50 urte "gure greba" egin genuela

  • Egunotan , duela 50 urte, frankismo zapaltzaileenaren erdian, sei hilabeteko greba gogor bat amaitu zen AHVren esku zegoen Etxebarriko Laminación de Bandas lantegian: Francoren garaian egindako luzeena, 1966 eta 1967 artean. Nolabait, euskal langile mugimenduaren bilakaera markatu zuen.

Juan Mari Arregi
2017ko maiatzaren 16a

Greba hura liburutxo batean jaso zen, eta hor erakusten da bere 900 langileen borroka ez ezik, emazte eta senideek, ikasleen sektoreak, Elizak eta beste enpresetako langileek elkartasunez egindakoa. Horregatik da, “gure greba”.

Grebaren helburua zen langileentzako pizgarri ekonomikoak hobetzea lan erritmoak handitu zirelako; harridura eta haserrea sortu zituen patronalean eta gobernu frankistako kideen artean. Beren boterea zalantzan jartzen zuen mehatxu gisa ikusi zuten, eta hortik erantzun biolentoa: errepresioa, atxiloketak, erbesteratzeak, kaleratzeak... eta salbuespen egoera. Hala ere, langileek eta elkartasun sareak mugimenduarekin jarraitu zuten, 163 egunen ostean indarrez zapaldua izan zen arte.

Grebak hainbat irakasgai utzi zituen. Ez zuen helburu ekonomikoa bete, baina diru-papur batzuk baino askoz gauza gehiago lortu zituen: frankismoko gobernu polizial eta armatuaren babesa zuen patronalaren aurrean, lortu zuen duintasuna mantentzea. Elkartasun sare oso bat osatu zuen, erresistentzia kutxa bildu, eta langileak auto-antolaketaz ahaldundu ziren. Kapital horrek guztiak etorkizuneko grebak egiteko balio izan du, bost langile masakratu zituzten 1976ko Gasteizkoa kasu. Bilboko Arte Ederretako greba edo Bizkaiko erresidentzietakoa, esaterako, iraganeko eta gaur egungo adibide dira, “gure grebaren” lorratza jarraitzen baitute.

Kanal hauetan artxibatua: Frankismoa  |  Iritzia  |  Langile borroka

Frankismoa kanaletik interesatuko zaizu...
Frankismoan eta Gerra Zibilean hil zituzten 307 iruindar gogoratu dituzte

307 iruindar hil zituzten eta hilaren 12an omenaldia egin diete Iruñeko San Jose hilerrian. Omenezko plaka jarri dute herritar horiek gogoratzeko.


2018-04-10 | Goiena
Intxortako erresistentzia gogora ekartzeko ekitaldi sorta Elgetan

Elgetako Udalak Intxorta 1937 Kultur Elkartearekin elkarlanean bi asteko egitaraua gertatu du Intxortako erresistentziaren 81. urteurrena aldarrikatzeko. Aurten, aldaketa nabarmenena da lubakietan egin izan den borrokaldien errekreazioaren ordez Elgetaren gainbehera izeneko antzezlana egingo dutela herritarrek.


2018-03-25 | Saioa Baleztena
Meršona Puig Antich. Memoriaren zaindari
"Duela 44 urteko minak bere horretan jarraitzen du"

1974an Bartzelonako Model espetxean frankismoak exekutatu zuen Salvador Puig Antichen arreba da Merçona (Bartzelona, 1961). Hamahiru urte bertzerik ez zituenean murgildu zen, Carme, Imma, eta Montse ahizpekin batera, inpunitatearen kontrako borroka astunean, gaurko egunera arte. Anaia hil zuten tokian egin dugu elkarrizketa.


Javier Batarrita Gaztelu
"Aita hil zuten, bera izan zen biktima, ni kaltetua naiz"

1961eko martxoaren 27an hil zioten aita –Javier Batarrita Elexpuru–, Espainiako guardia zibilek Boluetan (Bilbo) ipinitako kontrolean. Kulparik ez aitak, “zoritxarreko istripua” izan ei zen, garaiko agintari frankisten arabera. Aitaren izen bereko semea, bederatzi hilabeteko haurra orduan, dugu memoriaren zaindari.


Ondarretako kartzela
MULTIMEDIA - erreportajea

1888an egin zuten Donostiako Ondarretako kartzela. Mota guztietako presoak bildu zituen, baina 1931z geroztik preso politikoz bete zen. 1936ko gerran milaka lagun espetxeratu zituzten han. Horietako asko torturatu eta, gutxienez 600, kartzelatik atera eta fusilatu egin zituzten 1948ra bitartean.


2018-03-02 | Arabako Alea
Frankismoan preso egondako emakumeak omendu dituzte Gasteizen

Bigarren Memoriagunea inauguratu du Gasteizko Udalak, Sagrado Corazon ikastetxearen aurrean.


Saturrarango kartzela
MULTIMEDIA - erreportajea

Gerraren eta bereziki espetxeen gaia lantzeko asmoz egindako bideoa, baita emakumeen egoeraz hausnartzeko ere Mutriku eta Ondarroa artean frankismoan izan zen Saturrarango kartzelan oinarrituta.


San Kristobal gotorlekuko emakume solidarioak
Harresien ertzean lurperatutako ahotsak

Ezkaba mendian inprobisatutako kartzelaren barruan gertatutako tragediaz bagenekien zerbait, ez hainbeste murru horietatik at emakume taldeek eraman zuten borrokaz. Amaia Kowasch ikerlari iruindarrak presoen biziraupenerako ezinbesteko izan ziren itzaleko sare horien protagonistei ahotsa eta aurpegia jarri die orain.


Espainiako armada da Ezkabako ihesaldiaren ibilbidea erabiltzen duen lasterketa baten laguntzaileetako bat

Haserrea zabaldu da sare sozialetan, La Fuga Trail izena baitauka eta Ezkabako presondegitik ihes egin zuten horien bidea jarraitzen baitu. 1938an izan zen Ezkabako ihesa: 795 presok alde egin zuten eta horietatik 239 hil zituzten. 


2018-02-14 | Miren Osa Galdona
Fermin Balentzia kantautorea proposatu dute Vianako Printzea saria jasotzeko memoriaren aldeko elkarteek

Fermin Balentzia kantautore nafarra izango da memoria historikoaren aldeko elkarteek aurkeztutako hautagaia Kulturako Viana Printzearen saria jasotzeko. “Nafarroagatik, nafarrengatik eta memoria historikoaren alde eginiko lanagatik, hautagai egokia dela uste dugu”, diote ekimenaren sustatzaileek. Otsailaren 15ean aurkeztuko dute proposamena Iruñeko Katakraken.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude