ARGIA.eus

2021eko urriaren 16a

AUKUS aliantza berria: Australia arma nuklearrez horniturik, Ozeano Barean urak gero eta zakarrago

  • Irailaren 16an Scott Morrison, Boris Johnson eta Joe Bidenek aurkeztu zuten AUKUS, Txinak omen dakarren mehatxuari aurre egiteko Australiak, Erresuma Batuak eta AEBek (AU+UK+US) sortu itun militar berria. Agerraldian Australiak jakinarazi zuen bertan behera uzten zuela Frantziari Attack klaseko hamabi Shortfin Barracuda urpeko ontzi erosteko enkargua, horien ordez Virginia klaseko sei edo zortzi urpeko –energia nuklearrez mugituak– enkargatuz AEBei.

Pello Zubiria Kamino @pellozubiria
2021eko urriaren 10a
Virginia klaseko urpeko ontzi militar estatubatuarra ur azalean. Arma atomikoen lasterketan beroaldi berria eragingo du Australiak urpeko horien jabe egiteak.
Argazkia: AEBetako Armada.
Virginia klaseko urpeko ontzi militar estatubatuarra ur azalean. Arma atomikoen lasterketan beroaldi berria eragingo du Australiak urpeko horien jabe egiteak. Argazkia: AEBetako Armada.

Europan asko hitz egin da AUKUSen sortzaileek Frantziari eman dioten muturrekoaz. 31.000 milioi euroko kontratu baten porrota ez da erraz barkatzekoa. Baina hori bezain mingarria da AUKUSetik kanpo utzi izana Frantzia, Ozeano Barean ‘brexit’-aren ostean Europar Batasunak daukan potentzia nuklear bakarra.

John Keiger historia irakasle ingelesak definitu duenez, AUKUS sortu dute II. Mundu Gerraz geroztik abian dagoen Anglosfera deitu klubaren baitan –AUKUSekoak gehi Zeelanda Berria eta Kanada–. “AUKUSeko kideek ziurrenik nahi zuten Frantzia ere barne egotea, zer eskaini asko daukalako diplomazian eta arlo militarrean, itsas armada sendoa urpeko ontzi eta armaz, inteligentzia mailako presentzia eta fisikoa ere bai Ozeano Bare hegoaldean. Fite erreakzionatzeko garaian, ordea, ziurrenik asko tematuko zen neurri eta erabaki bakoitza definitzeko daukaten joera kulturalean”. Ingalaterran ondo saltzeko moduko interpretazioa dirudi.

Orain arte Australiak eduki dituen Collins klaseko urpeko ontziak maniobratan. Argazkia: Australiako Defentsa ministerioa

AUKUSen oso bestelako ikuspegia eman du Kevin Rudd Australiako lehen ministro ohiak Alemaniako Der Spiegel-i emandako elkarrizketan. Australiako gobernuak denbora gutxian 180º-ko itzulia eman baitio bere estrategia militarrari. Rudd, Alderdi Laboristakoa, lehen ministro zela 2009an Australiaren behar estrategikoak definitzeko “Defentsarako liburu zuria” abiarazi zuen. Azken txostenak ondorio nagusien artean proposatu zuen eraikitzea hamabi urpeko ontzi erregai konbentzionalez mugituak; horiekin Australia bihurtuz Asiako Ekialdeko bigarren urpeko ontzidi handienaren jabe.

“Zortzi urteren buruan –dio Ruddek– bat-batean erabaki dute nuklearrez mugitutako urpekoetara aldatzea, gauez eta ezkutuan ezabatu dute “Defentsarako liburua zuria”-ren baldintzak betez Naval Group konpainia frantsesak 2016an irabazitako kontratua. Bat-bateko aldaketa horiek ez dira australiarron izaerakoak, guk ez dugu horrela jokatzen. Zuk iritzia aldatu eta erabaki baduzu erregai konbentzionaleko ontzien ordez nuklearrezkoak enkargatzea, behartuta zaude Frantziari esatera eskakizunak aldatu egin dituzula eta hura gonbidatzera deialdi berrian. Frantsesak gai baitira nuklearrez mugitutako urpekariak ere eraiki eta mantentzeko”.

Frantzia eta Australiako agintari nagusiak -tartean Emmanuel Macron eta orduan Australian lehen ministroa zen Malcolm Turnbull- urpekarien ekoizpen prozesua ospatzen 2018an. Argazkia: Brendan Esposito.

Frantziako Naval Groupek hasieran eskaini zituen motore nuklearrez mugitutako Shortfin Barracuda urpekoak, baina Australiak gasolinazko motoreen hautua egina zuenez, konpainiak urpekoak baldintza horietara egokitu behar izan zituen, honek berekin zekartzan atzerapen eta guzti. AUKUSen ostikadaren ostean galderak baizik ez dauzka Rudd lehen ministro ohiak: “Australian ez badaukagu industria nuklearrik, nola hornituko ditugu urpeko berriak? (…) Hornikuntza AEBk egin behar baldin badigu eta gainera AEBetan bertan, horrelako urpeko atomikoak AEBen itsas armadaren unitate soil bat baizik ez ote dira izango, Australiaren armada burujabe eta autonomoaren adar estrategiko izateko ordez?”

Hiru edo sei tona uranio oso puru

Nazioarteko goi politikaren analista finenetakoa den Moon of Alabama-k galderotatik aurrera jota AUKUS jokaldiaren sakoneko azalpen bat aurreratu du. Australiak gasolinazko motoreen ordez energia atomikoz mugiarazitakoak aukeratuta, eskuratuko ditu urpeko isilagoak, abiadura handiagokoak eta erregai bila itzuli beharrik gabe askoz denbora luzeagoz iraungo dutenak. Alabaina, ontziok handiagoak dira eta askoz garestiagoak, %50 karioago. Kai eta azpiegitura berriak eta eskifaien prestaketa askoz sofistikatuagoa beharko dituzte.

Australiak, bestalde, ez dauka industria nuklearrik horiek hornitzeko, beraz, mantenuan ere yankien menpeko egongo dira. Beste ñabardura garrantzitsua, hiru ontzi militar eduki behar direnez bakar bat itsasoan patruilatzen edukitzeko –beste biak portuan daudela mantenu lanetan edo birmoldaketan– Australiak hamabi ontzi konbentzionaletatik beti lau prest edukiko zituen, baina, nuklearrez mugitutakoekin zortzitik bizpahiru baizik ezingo ditu atera itsasora.

AEBen Virginia klaseko urpeko ontzia, erregai nuklearrez mugitzeaz gain arma nuklearrak erabiltzeko prestatua. Argazkian ageri dira misilak bertikalean jaurtitzeko sistemak. Argazkia: AEBetako Armada.

“Dena kontutan hartuta –dio Moon of Alabama-k– ez da inondik ikusten zer irabazi duen Australiak. Orduan, zerk eraman du urrats hori ematera? Australia politikoki eta militarki Txinaren aurka jarri izanaren arrazoi bakarra AEBen xantaia da”. Txina da askogatik Australiaren bazkide nagusia salerosketetan eta ez zaio interesatzen harekin haserretzea. Australiarrei ohartarazpena egitera AEBetik duela bi urte John Mearsheimer aholkularia joan omen zen, bideoz jasotako hitzaldi publiko batean: “Zenbait australiarrek pentsa dezake badagoela alternatiba bat, Txinarekin alineatzea. OK, aukeran daukazue, zoazte Txinarekin AEBekin joateko ordez. Baina gauza bat esango dizuet horretaz: Txinarekin baldin bazoazte jakin behar duzue gure etsaiak zaretela, AEBen etsai izatea erabaki duzue. Segurtasun alorrean sekulako lehia baitago”.

AUKUSen aurkezpenean Joe Bidenek behin eta berriro ahanzten omen zuen Australiako lehen ministroaren izena. Scott Morrison australiarrak ez zeukan ahaztuta Gough Whitlamena, 1975ean AEBk eta Erresuma Batuak estatu kolpea eman zioten lehen ministro laborista harena. 2020ko Net Hurbil batean kontatu genuen. “Beraz –dio Moon of Alabama-k– hau da saltsa honen laburpena: Australia ez da lerrokatu AEBekin Txinagandik babesteko, bere burua AEBengandik babesteko baizik”. Albiste txarra mundu osoarentzako, Bulletin of Atomic Scientists ospetsuan Sébastien Philippek erakutsi duenez. Ikusi zenbakiak. Camberrak erosiko dituen urpeko atomiko berriak baldin badira uranio oso aberatsez (Highly Ennriched Uranium HEU) mugitutakoak, 30 urteko lanean kontsumituko dituzte hiru edo sei tona uranio, edo AEBetatik ekarrita edo Australian bertan ekoiztuta –agur arma nuklearren ez ugaltzeko itun guztiak–.

Imajinatu du nolako izerdiak aterako zaizkien Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziako buruei australiarrek aipatzen dietenean albistea: hiru edo sei tona uranio HEU. Gogoratzen zer kalapita pizten diren Iranen asmo atomikoekin? Iranek aipatzen du ekoiztea… 25 kilo uranio HEU. Australiak horiek bider 200 eduki eta erabiliko duela sinatu du AUKUSek.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Arma nuklearrak  |  AEB  |  Erresuma Batua  |  Txina  |  Australia  |  Militarismoa

Arma nuklearrak kanaletik interesatuko zaizu...

ASTEKARIA
2021eko urriaren 10a
Azkenak EGILEA
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude