ARGIA.eus

2021eko urriaren 28a

Historia > Euskal konkistatzaileak > Elkanoren mundu bira

Elkanoren mundu birak suposatu zuena argitu eta "zapalduen memoria berreskuratzeko" asmoz, momentuz, hiru hitzaldi antolatu dituzte. Lehenengoa ostegunean, urriak 28, izango da, 18:30ean, Lekeitioko Kultur Etxean, ARGIAko Axier Lopez kazetariaren eskutik.

Elkanoren mundu bira kanaleko multimediak
Patagoniak 500 urte: ospatzeko ezer ez

Elkanoren Mundu Birako V. mendeurrenarekin lotutako goraipamen eta ospakizun ofizialak Txile eta Argentinara ere heldu dira. Magallaesen espedizioko gizonak izan ziren Amerikako Hegoaldeko herritarrekin topo egin zuten lehen europarrak. Edo, hobeto esanda, artikuluaren egileen hitzetan: haiekin "talka egiten". 500 urte eta gero, Patagoniako jatorrizko herritarrek zer dute ospatzeko?


Noli me tangere, Elkano Pizkundeko humanista utopikoa?

Filipinetako heroi nazional eta ekintzaile antikolonialista Jose Rizalek lagun margolari bati horrela azaldu zion Noli me tangere nobelaren izenburuaren zergatia: “Gaur arte inork esan gabeko mezuak jasotzeko eta mende luzez gugan metatu diren gezurrei erantzuteko idatzi nuen”. Badirudi hori dela Ekai Txapartegiren helburua Elkanotar Juan Sebastian, Pizkundeko humanista utopikoa? artikuluarekin. Bestelako ikuspegi bat eskaintzen saiatuko gara ondorengo artikuluan.


Esklabotza
Nola engainatu gaituen kapitalismoak

Hankaz gora jarri zaigu mundu borobil hau eta erantzun bila gabiltza edonon, larrialdi sanitarioari, egoera ekologiko jasanezinari eta ekonomia globalaren kolapsoari ezin neurria hartu. Nola iritsi gara honaino? Atzera begira, jabetu gara egungo sistemaren errak engainu historiografiko sakona duela jatorri: kapitalismoa bateraezina da demokraziarekin. Desberdintasunean eta indarkerian oinarritzen da, esklabotzan, azken batean.

Suge baten tankeran denboran zehar azala mudatu duen fenomeno... [+]


2020-01-14 | Miguel Jimenez
Izar bat Rosalíarentzat

1994ko Maité filmean (Eneko Olasagasti eta Carlos Zabala), Mikel Garmendia aktore handiak euskal kulturaren lerdokeria ariketa maitagarria gorpuztu zuen pertsonaia batean, Habanan Aro Bereziaren garaian girotuta. Garmendiak maisuki laburbildu zuen klixe bat, non zintzotasuna, inozentzia eta lanerako gogoa euskaldun-izaeraren funtsa gisa erakusten zituen. Hala, filmaren pasarte batean, funtzionario kubatar bat, Mikelen pertsonaiak prestatutako bi angula plater irentsi ondoren, kexu zen... [+]


2020-01-12 | Vicente L. Rafael
Munduari bira eman ziotenei bira

Vicente L. Rafael historia irakaslea da AEBetako Seattleko Washington Unibertsitatean. Elkanoren Mundu Birari buruz Euskal Herrian ekoitzi eta diruz lagundutako filmak piztu duen eztabaidaz idatzi du Filipinetako Rappler hedabidean. Espainiako inperioaren krudelkeriak ezkutatu eta zoritxarreko estereotipo arrazista kolonialak birzirkulatzen dituen filma dela dio. Euskaratuta osorik irakurgai jarraian.


2019-12-20 | Axier Lopez
Elkano izarrik gabe geratu da

Mundu Biraren bosgarren mendeurrena eta Joan Sebastian Elkano goraipatzeko Espainiako eta EAEko erakunde publikoek sustatutako ekitaldiek aurrera jarraitzen dute. Oraingoan, ordea, ekimen horietako batek ez du helburua lortu. Unibertsoko izar bati Elcano izena jartzeko ekimena sustatu zuen Elkano Fundazioak, Aranzadi eta Iruñeko planetarioaren laguntzaz. Baina ez dute lortu.


2019-12-20 | Axier Lopez
Elkanoren espedizioa
Gaurko egunez duela 500 urte Anton Salamon urkatu zuten "harreman homosexualak izatea" egotzita

Victoria itsasontziko maisua zen Anton Salamon albaniarra eta Antonio genoarra haren itsagizonetako bat. Haiek ez zioten munduari bira eman, ordea. Duela 500 urte abenduaren 20an Jaon Sebastian Elkanoren ontzia Brasilera heldu zen, eta Salamon urkatzea agindu zuen Fernando Magallaesek, “sodomiagatik”, Antonio itsas-gizonarekin "naturaren aurkako" harremanak izatea leporatuta. Eta orduko botere-harremana ikusita, litekeena da bortxaketa izan izana. Espedizio armatuak... [+]


2019-12-04 | Axier Lopez
Espainiako Goya sarietarako hautatu dute inperialismoa zuritzeagatik kritikatua den Elkanori buruzko filma

Espainiako eta Euskal Herriko erakunde pubilkoen diruz lagundutako eta sustatutako Elkano, lehen mundu bira filma animaziozko lanik onenaren Goya sarirako izendatu dute. Bien bitartean, film hori bera zinemetan eskaini ala ez aztertzen ari dira Filipinetan, hango banatzaileak atzera egin ostean.


Elkanoren mundu bira: Zer dugu ospatzeko? Zer dute ezkutatzeko?
MULTIMEDIA - solasaldia

ARGIAko kazetari Axier Lopezek azaroaren 13an Azpeitiko Basazabal jauregian Elkanoren mundu birari eta haren ospakizunei buruz emandako hitzaldiaArgazkia: uztarria.eus


PODCAST #12 | Elkanoren filma eta konkistaren zuriketa

Filipinetara begira jarri gara Axier Lopez ARGIAko kazetariarekin, Elkanori buruz ekoitzi berri duten animaziozko euskal filmak haserrarazi egin baititu hango herritarrak. Elkano eta Magallaesen espedizio armatuak Espainiako kolonialismoaren lehen mugarria ezarri zuen Filipinetan, eta herritarrek ez dute ahaztu, umeentzako animaziozko filmaz mozorrotu badute ere.