Egin ARGIAkoa

Gizartea Ingurumena Politika Ekonomia Kultura Euskara Feminismoa Hezkuntza Nazioartea Iritzia

asteazkena 2026ko abuztuaren 19an

Historia > Efemerideen kanala

Altxamendu Espartakista hasi zen Berlinen, Errusiako Iraultzan inspiratuta

Duela

107

urte

1919ko urtarrilaren 5ean,

altxamendu Espartakista hasi zen Berlinen. Errusiako Iraultzan inspiratua, langile klaseak greba orokor iraultzailea deitu zuen eta zazpi egunez fabrikak eta hainbat puntu estrategiko okupatu zituzten, boterea eskuratzeko helburuarekin.

Gobernuan zegoen Alderdi Sozialdemokratak berehala erantzun zuen: Freikorp milizia antikomunistak baliatuz, langileak gogor zapaldu zituen. Errepresioak 5.000 hildako baino gehiago utzi zituen, tartean, Alderdi Komunistako Rosa Luxemburg eta Karl Liebtnecht, buruzagiak. Odol hotzean exekutatu zituzten.

Altxamendu Espartakistak huts egin arren, hurrengo hamarkadetan garrantzi handiko iraultza saiakera izan zen.

Egun hau historian

1937Jostunen sindikatuko bost emakume hil zituzten falangistek Mallorcan

1942Tina Modotti hil zen Mexikon, argazkilari iraultzailea

1960Quico Sabaté maki gerrillari antifrankista hil zuen Guardia Zibilak

1966Prentsaren manipulazioaren aurkako pintaketak agertu ziren Villabonan, Berriatuan eta Irunen

1969Iruñeko kartzelatik Arantza Arruti kidea askatzen saiatu zen ETA

Urte hau historian: < >

Berrienetik Zaharrenetik

1919-01-01

Zeruko Argiaren lehen zenbakia argitaratu zuten Iruñeko kaputxinoek

1919-01-05

Altxamendu Espartakista hasi zen Berlinen, Errusiako Iraultzan inspiratuta

1919-01-10

Bremengo Sobietar Errepublika aldarrikatu zuten langileek Alemanian

1919-01-15

Alemaniako lider ezkertiar garrantzitsuenak hil zituzten: Rosa Luxemburg eta Karl Liebknecht

1919-01-16

Lege lehorra deiturikoa berretsi zuten AEBetan: edari alkoholdunak, debekatua

1919-01-31

Glasgow-n istilu larriak, poliziak eraso egin zienean lanaldi laburragoen alde bilduta ziren 60.000 langileri

1919-02-05

Bartzelonako La Canadencan zortzi orduko lanaldiaren aldeko greba historikoa hasi zuten

1919-03-04

Kinmel Parkeko Matxinada hasi zen Galesko Abergele herrian

1919-04-03

Gehienezko 8 orduko lanaldia ezarri zen Espainiako Estatuan

1919-04-10

Emiliano Zapata hil zuten Mexikon

1919-04-10

Irlandan Limerickeko Sobieta eratu zuten, moneta propioa inprimatuz eta premiazko produktuen prezioa ezarriz

1919-04-13

Soldadu britainiarrek tiroka 1.000 pertsonatik gora hil zituzten Indiako Amritsar hirian

1919-05-24

Milaka meatzarik greba hasi zuten Kanadako Albertan, soldata hobeak eta lan-baldintza duinen alde

1919-06-28

Versallesko Ituna sinatu zuten, I. Mundu Gerrari amaiera eman eta munduko ordena berrantolatzeko

Hilabete honetako urteurrenak:
Borobilak bakarrik |
Berrienetik Zaharrenetik

Duela

5

urte

2021-01-22

Arma nuklearrak debekatzeko NBEren hitzarmena indarrean sartu zen

Duela

5

urte

2021-01-06

Estatu kolpe saiakera AEBetan, Trumpen jarraitzaileen eskutik

Duela

10

urte

2016-01-19

Txistualdi masiboa egin zioten Europar Batasunaren ereserkiari Donostiako danborradan

Duela

10

urte

2016-01-10

Carles Puigdemont izendatu zuten Kataluniako presidente

Duela

10

urte

2016-01-08

Euskaldunen ahalduntze kolektiboan ekimen mugarria abiatu zuten Donostiako Egia auzoan

Duela

15

urte

2011-01-27

Boskimanoei beren ura eskuratzeko eskubidea itzuli zieten Botswanako auzitegiek

Duela

15

urte

2011-01-25

Egiptoko iraultza hasi zen, "Udaberri Arabiarra" protesten testuinguruan

Duela

15

urte

2011-01-21

Guardia Zibilaren tortura agerian utzi zuen Patxi Arratibelek bere deklarazioan “Aztnugal” idatzita

Duela

15

urte

2011-01-14

Tunisiako presidenteak ihes egin zuen eta "Udaberri arabiarra" matxinadek indar hartu zuten

Duela

25

urte

2001-01-23

Elkar argitaletxearen Zabaltzen banaketa enpresan sartu zen Espainiako Polizia Donostian

Duela

25

urte

2001-01-15

Wikipedia sortu zuten, kultura librearen sinbolo nagusietako bat

Duela

30

urte

1996-01-30

Gandhiz mozorrotutako antimilitaristak igo ziren Bilboko Gobernu Militarreko garitara

Duela

30

urte

1996-01-29

Lau emakumeren ekintza zuzena: Britainiako armadaren hegazkin bat hondatu zuten mailukadaka

Duela

40

urte

1986-01-28

NASAren Challenger espazio-ontziak eztanda egin zuen, aireratu eta gutxira

Duela

40

urte

1986-01-04

Robert Caplanne miarriztarra hil zen GALen atentatu baten ondorioz

Duela

45

urte

1981-01-29

Ryan bahitu zuen ETA militarrak, Lemoizko zentral nuklearreko ingeniari nagusia

Duela

45

urte

1981-01-18

New Cross-eko sutea Londresen: beltzen komunitatearen aurkako krimena

Duela

55

urte

1971-01-08

Itxialdia hasi zuten Iruñeko Eaton Ibéricako langileek eta erronka bota zieten lege frankistei

Duela

60

urte

1966-01-23

Euskal musikaren jaialdi arrakastatsua Donostiako Victoria Eugenia Antzokian, Frankismo betean

Duela

60

urte

1966-01-19

Indira Gandhi Indiako Errepublikako lehen ministro izendatu zuten

Duela

60

urte

1966-01-17

Istripu nuklearra izan zen Andaluzian, Espainiako Estatuan

Duela

60

urte

1966-01-05

Prentsaren manipulazioaren aurkako pintaketak agertu ziren Villabonan, Berriatuan eta Irunen

Duela

65

urte

1961-01-23

Bi bonba nuklear askatu zituen hegazkin batek nahigabe, AEBetako Ipar Carolinan

Duela

65

urte

1961-01-17

Lumumba hil zuten Belgikak eta AEBek babestutako estatu kolpean, Kongoko Errepublika Demokratikoko presidentea

Duela

65

urte

1961-01-08

Aljeriaren autodeterminazio erreferenduma egin zuten Frantziako Estatuan eta independentziari atea ireki zioten

Duela

80

urte

1946-01-28

Prezioen igoeraren aurka protestan ari zirenen aurka tiro egin eta sei hil zituen Poliziak Santiago Txilen

Duela

80

urte

1946-01-28

Francesc Boix kataluniarra Nurenbergeko epaiketetan deklaratzen hasi zen nazien aurka

Duela

85

urte

1941-01-15

Bartzelona futbol taldea bere izena gaztelaniaz jartzera behartu zuten agintari frankistek

Duela

85

urte

1941-01-07

Agirre lehendakaria bere eguneroko sekretua idazten hasi zen

Duela

90

urte

1936-01-29

Firestone fabrika okupatu eta beso erorien greba hasi zuten langileek Ohion, AEBetan

Duela

90

urte

1936-01-20

50 egunez luzatuko zen greba orokorra abiatu zuten Sirian, Frantziaren okupazioaren aurka

Duela

105

urte

1921-01-21

Argentinako Patagonian grebalari talde batek bi etxalde okupatu eta beren jabeak bahitu zituen

Duela

110

urte

1916-01-13

Munduko Lehen Kongresu Feminista egin zuten Mexikon

Duela

115

urte

1911-01-03

Bi anarkista bizirik erre zituzten Londresen, Churchillen aginduz

Duela

130

urte

1896-01-26

Euzko Alderdi Jeltzalearen biltzar nagusia legez kanpo utzi zuen Espainiako Gobernuak

Duela

130

urte

1896-01-18

X-izpi makina lehen aldiz aurkeztu zuen jendaurrean Henry Louise Smith fisikariak

Duela

130

urte

1896-01-11

Nafarroako Diputazioak babesa eta laguntza eskaini zion Gipuzkoakoari, bertako irakasleei euskararen ezagutza eskatzeko

Duela

150

urte

1876-01-31

Jatorrizko herriak erreserbetara bizitzera joateko agindu zuen AEBetako Gobernuak

Duela

150

urte

1876-01-20

Karlistek jaurtitako granada batek Indalezio Bizkarrondo Bilintx larri zauritu zuen

Duela

160

urte

1866-01-09

'Aita Mari' hil zen Donostian, itotzen ari ziren arrantzale batzuek erreskatatzen ari zela

Duela

200

urte

1826-01-16

Arriaga konpositore bilbotarra zendu zen Parisen, 20 urte betetzear zela

Duela

215

urte

1811-01-08

AEBetako esklaboen matxinadarik handiena hasi zen Louisianan

Duela

285

urte

1741-01-04

Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren ordezkaria hil zuten Venezuelan: Juan Angel Larrea

Duela

395

urte

1631-01-24

Gatzaren matxinada hasi zen Bizkaian, armatutako 1.500 herritarrek zerga horren kontrako haserrea erakutsi zutenean

Duela

510

urte

1516-01-23

Nafarroa konkistatu zuen Aragoiko eta Gaztelako erregea hil zen: Fernando “faltsarioa”