Haurra erdigunean ezartzen duen eskola

  • Urtarrilean sortu zen Erlaitza eskola, Hendaian. Montessori material pedagogikoa erabiltzen duen euskarazko eskola aktiboa da: ikasgaiak inposatu gabe, motrizitatea landuz eta haurra «bere osotasunean» hartuz, emozioak baztertu gabe.

Artikulu hau egilearen baimenari esker ekarri dugu.

2019ko irailaren 27an - 10:37
Argazkia: Erlautza eskola

Urtarrilean sortu zen Erlaitza eskola, Hendaian. Sartze honetan hamar haur ditu, eta beste baten mentura heldu den urtarrileko. Montessori material pedagogikoa erabiliz, “eskola aktibo” horretan “pedagogiaren erdigunean haurra” ezartzen dela dio eskolaren webguneko aurkezpenak. Maitexa Aintzi xedearen eramaile, guraso eta Erlaitzako irakasleak laburbiltzen du: “Gure ur tanta ekarri nahi dugu. Bakoitzak bere arloan ardura hartzen duen bezala, heziketa mailan gure eraldaketa nahi dugu eraman”.

Bi saiakera eginak zituen aitzinetik, bat Etxalarren (Nafarroa) eta bestea Saran. Baina “proiektuak ez ziren aski ongi finkatuak; ez genuen lauki hori sortua edo arautua, nora nahi genuen joan edo nola funtzionatu”, dio Aintzik. Elkarte esperientziatik “legezko modura” jauzi egin zuten Hendaiako Erlaitza eskolarekin.

Koadro pedagogikoa beste esperientzietan ez bezala finkatua dute Erlaitzan: irakaslearen esku da, agerian gelditu baitzen beste saiakeretan partaideak oro ez zirela hein berean hezkuntzaz eraman gogoetan. “Baina gurasoek badute beren askatasuna eta haien tokia proiektu honetan”, azpimarratzen du Aintzik: bi irakasleak bezala, adibidez, komunikazio ez bortitzean formatzera engaiatuak dira gurasoak ere, eskolan eta etxean ez dadin giro desberdina izan.

Eskola aktiboa

Erreferentzia edo inspirazio iturriak aipatzean, bi nabarmentzen ditu Aintzik: batetik, Rebecca Wild, pedagogo alemana, 70eko hamarkadan Ekuadorren eskola aktiboa sortu zuena Montessori eta Freinet metodoen arteko nahasketa batean. Bestetik, Bernard Collot frantsesa, Hirugarren motako eskola liburuaren idazlea (frantsesez L’école du 3ème type), azken hori Freinet metodoan zentratuagoa.

Irakasle baino, “bidelagun” gisa deskribatzen du Maitexa Aintzik bere lankidea: “Gu jartzen gara eta behaketa prozesu batean gaude askotan. Horrela badakigu haur bat zertan den eta gutxi gorabehera zeren beharra duen”. Ikasgairik ez diete inposatzen, baizik eta proposatu egiten dituzte momentuaren arabera: “Konkretuki, egunean zehar haurrarengana hurbilduko gara eta, ikusten dugunean prest dela, erranen diogu: ‘Badut tailer hori, edo joko hori, zer diozu?'”.

Montessori materiala erabiliz, motrizitate garaiari inportantzia berezia ematen diote, eta “zentratua” denean ikasgai akademiko batean sartzeko parada proposatzen diote. Erlaitzak hartzen dituen adineko haurrekin (3 eta 11 urte artean) egin ikerketa desberdinak kontuan hartzen dituzte; gorputzarekin jokatzean ikasiz erakutsia hobeki barneratua dela baitiote: “Ikertua izan da ume bat mugitzen baldin bada, mugimendu hori eta gero hobekiago sartuko dela ikasgaietan”.

Lanketa emozionala pedagogia horren beste alderdi inportantea da. Eskola eredu tradizionalarekin konparazioak galdeturik, hautatu bidearen azalpenetan barnatzen da bidelaguna: “Niretzat lanketa emozionala ezinbestekoa da, harremana gure lanaren erdigunean delako. Hori beste ereduan ahantzia izan da”. Aintzik aste oroz egiten duen dei bat aipatzen du: eredu klasikoan den beste irakasle batekin partekatzen ditu “emozionalki hunkitu gaituen zerbait, ikusteko gure beharrak non ez diren aseak izan”. Dioenez, lanketa horri esker, haurrekin egoera jakin batzuen aitzinean “erreaktibo ez izaten” laguntzen du. “Aldatzen du nolakoa zaren haurrekin eta nolako harrera egiten diezun haien emozioei; lanketa biziki sakona da, eta niretzat ezinbestekoa”.

Planeta berean

Kanpoko presioaren presentzia ere aipagai du Maitexa Aintzik: “Ez gara beste planeta batean bizi. Gurasoek beldurrak adierazten ahal dituzte, eta, noski, badugu presio hori. Badakigu gure haurrak konparatuak izanen direla, momentu batean sistema tradizional batzuk sartuko direla”. Horrela, beste eskoletako haurrek bezala, Erlaitzako 7 urteko haurrek ere irakurketa lantzen dute. Diferentzia batekin: “Haientzat ez da astuna irakurketa lantzea. Badakite zer zentzu duen irakurtzeak: handitzea, besteekin komunikatzea, plazer hartzea. Plazer hori anitz zaintzen dugu”. Eskola ondotik haur batzuek ohiko kolegioan segituko dutenez, aldiz, ezin oraino erran.

Hezkuntza Nazionalarekin kontraturik ez du Erlaitzak, eta, ondorioz, estatuaren laguntzarik ezin dute ukan; bai, aldiz, eskola horiek laguntzen dituen fundazio batena. Ez aski, haatik, langileen soldata duina ziurtatzeko. “Baina gure helburua ez zen proiektu elitista bat sortzea; nahi genuen gogoa zutenek gutaz hurbiltzea”, eta, Aintzik gehitzen duenez, “gurasoek 200 euro pagatzen dute hilean; Montessori eskoletan 400 eta 500 euro artean pagatzen dute gurasoek, eta itunpean diren eskoletan haur bakoitzeko 700 euroko kostua bada, denen legarrekin pagatua”, zehazten du. Hogei haur ukanez gero, aldiz, Erlaitzako langileek soldata duina lukete, haren erranetan.

Dirua ez da, beraz, motibazioa, dudarik baldin bazen. Haurren sormenari, aldiz, bereziki atxikiak dira: adibidez, fotokopiarik sekula ez dute egiten haurrek koloreztatzeko, “haurraren baitatik heldu den marrazkia oso garrantzitsua” baitzaie. Naturak ere leku handia du, astean gutxienez egun oso bat pasatzen baitute oihanean edo itsasbazterreko arroketan.

Jokoan, lehiarik ez. “Harremana oinarrizkoa delako”, joko kooperatiboak lehenetsiak dira, ikertua izan delako “burmuinean bestearekiko komunikazioa lantzeko” balio dutela.


Kanal honetatik interesatuko zaizu: pedagogiak
"Eskolan ortu xume bat lantzeak testuingurua ematen digu planetan ditugun arazoez aritzeko"

Gasteizko Haur eta Lehen Hezkuntzako ikastetxeetako baratzeak ikertu ditu Iratz Pou EHUko ikasleak. Zenbat eskolek dute ortua? Nolako erabilera ematen diote, zein helburu eta asmorekin? Probetxu pedagogiko eta didaktikoa ateratzen al diote baratzeari? Pourekin eta Igone Palacios... [+]


2024-02-18 | Hiruki Larroxa
Zigorraren kultura eta pedagogia feministak

Gaur egungo hezkuntza-sisteman, eskola-paradigma birplanteatu behar dugu. Zigor-neurrietan oinarritutako ikuspegi tradizionala baztertu, eta denbora luzean ikasleen ordena eta diziplina mantentzeko tresna gisa erabilitako praktika batzuen eraginkortasuna eta etika zalantzan... [+]


Hiru ikastetxeren arteko trantsizio plana garatu dute Irunen, instituturako jauzian ikasleen beldurrak arintzeko

Lehen Hezkuntzatik DBHra igarotzeak ikasleengan hainbat beldur eta ezinegon sortzea oso ohikoa da, presio eta espektatiba ugari elkar gurutzatzen dira, zer esanik ez ikastetxe batetik besterako aldaketa baldin badago. “Zubiak eraikiz” programaren bidez, hiru... [+]


Etxeko errefortzua kontuan hartu gabe emango bagenu klasea?

"Eskolan ikasgaia azaldu, etxean eskolako lanak egin eta azterketa jarri" formula aldatzea erabaki du José Antonio Herranz irakasleak: irakaskuntza-ikaskuntza osoa eskola-orduetara mugatu du, etxeko errealitatearen erruz ez daitezen ikasle batzuk atzean geratu... [+]


Urte hasieran edo bukaeran jaiotzeak zein eragin du eskolan?

Pasa den abenduan eta urtarril honetan jaio diren bi haurren artean egun batzuetako aldea besterik ez dago, baina eragina izan dezake eskolan, antzeko garapen prozesua daramaten bi haurrak ikasturte ezberdinetan matrikulatuko baitituzte.


Eguneraketa berriak daude