gutxituak ditu gaitzat, eta beraz, berarengana heldu ere egin ez den kitxua hizkuntzaz gogoeta egiteko parada izan du. Euskara ikasten ari da eta kitxuara gerturatu nahian dabil.


Wanai: bizirauten ari den sei hiztuneko hizkuntza

Mapoyoen hizkuntza, wanai bezala ere ezaguna, indartsua zen Orinoco ibaiaren inguruan, baina kolonizazioa dela eta, bere indarra galtzen joan zen, eta gaur egun sei hiztun ditu bakarrik. Hala ere, Venezuelako Gobernuaren eta UNESCOren elkarlanari esker, hizkuntza salbatzeko pausuak ematen ari dira.


2019-07-19 | Z. Oleaga
Andi Portavoz eta Gonzalo Luanko, hip-hop abeslari maputxeak
"Zure herriaren hizkuntza berreskuratzean zure burua deskolonizatzen ari zara inbasio estataletik, juridikotik, linguistikotik"

Andi Portavoz eta Gonzalo Luanko abeslari ezagunak dira Txileko hip-hoparen esparruan. Egunotan Euskal Herrian dabiltza, kontzertuak ematen, haien borrokak ezagutarazten eta hemengoak ezagutzen. Biek dituzte sustrai maputxeak, baina identitate eta borroka maputxea eurena egitea bide luze baten emaitza izaten ari da. Hip-hopa, antikapitalismoa eta hizkuntza maputxearen berreskurapena borroka bakartzat dituzte. Kulturen, adinen eta ideologien uztarketa defendatu eta praktikatzen dute.


Monique Nolett-Ille. Azken hiztunetarikoa
"Biziaren legez adinekoak joan zaizkigu eta haiekin batera hizkuntzaren jakintza"

Hamabost egunero hizkuntza bat desagertzen da. Kanadan 90 hizkuntzaz gora daude eta bi herenak dira desagertzeko zorian, UNESCOren arabera. Datuak ezagutu arren, zifren hoztasunak ez digu ordea hiztun komunitatearen errealitate gordin eta gogorra islatzen. Errealitate horretaz hitz egin digu Monique Nolett-Ille abenakis hiztunak. Transmisioa etenda, hiztunak zendurik, kiskun-kaskun hizkuntza horretan mintzo diren azken bost hiztunetarikoa dugu.


Euskararen aurretik, gainontzeko erdal-hizkuntzek balio handiagoa izango dute justizian lanpostu bat eskuratzeko

Euskara, galiziera edo katalana baina hobeto baloratuko dira korearra, kroaziera edo errusiera Espainiako Justizia Ministerioak onartu berri duen oposaketa-lehiaketetarako sistema berriaren arabera.


Jerzy Starzynski, lemko komunitatearen bultzatzaile sutsua
"Gure identitatea mantentzen dugu"

Jerzy Starzynski (1967, Legnica, Silesia Beherea, Polonia) koreografoa, etnomusikologoa eta historialaria da. Alabaina, ezer baino gehiago lemko komunitatekoa da eta bizitza osoa darama beraien hizkuntzaren eta kulturaren alde borrokan. Umetan, eskolan, jazarria izan zen lemkoa zelako. 1989an Kyczera kantu eta dantza taldea sortu zuen, besteak beste, lemkoek haien identitatea indartu zezaten eta lemko izateaz lotsatu ez zitezen.