Otxandio (Bizkaia)

Natura biziaren erdian

  • Gorbeia eta Anboto artean, naturaz inguraturik dago Otxandio. Ez da herri handia, baina bizitza sozial handia du. Historiaz betetakoa ere bada; antzinako ardo eta arrain saltzaileen geralekua izandakoak 1936ko gerran Iberiar penintsulako gizarte zibilaren kontrako lehen bonbardaketa jasan zuen, herriko jaietan. Naturaz, kulturaz, historiaz, eta bertako jendeaz asko dago ikasteko. Irakasleak, otxandiarrak eurak.

Amaia Ugalde
2015eko ekainaren 21a
Oriol mendia, Aramaioko Oleta auzotik gora.
Oriol mendia, Aramaioko Oleta auzotik gora.Paulo Etxeberria

Herri txikia da Otxandio; 1.300 biztanlekoa. Baina, txikia izanda ere, bizitza sozial eta kultural handikoa da, eta asteburuetan beti egoten da zer edo zer kalean: taberna giro alaia kale nagusian, eta jan-edanerako hainbat aukera bertako ostatuetan. Elkarte askoko herria da, eta otxandiarrek betidanik izan dute lan boluntariorako eta auzolanerako joera handia. Horri eutsiz, Otxandiok zer eskaini dezakeen ikusi, eta elkarrekin eskaintza hori egiten hasi dira turismo arloan, kirol arloan eta nekazaritzan lan egiten duten herritarrak.

Basoetan barrena

Baso eta mendi ibilbide ugari daude Otxandion. Anboto aldera edo Gorbeia aldera jota, oinez zein bizikletaz egin daitezkeen ibilbideak daude. GR 98 edo “Ardoaren eta arrainaren ibilbidea” ere bertatik pasatzen da. Ibilbide hori Oionen hasi eta Bermeon eta Lekeition amaitzen da. Izenak dioen bezala, arrain saltzaileek hegoalderantz joateko erabiltzen zuten, eta ardo saltzaileek iparralderantz joateko. Legutiotik eta Urkiolatik pasatzen da bidea, eta tartean, zelan ez, Otxandiotik. Gure txangoaren beste helburu bat Legutioko urtegiaren hasierara joatea ere izan daiteke. Mekoleta auzo ederretik pauso batera dago.    

Bizikleta-poteoa

Norberak bidexka bat hartu eta parajeotan galtzea izan daiteke aukera bat, eta bestea gidariarekin joatea. Otxandio inguruko ibilbideak ederto ezagutzen dituzte Biciguneko lagunek. Bizikletak alokatzeko eta konpontzeko lekua da Bicigune, eta BTT irteerak eta bizikleta-poteoak ere antolatzen dituzte.

Oleta auzotik gertu –Aramaion dago Oleta, baina Otxandiotik kilometro bira–, harizti baten ertzean Hontza Extrem abentura parkea zabaldu zuten duela pare bat urte Otxandioko gazte batzuek. Gaztetxoentzako zein helduentzako probak dituzte bertan: zuhaitzetako ibilbidea, arku-tiroa, zuhaitzetako eskalada... Familia eta kuadrilla girorako leku txukuna da.

Artzainengandik ikasten

Gaztagintzaz ikasteko aukera ere badago Otxandion. Herrigunetik nahiko gertu, hiru gaztandegi daude. Oletan Maider Unda borrokalariak egiten du gazta, Kerexara auzoan Felix eta Martin Ajuria anaiek, eta Mekoletan Aitor Padillak. Lau artzain horiek gazta zelan egiten duten erakusteko jendea hartzen dute, eta prozesua ikusi ostean, gazta-dastatzeak ere antolatzen dituzte.

36ko bonbardaketa gogoan

Otxandioko herriguneak xarma berezia dauka, eta kale nagusian bertan, Artekalen, herriko historiari buruzko hainbat kontu ikas daitezke. Koikili Lertxundi futbolari eta historialariak saio batzuk egin ditu bisita gidatuak egiten, eta azaldu duenez, orduak eman daitezke herriko historiari buruz berba egiten. Aterpetxea zabaldu zuen duela urtebete Lertxundik, eta herriko bi landetxetako kideekin eta hainbat herritarrekin batera, turismo eskaintza aktiboa eskaintzeko lanean dabil.

Lertxundik Andikona plazan hasi izan ditu bisitak. Sinbolismo handiko plaza da, 1936ko uztailaren 22an bonbardatu baitzuten, Santamaña jaietan. Iberiar penintsulan gizarte zibilaren kontra egindako lehen bonbardaketa izan zen hura, eta 57 pertsona hil ziren. Erasoan hildako guztien oroimenez, Nestor Basterretxeak egindako monumentua dago plazan, eta plaka handi bat, izen-abizenekin.

Burdingile herria

Plaza nagusia ere esanguratsua da. Handiegia eman dezake hain herri txikirako, baina kontuan izan behar da Otxandio leku estrategikoan dagoela. Merkatari askoren geralekua izan zen ardo eta arrainaren ibilbidean; herriko sarreran aduana ere izan zuten. Plazak badu beste berezitasun bat: Vulcanoren iturria. Suaren jainkoa da Vulcano, eta Otxandion burdingintzak izan duen tradizioagatik, herrian ohorezko lekua du. XVIII. mendean, iltze eta ferrak ekoizteko 80 sutegi zeuden Otxandion, eta sarrailetarako beste bi. Esan ohi denez, Kolonen itsasontziek Otxandioko iltzeak zeuzkaten.

Vulcanoren iturriko ura ez dago tratatuta, eta burdin asko dauka: “Horregatik gara otxandiarrak hain indartsuak”, dio brometan Koikili Lertxundik. Ez dakigu indartsuak diren, baina bai naturzaleak eta abegikorrak direla. Bisitatzeko leku ederra egiten dute Otxandio otxandiarrek eurek.

Kanal honetan artxibatua: Otxandio

Otxandio kanaletik interesatuko zaizu...
2018-01-18 | Anboto
Ramon Aldasoro preso otxandiarra aske gelditu da

Ramon Aldasoro euskal preso otxandiarra aske gelditu da gaur goizean. Etxeratek jakitera eman duenez, 20 urteko espetxe zigorra bete ostean Aldasoro kalean da.


2017-12-28 | Anboto
Urigoitiaren kasua ireki daitekeen aztertuko du I˝igo Iruin abokatuak

Luzia Urigoitiaren kasua berriro ireki daitekeen jakin gura du Otxandioko Udalak. Urigoitia 1987an hil zuten, tiroz, Guardia Zibilak Trintxerpen (Pasaia, Gipuzkoa) eginiko sarekada batean. Ildo horretatik, Iñigo Iruin abokatuagaz batu dira, eta honek proposamen bat aurkeztuko die, udalak baloratu dezan


2017-10-05 | Anboto
Mural batzuen harira, Otxandioko Udala eta Estatuko delegazioa epaiketara doaz

Espainiako estatuak Euskadin duen delegazioak Ospital Kalen dauden pintada bi garbitzeko eskatu zion Otxandioko Udalari orain hile batzuk. Pintada batean tortura salatzen da eta, bestean, euskal preso eta iheslarien euskal herriratzea eskatzen da.


2017-07-11 | Anboto
Otxandioko emakumeen soka-dantza berreskuratu dute Sabina Oianguren dantzariari esker

Otxandioko Urduri dantza taldeak emakumeen soka-dantza berreskuratuko du aurten, jaietan plazaratzeko. Ainhoa Lasuen Urduri dantza taldeko kideak dioenez, “koreografia ez da inongo asmakizuna. Otxandioko andrek utzitako ondare historikoaren berreskurapena da. Altxor bat”.


20. Korrikak Otxandiotik Iru˝erako bidea egingo du 'Batzuk' leloarekin

2017ko Korrika aurkeztu zen azaroaren 9an Donostian. AEK-k antolaturiko ekintza martxoaren 30etik apirilaren 9ra bitartean ospatuko dute, Otxandiotik Iruñera bidea eginez. Batzuk izango da 20. edizioko leloa. Kultura, hizkuntza eta mundu ezberdinek osatzen duten aniztasuna irudikatu nahi dituzte leloarekin.


Gerra zibila Otxandion
MULTIMEDIA - dokumentala

Lan honek Otxandion 1936ko gerrak izan zituen ondorioak jasotzen ditu. Otxandio errepublikazaleen kontrolpean mantendu zen tartea zein matxinoen eskuetan geratzean gertaturikoak lantzen dira. Arreta berezia jarri zaio herriak 1936ko uztailaren 22an sufritu zuen bonbardaketari, hildako otxandioarrak asko izan baitziren. Gerrak biztanleriaren egunerokotasunean izan zuen eragina jaso nahi izan da bereziki. Guztia, garaia bizi izan zutenen testigantzak oinarri hartuta.


2015-09-16 | Garazi Zabaleta
Otxandioko atxiloketek biktimen trataerari buruzko ika-mika sortu dute

Otxandion asteartean Guardia Zibilak egindako atxiloketek ika-mika ekarri dute biktimen esparrura.


2015-05-31 | Aitor Kaltzakorta
Atxondo (Bizkaia)
Atxondotik infernura, bide okerretik zuzen

Gorputza espiritua baino errazago makurrarazten dela sarri entzun dugu. Hori bera frogatu eta “bide okerrean” zeudenak zuzentzeko ez zituen ahalegin gutxi egin inkisizioak Erdi Aroan. Euskal Herrian ezagunak dira XVI. mendean Zugarramurdiko eta Durangoko sorgin-guneetan jazotakoak. Inor gutxik daki, alta, mende erdi lehenago ere izan zela Durangon sorginkeriarekin lotutako beste prozesu bat, eta haren arrastoak gaurdaino iritsi direla, oroitarri gisara.


2015-04-17 | ARGIA
EHEren deia Euskaraz Bizi Egunerako: Euskararen alde egotetik euskaraz egitera

Euskal Herrian Euskaraz taldeak Otxandio aukeratu du aurtengo Euskaraz Bizi Egunerako. Apirilaren 18rako egun osoko egitaraua prestatu du. Taldeak euskaldun guztiei dei egin die euskararen alde egotetik euskararen alde egitera pasatzeko.


2014-11-30 | Aitor Kaltzakorta
Berriatua (Bizkaia)
Iheserako plan perfektua

Betebeharrek preso gaituzten egunerokoan ere, presoaren lehen betebeharra ihes egitea da. Lea-Artibai eskualdeak eskaintzen ditu horretarako aukera dezente. Horietarik asko, oso ezagunak. Beste batzuk, Berriatuan aurkitu ditzakegunak kasu, ez hainbeste. Asteon dakarkizueguna plan bat da: duela 500 urtez gaindi ibilia den Errege Bidearen zati bat eginez, egunerokoari ihes egiteko plan perfektua.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude