ARGIA.eus

2020ko abenduaren 02a

Historia > Frankismoa

2020-11-30 | ARGIA

Frankismoaren biktima izan ziren bi pertsonen gorpuzkiak aurkitu dituzte Nafarroako Gobernuko Memoriaren Institutuak eta Aranzadi Zientzia Elkarteko teknikariek elkarlanean. Bata Izabakoa zen eta bestea, haren laguna, oraindik ez dute identifikatu. Aragoiko Sigüés herrian aurkitu dituzte gorpuzkiak. Alderdi komunistako bi kideak Aragoi ibaian itota hil ziren. Memoriaren Institutuak 2015etik 115 pertsonen gorpuzkiak aurkitu ditu. 

Frankismoa kanaleko multimediak
1936 eta 1945 artean amezketarrek zer bizitu zuten jasoko du udalak

1936ko gerran eta lehen frankismoan Amezketan gertatutakoaren inguruan ikerketa «sakona» egin nahi du udalak, Aranzadiren laguntzaz; testigantzak bildu nahi dituzte.


2020-10-18 | Ander Leon
Alcocero de Mola
Erorien Haran bat etxe ondoan

1936ko Gerrak urtebete ere egin ez zuela, Burgosko probintziaren ekialdean, Arabako mugatik oso gertu, altxamendu faxistaren buru eta Nafarroako errepresioaren arduradun nagusia zena hil zen, hegazkin istripuz.  Heriotzaren tokian, frankismoak eraikitako monumentu handiena dago, Erorien Haranaren atzetik: Emilio Mola Vidal jenerala oroitu eta goratzen duena. Istripuaren udalerriak badu izena, Alcocero, baita abizena ere, gaur egun oraindik “de Mola” deitzen baita.


Eusebio Arizmendi gudari ohia
Frankismoak hila, herritarrek ahaztua

1952ko irailaren 7an guardia zibilek Eusebio Arizmendi Zumaeta hil zuten tiroz Markina-Xemeinen, zubi baten ondoan. Aurretik, herritarrek abisua jo zieten, oiloak lapurtzen zizkien ezezagun bat zebilelako inguruetan. Baina nor zen morroi hura? Zergatik irten zen arineketan agenteek alto eman ziotenean? Bertsio ofizialak hiltzaileak absolbitu zituen eta frankismoko giro itogarriak egin zuen gainerakoa, injustiziaren zuloan eror zedin. Ahaztuen Oroimena 1936 elkarteak bere historia erreskatatu du... [+]


2020-09-28 | La Directa
Txikiren azken gutunaren irakurraldi korala

Frankismoaren azken fusilamenduen eta Juan Paredes Manoten omenaldiaren 45. urteurrena dela eta, Directa hedabideak "Txiki"ren azken hitzen irakurketa korala grabatu du bideoan. Hitz hauek Bartzelonako Modelo kartzelatik idatzi zituen Paredes Manotek, 1975eko irailaren 27an Collserolan exekutatua izan baino lehen. Eta kartzela horretan bertan, Txikik azken orduak eman zituen bosgarren galerian grabatu dute hainbat pertsona ezagunek eskutitzaren irakurraldia.


2020-09-28 | ARGIA
"Txiki" eta Otaegi oroitu dituzte, haien fusilamenduaren 45. urteurrenean

Irailaren 27an duela 45 urte hil zituzten Juan Paredes Manot "Txiki" zarauztarra eta Angel Otaegi azpeitiarra ETAko kideak; baita FRAPeko kide ziren Jose Humberto Baena, Jose Luis Sanchez Bravo eta Ramon Garcia Sanz ere. Haien omenezko ekitaldiak egin dituzte beren sorterrietan. mmm


1977: Egarri egunak Zinemaldian

Irailaren 18tik 26ra bitartean egingo da Donostiako Nazioarteko Zinemaldiaren 68. edizioa, eta koronabirusak erabat markatuta etorriko da. Baina azken urteetan barrura begira ere jarri da Zinemaldia: Elias Querejeta Zine Eskolarekin batera bere artxiboa ikertzen hasi eta memoria kolektibotik ezabatuta geratu diren edizioak agertzen hasi dira. 1977koa, adibidez. Berriki Gasteizko Artium museoan inauguratu den erakusketa batek Frankismo-osteko lehen festibala nolakoa izan zen irudikatzen... [+]


'Florecica', Josefina Lambertoren bizitza jasotzen duen dokumentala

Virginia Senosiainek eta Juan Luis Napalek sortutako dokumentalak Maravillasen ahizpa izateagatik ezaguna den Josefina Lambertoren bizitza du oinarri. Irailaren 17an estreinatuko dute.


2020-09-16 | Mikel Eizagirre
Lau urtean hobi frankistetatik 25.000 gorpu ateratzea espero du Espainiako Gobernuak

Espainiako Gobernuak “Memoria Demokratikoa” sustatzeko lege-proiektuaren baitan bultzatutako plana litzateke. Lege horrek erabat baliogabetzat jo nahi ditu frankismoko epaiketak eta Erorien Harana eraldatzea ekarriko luke, besteak beste.


Joseba Elosegi, 50 urte sua piztu zuela
"Gora Euskadi Askatuta"

Gernikako bonbardaketa ezin ahazturik, Francori txanpon berarekin erantzuteko, bere burua sutan jaurti zuen Joseba Elosegik Donostian pilota partida bat ikusten ari zela, “Gora Euskadi Askatuta” oihukatuz.


2020-09-04 | Mikel Eizagirre
Felipe Gonzalezek "edozertarako laguntzeko prest" zegoela esan zien 1976an Martxoaren 3ko biktimei

Gertakarietatik 44 urtera, baina, hilketen erantzule den Rodolfo Martín Villa babesteko gutun bat sinatu du Felipe Gonzalezek, Espainiako beste hiru presidente ohirekin batera.