Jakoba Errekondo @bizibaratzea
2019ko azaroaren 24a
Kurriloaren dietaren osagai garrantzitsuena ezkurra da.

Uztarriak herrestan narra bezala, neguko giroa dakar kurrilo lainoak atzean. Kurrilo lerroak zeruan sentitzean, buila batean, hotza zetorrela esaten ziguten umetan. Kurrilo pasea entzungarria da, builaka, elkarri errietan balihoaz bezala. Entzungarria bezain ikusgarria da, burukoaren atzean lerro-lerro zerua marrazten dute, hirukia hirukiaren atzetik osatuz.

Hiruki forma duelako “are kurrilo” esaten zaio are berezi bati. Arearen zurezko arretxean sartuta dauden are-hortzek hiruki forma hori egiten dute lurrean. Kurriloen lerro-lerroa.

Are kurriloak aretu duen lurrean gauza asko erein edo landatu daiteke urtesasoi honetan. Azaroa eta abendua, udazken-udazkena, erein eta landatzeko garai aproposa da, oso. Laboreak orain ereiten dira; baita neguko lekadunak ere, baba (Vicia faba) eta ilarra (Pisum sativum). Tipula (Allium cepa) ere orain landatzen da. Baratxuria (Allium sativum) ere orain ereiten da. Erein edo landatu? Izan ere ez da hazia ereiten, baratxuri buruaren zati bat sartzen da lurpean. Zati horri gure etxean begia esaten zaio, baratxuri-begia. Izen ugari du: baratxuri-izter, baratxuri-xixter, baratxuri-azpi, baratxuri-atal. Azkenaldi honetan azken hori hobesten da; atala, alegia.

Paseko kurriloa hegoaldeko lur jorietan amaitzen da, negurako nahiko jaki izango duten tokietan. Iberiar penintsularen erdialdera zientoka mila izaten dira neguko turismoa egiten. Europa iparraldeko negu hotz eta ilunari ihesi doaz harantz, baina baita bazka ederra izango dutelako ere. Kurriloaren zikloa ezkurrari lotua dela esan ohi da. Kurrilo pasea ezkurra heldua dagoenean gertatzen da. Bata hegoaldera bultzatzen duen eguraldi berak bestea heltzen du. Kurriloaren dietaren osagai garrantzitsuena ezkurra da, Quercus jendearen ezkurra: artea (Q. ilex), artelatza (Q. suber) eta haritzak (Quercus spp.).

Ezkurraz gain laborea ere maite du kurriloak. Udazkenaren erditik atzera labore soroak ereinda izaten dira. Hazi mordoa lurrean kurriloaren mokoeran. Lur gainean geratu direnak jaten dituztenean gaitzerdi; gose badira, ordea, bere moko luzearekin lurpea ere ederki miatzen dute. Zenbaitetan kalte handiak eragiten dituzte.

Kurriloak pasean direnez, ezkurrak heldu dira. Eta laboreak eta ezkurrak ereiteko sasoia da.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Hosto galkorreko zuhaitzak

Hosto galkorreko zuhaitzak kanaletik interesatuko zaizu...
ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude