Emakumeak borrokan

Euskaldun zaharrak zergatik egiten dio erdaraz euskaldun berriari?

  • Taberna batean egin dute topo lehen aldiz. Ez dute elkar ezagutzen. Edadean aurrera doa bat, gaztea da bestea. Bertako euskaran hasi dira biak berriketan, firin-faran, zaharrak gazteari nongoa den galdetu dion arte: "Hemen bizi naiz, baina Alacantekoa naiz berez". Zaharraren buruan zer mekanismo ezkutuk egin duen klik, automatikoki erdaraz jarraitu du solasaldia. 

Baleike @baleike
2017ko otsailaren 16a
Estibaliz Amorrortu, Ane Ortega eta Belen Uranga atzoko hitzaldian.

Euskaldun berriek egunero bizi duten esperientziatako bat baino ez da, Atzo Estibaliz Amorrortu eta Ane Ortega ikerlariek Euskara, bestela ez gara hitzaldi zikloaren estreinaldian kontatu zigutenez.

Euskara etxean modu naturalean ikasi duenak ez daki euskaldun berriak egunero gainditu behar izaten duen oztopo lasterketaren berri. Eta gauzak nola diren, euskaldungoa osatzen dugunon multzoan, dagoeneko euskaldun zaharrak bezainbeste dira hiztun berriak. Eta joera nabarmena da: 2036an 40 urtetik beherako %80 izango da euskalduna, gehienak euskaldun berriak. Jaurlaritzak egin duen prospekzio ariketaren arabera, hirietan biziko dira gehienak, gaztelaniaz hobeto moldatuko dira euskaraz baino, euskara ulertu bai baina hitz egiteko gaitasun mugatua izango dute. Eta berez euskaldunak diren eremuetan ere nabarmena da euskaldun berrien gorakada: adibidez, Zumaian, 25 urtean 900 euskaldun berri dauzkagu (gehienak eskolan ikasi duten haurrak eta gazteak).

Beraz, errealitate hori aintzat hartuta, euskaldun berriek egunerokoan bizi dituzten esperientziak aztertu dituzte Estibaliz Amorrortuk eta Ane Ortegak, euskara erabiltzeko dauzkaten zailtasunak hobeto ezagutzeko. Izan ere, euskaldun berriei bidea samurtzea giltzarri izango da euskarak aurrera egingo badu.

Lana osatzeko, 612 inkestez gain, talde bilerak eta elkarrizketa gidatuak egin dituzte zenbait herritan, tartean Zumaian. Emaitza liburu batean argitaratu dute, eta atzo azaldu zituzten ondorio nagusienak.

Esate baterako, bistakoa da inguru euskaldunetan hiztun berriak aukera gehiago dauzkala bere gaitasuna garatzeko, euskara erabiltzeko. Baina ingurua ez da faktore erabakigarri bakarra. Hura bezain garrantzitsua izan daiteke sare egoki bat aurkitzea. Gerta liteke eremu oso euskaldun batean hiztun berriak ez aurkitzea harreman sare edo zirkulu egoki bat, euskaraz "askatzeko" inguru erosorik ez izatea; edo alderantziz, inguru erdaldun batean euskaldunen harreman sare egoki bat aurkitzea. Beraz, gertuko harreman sare hori giltzarri da. Beste faktore bat, gaitasuna da; euskara batua menperatzeaz gain, asko laguntzen du tokikoa ezagutzea lagun artean moldatzeko. Eta badaude faktore pertsonalagoak, kontzientziarekin, jarrerarekin eta identitatearekin zerikusia dutenak.

Noski, euskaldun berri guztiak ez dira berdinak eta bakoitzak bere berezitasunak ditu. Baina lanaren egileek bereizketa garbia egin dute euskaldun berri heldu eta gazteen artean. Euskaldun berri helduek beraien erabakiz ikasi dute euskara, euskaltegian; ahalegin handia egin behar izan dute, motibazio handia izan dute, prozesu erabat konszientea izan da; eta zailtasun eta oztopo asko gainditu behar izan dituzte. Zein dira egunerokoan aurkitzen dituzten oztopo ohikoenak? Euskara batua eta tokian tokiko euskararen arteko aldea; euskaldun zaharrek euskaldun berriei erdaraz egiteko daukaten joera; gaitasunarekin daukaten autoexigentzia maila altua (daukaten euskara maila ez dela nahikoa irizten diote eta ez dira hitz egiten ausartzen); eta sare egokietan sartzeko dauzkaten zailtasunak.

Gazte euskaldun berrien errealitatea oso bestelakoa da. Hauek normalean ez dute euskararekiko kontzientzia maila handirik, normalean euskara eskolan ikasi dute, ikasgai bat gehiago da beraientzat. Ez daukate diskurtso bat garatuta, ez dute konpromisoaren ideia. Euskara jakitea ondo balora dezakete, baina ez dute erabiltzeko premiarik sentitzen. Beraien mundua globala da, eta beste batzuk dira beraien interesguneak, erreferentziak...

Euskara jakin arren, euskaldun bete sentitu ez

Ikerketa lan honetan agertu da ideia edo sentimendu bat orain arte adituek ezagutzen ez zutena: badago jende multzo bat euskaraz jakin arren euskaldun sentitzen ez dena. Hau da, euskara ikasi eta jakiteak ez dakar automatikoki euskaldun sentitzea. Ez da orokorra, gutxiengo bat dira, baina ikerlarientzat esperogabeko fenomeno bat izan da.

Ez dira euskaldun izateko legitimatuta sentitzen, zerbait falta zaien sentsazioa dutelako, ez direlako eroso sentitzen. "Ezin dut esan euskaldun naizela, oraindik asko falta zait", esaten dute. Ez direla iristen sentitzen dute. Ikerlarien ustez, sentimendu hau oso lotuta dago gizartean oso zabalduta dauden zenbait ideiarekin. Adibidez, "euskaldun zaharra da benetako euskalduna, benetako hiztun ona". Sentimendu hori gainditu ahal izateko, lehen aipatutako faktoreak dira giltza: komunitateko parte sentitzea, sare egokia aurkitzea, bideak erraztea, gaitasuna areagotzea...

Albiste hau Baleikek argitaratu du eta CC-by-sa lizentziari esker ekarri dugu ARGIAra

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Euskara  |  Zumaia

Euskara kanaletik interesatuko zaizu...
EuskarAbentura
Abenturak gazte euskaldunak pizten ditu

16-17 urteko 121 gazte elkartuko dira EuskarAbenturan uztailean. Euskal Herria zeharkatuko du helburu nagusietakoa gazteek euskara erabili eta eragile bihurtzea duen espedizioak. 2018ko edizioko emaitzek animatu dituzte antolatzaileak errepikatzera, besteak beste, ikusi baitute gazteen hizkuntza ohiturak, haien euskararekiko jarrera, aldatzen hasi direla.


2019-05-17 | ARGIA
Naiz irratia eguneroko programazioa emititzen hasiko da

Musika eskaintzen hasia zen Naiz irratia, Info 7 irratiaren oinordekoa. Maiatzaren 20tik aurrera hauteskundeei jarraipena egiten hasiko da eta programazio orduak luzatuko ditu. Info7 ez bezala, euskara hutsean arituko da irrati berria.


2019-05-17 | Arabako Alea
Lapuebla de Labarcan izango da aurten Mintza Eguna, ekainaren 1ean

Euskal Herriko mintzalagunen festaren barruan, kalejira, herri-bazkaria, erromeria eta dantzaldia izango dira.


26 alderdi politikok hartu dituzte euskararen normalizazioan eraginkortasunez aurrera egiteko konpromisoak

Positiboki baloratu du Aiaraldeko Euskalgintza Kontseiluak euskara hauteskunde kanpaina eta instituzioetan erdigunean kokatzeko “Ez we can´t” ekimena. 31 alderdirekin egin du harreman bira Kontseiluak, eta hauetako 26k hartu dituzte euskararen normalizazioan eraginkortasunez aurrera egiteko konpromiso zehatzak.


2019-05-14 | ARGIA
Korrikak eta AEK-k elkartasuna adierazi diete presoen argazkiak eramateagatik atxilotutako lagunei

“Alderdien arteko tirabiren jokoan” eragiteko nahia ikusten dute atxiloketen atzean Korrikak eta AEK-k. Sortuk eta Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduek ere kritikatu dute polizia operazioa.


2019-05-14 | Ahotsa.info
Nafarroan euskararen etorkizuna bermatzeko hamabost proposamen aurkeztu ditu Kontseiluak

Iruñean egindako ez-ohiko ekitaldia batean Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluko idazkari nagusi Paul Bilbaok “oraindik UPNren Gobernuko inertzietan oinarritzen diren neurriak hartzen jarraitzen” dela ziurtatu zuen, eta hurrengo legegintzaldian “inertzia horiei amaiera” emateko hamabost proposamen aurkeztu zituen.


2019-05-13 | ARGIA
Macronen gobernua "inoizko txarrena" dela esan du Indok Seaskaren Herri Urrats festan

Milaka herritar batu dira aintziraren inguruan, berriz ere. Paxkal Indo Seaskako presidenteak bere kargua utziko duela jakinarazi du, borrokan kolektiboki jarraitzeko deia eginaz: “Hori da gure indarra”.


2019-05-09 | ARGIA
Maiatzaren 12an Herri Urrats: eLeKatuz, euskara ahotik ahora

Milaka herritar espero dituzte antolatzaileek berriz ere ere Senpereko aintziraren inguruan, Ipar Euskal Herriko ikastolen aldeko egunean. Festa giroa, euskararen aldeko aldarria eta proiektuak indartzen jarraitzeko bitarteko ekonomikoen lortzea uztartu nahi dute.


Nafarroako Gobernuaren lan deialdietan, aldaketa gutxi euskararen balorazioan

2015-2019ko agintaldia amaitzen ari da. Administrazioa sartzeko lan deialdietan, euskararen balorazioari dagokionez, aldaketaren aldeko Nafarroako Gobernuaren bilana egiteko tenorea da.


Euskara Sistema Eragilean

Aplikazio bat izatetik Sistema Eragilean txertatzera igaro behar du euskarak, Maialen Lujanbioren esanetan. Ados! Euskararen premia gizartearen elementu periferikoetara mugatzen bada, jai dugu epe ertain-luzean.

Zein da, bada, gure sistemaren zutabea? Zalantzarik gabe, ekonomia. Horrek ezartzen ditu gure bizi baldintzak maila profesionalean eta horretara bideratutako hezkuntza sisteman. Baita, arlo pribatuan ere, kontsumitzaile bezala. Heziketa-Ondasun-Kontsumo hirukoaren arabera dugu... [+]


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude