ARGIA.eus

2022ko azaroaren 30a
Antton Olariaga
2013ko ekainaren 30a

Idazten ari naizelarik lesbiana hitza ez dut aski emakumeengana desioa sentitzen duen emakumea izendatzeko, Lesbos uhartetik jasotako ondarea testuingurura egokitzen ez bazait, edo deskribatu beharrekoak bestelako ñabardurak behar baditu. Euskal hiztegi hainbatek ez du lesbiana hitza jasotzen (Azkue, Mugica...). Egungo Euskararen Hiztegiak lesbiana jasotzen du eta haren ondoan lesbianismo, lesbiar, lesbiko eta lesbofobia. Sinonimoen bila jo eta ezer berririk gabe itzuli naiz. Hiztegietan material gehiegi ez dugu, eta beharbada, nire aurkitu nahi eta ezinak esplikatuko du sukarturik eduki nauen hanka sartzea. Hiztegiz hiztegi nabilela, Ibon Sarasolaren 2007ko Euskal Hiztegian argia ikusi uste dut. Bertan lesbianismo eta lesbiar jasoak ditu. Lesbiar: Emakumeen arteko homosexualitateari dagokiona. Lesuin. Ik. Pezoi. Hitz berria da lesuin niretzat. Urduri bilatu dut. Pezoi: Hesia. Elhuyar Euskara-Gaztelania hiztegira noa estu. Pezoi: 1 – Seto-valla. 2 – Trinchera, fosa, zanja. Pausoz pauso joan nadin. Nolaz lesbiana batekin senidetu hesia? Elkartasunez mintzo al zait hiztegia? Trinchera: Lubaki. Bollerok heteropatriarkatuaren aurkako Lehen Mundu Gerrara animatzen gaitu? Fosa: Hobi. Lurpean eta zerraldo hobe gaudela! Zanja: Zanga. Underground hutsak gara, ala? Larriturik nabil lagun batek ikusarazi didan arte nire akatsa. Lesuin hiztegian lesbiar-en osteko sarrera da, ez haren definitzailea. Letra lodi gabe idatzia badago forma okerra edo euskara batuan saihestu beharrekoa delako da eta hobetsitako pezoi azpimarratzen da.

Eskerrak, Genero-ariketak. Feminismoaren subjektuak izenburuko liburua plazaratuko duen laster Edo! argitaletxeak. Bertan, Amaia Alvarez Uriak lesbiana hitzaren sarrera bat apailatu du eta hitzaren hainbat euskal ordain bildu. Aitor Aranaren Gay Hiztegia (2005) ezagunetik atereak dira hurrengoak: andrekaria, neskakoia, bilitisen alaba /ahizpa, emakumetxoa, aluzalea, motxinjalea, piperropila, potxonzalea, sorgina, ulertua, ulertzailea, lamia, joxe-joxepa, marimutila, mariurkulu, neskamutila eta emarkia. Itxaro Bordaren literatur lanetatik erreskatatuak hauek: alharia, emekoi, andrakoi, emaztekoi. “Euskaraz lesbiana edo bollera hitzaren ordain hedaturik ez dagoenez, bi hitz horiek erabili ohi dira, erdal maileguak; baina badaude hainbat herri eta hiritan kalean erabiltzen hasi diren hitz sortu berriak: soropila edo txirlajalia, esaterako” aipatzen du Alvarez Uriak.

Kuku da beste hitz bat eta belarriotara iritsi ez diren eta biltzea interesgarri genituzkeen gehiago, irainak ere bai tartean, kultura lesbiarreko hainbat kidek gure aurka jaurtitako hitz iraingarriak bereganatu baititugu geurori izendatzeko (bollera, tortillera), irainaren esanahia ezeztatuz, harrotasunez gureganatuz. Bestalde, beti asma ditzakegu hitz berriak, erabilerak. Sarasolak ondo esana da erabiltzailea dela azken epailea hitz baten onarpen edo bazterketan. Bada, hala gertatu zaio erabiltzaile honi. Pottorzale batekin afaltzera irten aurretik axotaz lesuin idatzi dut ezker eskuan ahantz ez dezadan. Ogitartekoa jaten ari gara saltzaile ibiltari senegaldarra mahairatu zaigunean. Eskuko hitzari so zer den jakin nahi izan du eta lesbiana dela diotsot. “Lesbiana?”. Espeziekoa naizela argitu diot. “Baina zu ez zara gizona”, hark arrapostu. Eta laster: “Nola arraio egiten duzue?”. Erantzuna boteprontoan: “Comme on danse le swing”. Fin!

Kanal hauetan artxibatua: Euskal literatura  |  Euskal literatura

Euskal literatura kanaletik interesatuko zaizu...
2022-11-29 | ARGIA
Pilar Iparragirre kazetari eta idazlea hil da

Zeruko Argian, ARGIAn, Punto y Horan eta Eginen aritua, Felix Likinianoren biografia eta Hilerriko jolasak eleberria idatzi zituen, besteak beste.


"Haurrari ipuina irakurtzen diona hitz eta pitz irudikatzen dugu, baina entzuten ere trebatu behar du bitartekariak"

Irakurketa literarioak eskoletan duen lekua hobetzeko eta haur eta gazte literaturan bitartekari diren hezitzaileak trebatzeko ikastaroa antolatu du Galtzagorri elkarteak. Heziketa literarioaren gakoez eta irakurzaletasunarekiko grina pizteko formulaz galdetu diogu Galtzagorriko... [+]


Frankfurteko liburu azoka
Mundu oso bat euskal liburuen aurrean

Europako liburu azoka handienak milaka bisitariren, mundu osoko argitaletxeen eta editoreen, eta bertaratu diren euskaldunen arreta piztu du urriaren 19tik 23ra Frankfurten. Kontinenteen pabiloien artean, Asturias, Galizia, Katalunia eta Euskal Herriko idazle, ilustratzaile eta... [+]


Irene Larraza. Etxepare Euskal Institutua
“Banderatzat hartu beharko genituzke euskal idazleak munduan”

Zein da Etxepareren egitekoa Frankfurtekoa bezalako azoka baten?

Gure egitekoa orokorrean ez dago merkatuaren eremuan. Hor badaude profesionalak, kasu honetan editoreak, autoreak, itzultzaileak… sistema oso bat. Frankfurteko azoka, hain zuzen, eskubideen salmenta eta... [+]


Goiatz Labandibar
“Batzuetan ausardia falta zaigu euskal literaturan”

Goiatz Labandibarren (Oiartzun, 1985) Amez liburuko istorioek ardatz tematiko bera dute, amatasuna, baina esperientzia horren ertz ugari aurkituko ditu irakurleak aurtengo otsailean Alberdania argitaletxean publikatu den ipuin-bilduma horretan. Oiartzunen, Labandibarren... [+]



Irakurrienak
ASTEKARIA
2013ko ekainaren 30a
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude