Txokolatea uste baino 1.500 urte zaharragoa da

  • Ekuador hegoaldeko Santa Ana-La Florida aztarnategian, kakaoaren kontsumo aztarnak topatu eta duela 5.300 urtetan datatu ditu hainbat unibertsitateko ikerlari talde batek, Nature Ecology & Evolution aldizkarian jakinarazi dutenez.
     

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2018ko azaroaren 11
(arg: Rawito)
(arg: Rawito)

Orain arte kakao kontsumoaren arrastorik zaharrenak Erdialdeko Amerikan topatu dira eta K.a. 1.900 urte ingurukoak dira. Aurkikuntza honi esker milurte eta erdi aurreratu da txokolatearen historia eta jatorria hegoalderago zegoela ondorioztatu dute, Amazonas ibaiaren goi ibilguan.

Zalantzan dago, ordea, ordurako kakao landareak etxekotuta zituzten edo basa landareetatik bildutako aleak kontsumitzen zituzten.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Elikadura  |  Arkeologia  |  Ekuador  |  Denboraren makina

Elikadura kanaletik interesatuko zaizu...
"Dieta begetarianoak gizakioi eta bertze animaliei egiten digu mesede, baita planetari ere"

Lucia Martinez nutrizionistarekin solastu da Edurne Elizondo kazetaria eta Nor talde antiespezistako kidea dieta begetarianoen inguruko hainbat gakoren inguruan.


2019-01-11 | Axier Lopez
Berton Bertokoa
"Urkullu jauna, eskoletan sukaldeak jarri ala Durangaldea oilo gorotzez beteko dugu"

Durangaldeko gurasoek osatutako taldea da Berton Bertokoa. Bi urte daramatzate lanean eskoletako jantokietan Eusko Jaurlaritzak ezarritako catering sistematik atera eta bestelako eredu bat aldarrikatzen: eskolan bertan prestatutako janaria, eskualdeko produktu ekologikoekin egindakoa. Umorea erabiliz, egun baten buruan euren eskaerei erantzunik eman ezean, Durangaldea oilo gorotzez beteko dutela mehatxu egin dute.


2019-01-11 | I˝igo Igartua
Eskola jantokiak guraso elkarteek zuzenean kudeatzea ahalbidetuko du Jaurlaritzak

Ikastetxe ugarik egin dute jangelen jarduera zuzenean kudeatzeko eskaria azken urteetan. 2019-2020 ikasturtetik aurrera jarriko da indarrean Jaurlaritzak harturiko erabakia.


2018-12-27 | ARGIA
Pelix Sarasola sukaldari hil berriari azken agur hunkigarria egin diote Habanan

Abenduaren 16an 72 urterekin hil zen Usurbilen (Gipuzkoa) Pelix Sarasola sukaldari eta euskal kulturzale ezaguna. Sorterrian egin zaizkion azken agurrez gain, oroimenezko ekitaldi hunkigarria eskaini diote Habanan bai bertan diren euskaldunek eta bai Pelixen bitartekaritzarekin Euskal Herriarekin harremana estutu duten kubatarrek.


2018-12-26 | Euskal Irratiak
Italiatik eta Greziatik heldu diren axuriek dituztela prezioak apalarazten diote Caoso kooperatiban

Axuri merkatua, beti bezala, ongi doa Eguberriz. Ongi saltzen dutela adierazi digu Jean Marie Etxegorri, Caoso kooperatibako kideak. Auritzen, duela zonbait egun, kamioi bat blokatu baitzuen EHNE sindikatuak axuri prezioak salatzeko, hori ulertzen du baina, Italiatik eta Greziatik heldu diren axuriek dituztela prezioak apalarazten dio eta hemengoek ere sufritzen dutela hortaz.


Gaztaina: merkea, gose-hiltzailea eta osasuntsua

Udazkena azkenetan da. Bazterrak kolorez janzten doaz. Garai aproposa mendian ibiltzeko. Lurrean, han eta hemen hosto artean barreiatuta ikus daitezke irailaz geroztik arbolatik jausitako lokotxak –sokalak, arbotsak, morkotsak, kirikiñoak–, inguru heze eta ilunetan gehienbat. Kolorez nabarrak, arantzaz estaliak, ez dute itxura erakargarriegirik, behinik behin ez dakienarentzat barruan gordetzen dutela beren hazia, hil hotzetarako jaki preziatua: gaztaina garaia da.

Hator,... [+]


2018-12-23 | Garazi Zabaleta
Olatxuko laboreak
Baserrira jo eta kontserbei ekin dien gaztea

Nekazaritzari lotutako ikasketak amaitu zituenean argi zuen Haizea Bengoetxea Andikoetxeak lurrari lotutako proiekturen batean egin nahi zuela lan. 2011n, egun Olatxuko Laboreak denaren lehen pausoak eman zituen Arrietako (Bizkaia) aiton-amonen Olatxu baserrira mugitu zenean. “Nekazaritzatik bizi nahi nuen, baina baserria lehenago ezagututa. Hor hasi nintzen soroarekin lanean eta kontserben mundua ezagutzen eta ikasten”, azaldu du. Egun jada finkatuta dagoen proiektua da Olatxuko... [+]


Ogiaren ibilia
MULTIMEDIA - dokumentala

Adunako herritarrek ogia egiteko prozesu osoa auzolanean egin eta bideoz jaso dute dokumetal labur honen bitartez.

- Irudiak: Aiora Mujika Ane Urkola Saina Hourcade Ahotsak.eus
- Gidoia: Iñaki Aristeta (Txatarras)
- Edizioa: Aiora Mujika
- Ahotsa eta musika: Maite Oiartzun
- Abestiak: Hausnarketa Baietz
- Jantziak: Miren Genua
- Eskerrak: Anoetako Barrundi baserriko Joxe Jabier eta Igor Urkolari, Zaldibiako Ramon Gorostizuri, Eguzkileire okindegiari, Adunako Herri Eskolari,... [+]


Baraua
Gorputza garbitu berriro hasteko

Munduko animalia eta haur guztiek instintuz uzten diote jateari gaixo daudenean. Baraua gorputza, burua zein espiritua garbitzeko erabili da betidanik; berriro hasteko garbitu.


2018-11-18 | Garazi Zabaleta
Feminismoa eta elikadura burujabetza bat eginik

Urriaren 25 eta 27 bitartean Euskal Herriko emakume baserritarren lehen topaketen lekuko izan zen Murgiako (Araba) Goikueta aterpea. Etxaldeko Emakumeak taldeak antolatutako ekimenean, elkar ezagutzeko eta saretzen hasteko aukera izan zuten hurbildutako baserritar eta landa eremuko emakumeek.

Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxa oinarri

Etxalde mugimendua 2012an sortu zutenetik ikusi zuten bertako hainbat kide emakumek elkartzeko beharra bazutela. 2015ean Emakumeen Mundu Martxako... [+]


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude