Bikoteak

Harreman berdinzaleetan ere jokabide guztiak ez dira parekideak

  • Negoziazio prozesuak bikote berdinzaleetan izeneko ikerketa lana aurkeztu du Amaia Agirre soziologoak. Euren burua parekidetzat duten bikoteen arteko botere harremanak aztertu ditu. Proiektua urtarrilaren 21ean aurkeztu zuen EHUko Filosofia eta Hezkuntza Zientzien Fakultatean, Donostian.

Malen Aldalur @malenaldalur
2015eko apirilaren 19a

Argi du: “Negoziaziorik ezean parekideak ez diren praktikak nagusitzen dira”. Hamabost bikote heterosexual eta homosexual elkarrizketatu ditu, banaka zein elkarrekin. 25 eta 50 urte bitarteko lagina hartu du aintzat ikerketa kualitatiboa egiteko. Horretarako, bikote harremanetan gertatzen diren negoziazio esparru desberdinak banatu ditu; besteak beste, ekonomiaren kudeaketa, etxeko lanak, zaintza ardurak, bikotearen egitura eta sexualitatea.

“Kontuan izan behar da azterketa egiteko erabilitako laginak ez duela egungo gizartea ordezkatzen, hau da, ikerketa kualitatiboa dela”, esan du Agirrek. Izan ere, elkarrizketatutako bikoteak aurrez hautatuak izan dira, euren jokabide eta kontzientzia parekideagatik. Eta hala ere, dir-dir egiten duen guztia ez da urrea, eta bikote hauetan ere atzematen dira berdinzaleak ez diren zenbait praktika.

Bikote parekideak osatzeko gakoa, eguneroko kontuen inguruan eztabaidatzea da Agirrerentzat. Horren jakitun dira bikote gehienak, aitzitik, maiz negoziazioak bizitzako beste arlo batzuetan garatu beharreko jarduera bezala ulertzen dituzte. “Maitasun erromantikoaren idealagatik gertatzen da hori”, esan du.

Sarri negoziazioek eta eztabaidek tentsioak sortzen dituzte, eta askotan, bikote harremanaren osotasuna “kinkan” jartzen da. Nolabait “laranja erdiaren mitoa” apurtzen dela uste du, beti ere interes pertsonalen defentsan, eta hori da hain zuzen bikoteek saihestu nahi dutena. Hots, ohartarazi du, negoziazioak alboratzeak arriskuak dituela: “Modu ‘naturalean’ hartutako erabakietan genero rolak gailentzen dira ia beti”.

Bakoitzak bere poltsikoa

Elkarrizketatutako bikote berdinzaleen artean ekonomia kudeatzeko molde berriak ageri dira. Nork bere dirua kudeatzen du. Joera berri hori parekidetasunaren aldeko urrats gisa ulertzen du Agirrek: “Kudeaketa ekonomiko berriek botere harremanak berdindu dituzte”.

Egungo egoera sozial eta historikoan ez dute lekurik orain arteko arketipoek: gizona hornitzailea eta emakumea administratzailea. Ideologikoki eta ekonomikoki zaharkituak geratu direla dio.

Lehen aipatu bezala, lagina ez da egungo gizartearen isla. Kasu gehienetan statu quo sozioekonomiko bera partekatzen dute; eta kasu askotan emakumea da soldata hobea edo egonkorragoa duena. Agirrek dioenez, horrek ez du inolaz errealitatea ordezkatzen. 2009ko EUSTATeko datuei begiratuz gero, ikus dezakegu EAEn 18 urtetik gorako gizonen batez besteko urteko soldata 25.376 eurokoa dela, eta emakumeena 14.241 eurokoa.

Eredu ezberdinak ageri dira, denen egoera sozioekonomikoa ez baita bera. Esaterako, bi mutilek osatutako bikote batean, bietako bat langabezian geratu zen; egoera horren aurrean, kudeaketa ekonomikoa aldatu zuten. Lanean zegoenak langabezian zegoenari dirua sartzen zion kontuan, horrela, eskatu beharraren larritasuna saihestu eta dirua berak kudeatu zezan.

Orobat, bikotekidearekiko independente izatea da diru banaketa horren atzean ezkutatzen den arrazoia. Orokorrean bikoteek kudeaketa ekonomikoaren gainean negoziatzeko beharra izaten dute, “betirako bikotearen mitoa” eroria dagoelako eta noizbait harremana buka daitekeela ikusten dutelako: “Ekonomikoki euren buruaren jabe izatea lehenesten dute”. Dena den, Agirrek dio zenbat eta harreman luzeagoa izan, orduan eta gutxiago heltzen diotela molde ekonomiko indibidualistari. Hainbat faktorek eragiten dute, besteak beste, etxebizitza eta umeak izateak.

Lagundu edo partekatu?

Etxeko lanen banaketa bikoteen arteko parekidetasuna neurtzeko erabiltzen da maiz: “Egun, etxeko lanak dira berdinzaletasunaren termometroa”. Tesiko ondorioetan ageri denez, bikoteek etxeko lanen banaketa ez dute behar bezainbeste negoziatzen eta gehienetan genero rolak gailentzen dira. Sarritan, lan banaketa laguntza soil bilakatzen da. Elkarrizketetan askotan agertzen dira berdinzaleak ez diren jokabideak, eta haiek justifikatzeko “gustu pertsonalak” edo “modu naturalak” bezalako aitzakiak erabiltzen dituzte.

Amatasun intentsiboa

Zaintza ardurei dagokienean, oraindik ere ama da soinean motxilarik pisutsuena daramana. “Amatasun intentsiboa” gizartean errotua dagoela uste du soziologoak.

Dena den, emakumeek jakin badakite umea edukitzean genero rol tradizionalak gehiago errotzeko joera dagoela. Horrek, talkak sortzen ditu teoria eta praktikaren artean: “Badakite nola jokatu behar duten parekideak izateko, baina maiz praktikan ez dute hala egiten”.

Bikote homosexualetan ostera, zaintza lanak gehiago partekatzen dira. Nahiz eta, tesiko ondorioek azaldu dutenez, normalean maila sozioekonomiko txikiena duena den umeen zaintzaz gehien arduratzen dena. Bada, bikote homosexualetan ere ematen dira botere harremanak, baina beste parametro batzuetan.

Hala ere, umearen zaintza hirugarren baten esku utzi behar dutenean, normalean, emakumeen esku uztea erabakitzen dute; bai bikote homosexualek baita heterosexualek ere. Azken hauen kasuan, ia beti, amaren aldeko amonaren esku.

Lagunak, bakoitzak bereak

“Kritikoak dira maitasun erromantikoaren ideiarekin”, dio Agirrek. Independentzia eta autonomia izatea oso inportantea da beraientzat. Lagunen eta denbora librearen kudeaketa indibiduala egiten dute gehienek, eta askorentzat oso garrantzitsua da bizitza sozial propioa izatea, gehienbat “nork bere interesak defendatzeko”.

Maitasun erromantikoa alboratu eta betirako bikotearen mitoa hautsi dute elkarrizketatutako bikoteek. Ekonomiaren kudeaketan gertatzen den bezalatsu, lagunak ere bakoitzak bereak izan nahi ditu, bikotea hautsi daitekeela aurreikusten dutelako.

Alta, harremanen hausturaren inguruan hitz egitean emakume askok “bakardade” hitza erabiltzen dutela azpimarratu du ikerlariak: “Badirudi bikoterik gabe egotea bakarrik egotearekin lotzen dutela. Gizonengan ez da halakorik ageri”, esan du.

Kontrara gertatzen da bikotea bi neskek osatzen dutenean. Agirrek dio kasu hauetan joera gehiago dagoela lagunak partekatzeko.

Hots, gehienek bikote harremana euren harreman sozial eta afektiboen erdian kokatzen dute.

Monogamia eztabaidagai?

Monogamiaz hitz egiterakoan ezberdintasunak ageri dira bikote homosexual eta heterosexualen artean. Normalean, bikote homosexualetan harremanaren hasieran hitz egiten da bikote egiturari edo formari buruz. Elkarrizketatutako bikoteetako batean esaterako,  esklusibitate sexualari muzin egitea hitzartu dute.

Bikote heterosexual gehienetan berriz, jakintzat ematen da harremana monogamoa izango dela. Nahiz eta, ikertutako bikote guztietan izan den esklusibitate sexuala talkarako arrazoi. Une horretan soilik mahaigaineratu dute monogamiaren auzia. Negoziazioetan beti gailendu da esklusibitate sexuala: ikertutako bikote heterosexual guztiek erabaki dute harreman monogamoarekin jarraitzea. Agirrek dio gehienbat bikote harremanaren oinarria kolokan ez jartzeagatik dela. “Zentzu handi batean uste da sexualitate esklusiboa dela bikote harreman bat gainerako harremanetatik bereizten duena”, gaineratu du.

“Sexualitate osasuntsua”

Sexualitatearen gaia nahi baino gutxiago jorratu du soziologoak, tabu asko baitaude oraindik. Honatx ateratako ondorioetako bat: “Sexu harremanen maiztasunak kezkatzen ditu emakumeak, alta, gizonek ez dute halakorik aipatzen”. Emakume askok sexu harreman “osasuntsuak” izatea maiztasunarekin lotzen dute; ziur aski presio sozialak bultzatu ditu horretara, Agirreren ustez.

Bikote heterosexualek ez dute behar beste negoziatzen praktika sexualen gainean. Kontrara, ikerlariak dio bikote homosexualetan gehiago negoziatzen dela jardun sexualen inguruan: “Sexualitate normatibotik ateratzean lanketa pertsonal handiagoa egiten dute”. Bikote berdinzaleek hainbat ertz zorroztu badituzte ere, asko daude oraindik kamusteko.

Tesian ondorioztatu denez, oraindik uste da bikote harremanek egitura finko bat jarraitu behar dutela: lehenengo maitemindu, ondoren egonkortasuna lortu eta gero eta gauza gehiago konpartitu balizko bukaera batera iritsi arte. “Badirudi egitura bakarra dagoela, eta gero errealitatean argi ikusten da ez dela horrela, baina oraindik ere sarri maitasun erromantikoaren fikzioan harrapatuta jarraitzen dugu”.

Askatuko gara.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Feminismoa  |  Harremanak

Feminismoa kanaletik interesatuko zaizu...
2018-10-19 | Hiruka .eus
Eraso matxistei aurre egiteko antolatuta daudela jakinarazi dute Uribe Kostako neska* gazte feministek

Joan den irailaren 21ean Uribe Kostako neska* gazte feministek Getxoko Azkorri aldean egindako ekintzaren nondik norakoak azaltzeko bideoa eta irakurketa kaleratu dute.


2018-10-16 | Amaia Lekunberri
Egitarau oparoaz dator Feministon Herria

Euskal Herriko Emakumeon Mundu Martxak prentsaurrekoa eman du asteartean Bilboko La Bolsan. Emakumeon Mundu Martxaren XI. Nazioarteko Topaketaren eta beronen baitan egingo den Feministon Herria egunaren xehetasun guztiak azaldu dituzte.


2018-10-14 | Aitor Aspuru Saez
Faiza Abdi
"Erakundeetan emakumeon eskubideak babestu ezean, iraultzak ez du emaitzarik izango"

Faiza Abdi Kobane kantoi kurduko Legebiltzarreko presidentea da, eta hango gonbidatuen etxean ongi etorria egin zion Durangotik joandako ordezkaritzari. Emakume hurbila, beroa eta alaia da. Munduan barrena ibilitakoa, Sobietar Batasunean eta Espainiako Estatuan izan da, besteak beste. Gerra hasi baino lehen Siriako hiri modernoetan bizi zen, orain, Rojavan lan egiten du buru-belarri: “Ez dut ezer faltan sumatzen, Kobanen gizatasuna dago nonahi”.


2018-10-14 | Saioa Baleztena
Melanie Serrano. Etiketak erraustu
"Baršan hasi nintzenean gure taldea amateurra zen, orain profesionala da"

Emakumezkoen Barcelona taldeko (FCB) jokalaririk aspaldikoena da Melanie Serrano (Sevilla, Andaluzia, 1989). Neska-mutilen arteko parekidetasunetik urrun egon arren, hamabosgarren denboraldia abiatu berri duenean emakumezkoen futbolaren eboluzioa azpimarratzen du gorri-urdinak.


Pare 10 urtez
MULTIMEDIA - dokumentala

Bilboko Deustuko Gazte Talde Feministak, Parek, 10 urte bete ditu aurten. Hori dela eta, dokumental honetan taldetik igaro diren eta egun kide diren emakumeen ahotsak batu dituzte, hamarkada baten ibilbidea laburtzeko.


Epaitegian deklaratu beharko du hainbat emakumeri modu jarraian eraso egin zien Haritz Varelak

“Erasoa jasan genuen hamar emakumek Haritz Varelaren aurkako salaketa jarri dugu Donostiako epaitegian, eta auzibidea aurrera doala jakinarazi nahi dugu”. 80 emakumek astearte arratsaldean Donostiako Tabakalera ondoan prentsaurrekoa eskaini dute jakinarazteko ezker abertzaleko eta Donostiako Piratetako kide ohiaren aurkako auzia zertan den. Ez dute publiko egin noiz izango den deklarazioaren eguna, eta zailtasunak salatu badituzte ere, "bidean topatu ditugun emakumeen... [+]


"Zahar egoitzetako langileek sektore maskulinizatuetakoek baino %30 gutxiago kobratzen dute"

Txomin Lasa ELAko erresidentzietako arduraduna da Gipuzkoan. 2017an negoziazio mahaiak ezer eman ez zuela-eta greba egunak jarri dituzte urria-azaroa-abendurako. ELAk sektore estrategikotzat du egoitzetakoa, adinekoen zaintzaz ari delako eta sektore feminizatu eta prekarizatua delako.


2018-10-09 | ARGIA
Hondarribiko Alardea berdintasun problema dela gogorarazi dio Jaizkibelek Gipuzkoako Foru Aldundiari

Hondarribiko Jaizkibel konpainia parekideko ordezkariak Gipuzkoako Batzar Nagusietako Berdintasun Batzordean izan dira astelehenean Podemos-Ahal Duguk eskatuta eta salatu dute atzerapausoak eman dituztela instituzioek legegintzaldi honetan, Alardearen gatazka konpontzeko bidean.


2018-10-04 | ARGIA
Feministon Herria, Euskal Herri feminista baten ispilu

Euskal Herriko Emakumeon Mundu Martxak publiko egin du Emakumeen Mundu Martxaren XI. Nazioarteko Topaketan egingo den Feministon Herria eguneko egitaraua.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude