1970eko hamarkadako Iruñeko langile mugimenduko fabrikarik borrokalarienen mapa interaktiboa sortu dute

Imenasa lantegia Donibane eta Ermitagaña auzoetan, 1973ko irudi batean. (Argazkia: Iruñeko Udal Artxiboa)

2023ko ekainaren 02an - 11:22
Azken eguneraketa: 13:41

Edurne Turrillas Bueno NUPeko Historiako eta Ondareko Graduko ikasleak eta Nafarroako Oroimen Historikoaren Dokumentazio Funtseko (NOHDF) ikertzaile taldeak sortu dute mapa interaktiboa. Mapan, fabrika bakoitzari buruzko informazioa ematen da: argazki bat eta kokalekuari eta sektoreari buruzko datuak. Txostenean, bestalde, lantegi horietako bakoitzaren fitxa bat jasotzen da, baita haren kokalekuaren analisi bat eta frankismo berantiarreko eta trantsizioko lan gatazketan izandako eraginarena ere.

Lan horren helburua frankismo berantiarreko langile mugimenduko fabrika eta enpresa nagusiak mapa batean kuantifikatzea eta identifikatzea izan da, eta gaur egun espazio horiei eman zaien erabilera aztertzea. NUPeko Imanol Satrustegi Andrés, Izaskun Rodríguez Villar eta Nerea Pérez Ibarrola ikertzaileek ere hartu dute parte proiektuan.

Garapen industriala eta lan gatazkak

Egileek azaldu dutenez, 1950eko hamarkadatik aurrera, Iruñerrian garapen industrial izugarri handia gertatu zen, eta, horren ondorioz, dozenaka fabrika berri eraiki ziren. Hain zuzen ere, fabrika berri horiek izan ziren 1960ko hamarkadaren amaierako eta 1970eko hamarkadako lan gatazken agertoki nagusia.

“Nolanahi ere –diote ikerlariek–, 1980ko eta 1990eko hamarkadetako birmoldaketa-prozesuen ondoren, haietako asko itxi edo lekuz aldatu zituzten, eta beste batzuk multinazionalek erosi zituzten. Horrela, ahantzi egin da fabrika eta enpresa haien historia, baita haietan lan egin zuten pertsonena ere”.

Lan horretan jasotako 32 fabrika eta enpresetako batzuk honako hauek dira: Imenasa, Matesa, Industrias Esteban, Frenos Iruña, Magnesitas, Papelera de Navarra, Motor Ibérica, Torfinasa, Union Carbide, Norton, Mocholí, Mina, Pamplonica, Inquinasa, Bendiberica eta A.P. Ibérica.

Lanaren egileak, ezkerretik eskuinera: Izaskun Rodríguez, Edurne Turrillas eta Imanol Satrustegi. (Argazkia: NUP)

Kanal honetatik interesatuko zaizu: Historia
Neolitoko piragua sofistikatuak

1992. eta 2006. urteen artean, Erromako Bracciano lakuko uretan, Neolito goiztiarreko La Marmotta aztarnategia industu zuten. Berriki, Plos One aldizkarian han aurkitutako bost piraguen inguruko ikerlana argitaratu dute. Ontziak 7.000-7.500 urte inguru dituztela ondorioztatu... [+]


Yale: prestigioa esklaboen truke

Killingworth (Connecticut, AEB), 1701. Collegiate School goi mailako ikasketa zentroa fundatu zuten. 1716an eskola berria New Havenera aldatu zuten eta handik bi urtera, 1718an, Yale izena hartu zuen gaur egun AEBetako eta munduko unibertsitate prestigiodunetakoa denak.

Urte... [+]


Angel Egaña gudariaren gorpuzkiak ekarriko dituzte igandean Arrankudiaga-Zollora

Udalak jakinarazi du herrian bertan egingo diotela omenaldia apirilaren 28an. Igande honetan, aldiz, beste 198 fusilaturekin batera omenduko dute Valladoliden, baina ez dute hango memorialean hobiratuko.


Iruñeko Erorien Monumentua: eraitsi ala eraldatu?

Iruñeko Erorien Monumentuarekin zer egingo da? Hori da legealdi honetako gai izarretakoa Hiri Buruzagian azken asteetan. Asteazken honetan, Joseba Asiron alkateak kazetarien aurrean jakinarazi duenez, legealdi honetan emango zaio irtenbidea gaiari eta herritarrek... [+]


2024-04-08 | ARGIA
Gurseko kontzentrazio esparruan egondako presoak omendu dituzte, tartean 6.000 euskaldun

Urtero bezala, Terres de Mémoire(s) et de Luttes elkarteak Gurseko kontzentrazio esparruan egondako presoak omendu ditu. Horietako asko Euzko Gudarosteko eta armada errepublikarreko kideak ziren. Francoren aurka aritutako beste hainbat, eta Hitlerren eta Mussoliniren... [+]


Eguneraketa berriak daude