Emakumeak borrokan

Lurraldetik geroari so

  • Eusko Ikaskuntzak amaitu ditu bere XVIII. Kongresuko lanak eta ondorioak ezagutzera eman ditu. Ez da nolanahikoa izan Kongresuari jarritako erronka, baina are garrantzitsuagoa izan da Euskal Herriko lurraldearen eta lurraldeen Liburu Zuria idazteko deia egin izana.

Imanol Esnaola @gaindegia
2018ko abenduaren 05a

Liburu Zuria esan ohi dena gai jakin baten inguruko gidalerroak biltzen dituen liburua da. Eusko Ikaskuntzaren inguruan Kongresu honetara bildutako komunitatea euskal populuari herri egitasmo bat eskaintzen ari zaiola ulertu behar da. Bagenuen horren beharra, izan ere, mende bat joan zaigu  herri honen desprogramazio ariketa nagusiak hasi zirenetik, Gerla Handia (1914) eta Espainiako Gerra (1936).

Eusko Ikaskuntzak, ordea, apaltasun ariketa garrantzitsu bat egin duelakoan nago, Liburu Zuria idazteko metodologia esperimentatu, lehen lerroak idatzi eta hurrengo urteetan kapituluz kapitulu idazten jarraitzeko konpromisoa hartu. Liburu Zuria-k oinarri batzuk jarri baditu ere, lan handia dago oinarri horiek arloz arlo zertara ekarri behar genituzkeen hausnartzen.

Ariketa horrek, ezinbestean, askotarikoa beharko du, eta elkar onartzen ikastea ere ez da lan makala. Izan ere, ez dira gutxi edozein gairen inguruan nor bere jarrera hartzera deitzen duten bereizgarriak, hala nola, genero identitatea, klase soziala, lurraldea, eremu profesionala, diziplina akademikoa, filiazio sozio-politikoa eta abar. Askotarikoa da Euskal Herria, zorionez, baina batzen gaituenak eramango gaitu herri egitasmo bat gorpuztera, eta horrek gure herriaren agendari dagokion adostasuna hainbat arlotara hedatzea eskatzen du. Ikusteko dago hurrengo urteetan, nork bereari uko egin gabe, gure herriaren geroari kohesioa emango dion oinarrizko errelatu bat osatzeko gai garen.

Esan bezala, beraz, Euskal Herriko lurraldearen eta lurraldeen Liburu Zuriak idazten hasi gara, baina auzolanean oraindik asko gizendu beharko du. Herri honentzat lurralde egitasmo iraunkor bat bermatzera iristeko bide luzea dugu. Besteak beste, erabakitzeko gaitasuna bermatzeko beharrezkoak diren tresnen inguruko hausnarketa egitea dagokigu, hala nola, hezkuntzan, digitalizazioan, lurralde arteko lankidetzan, komunikabide sisteman, elikadura iraunkortasunean, lurralde orekan, lan harremanetan, despatriarkalizazioan, deskarbonizazioan, … Soka luzea dugu aurretik plaza komuna adosten. Parada ezin hobea herri honen geroan bere aletxoa jarri nahi duenarentzat.

Aurrera begira jarrita gauden honetan, Jean Rene Etxegaray Ipar Euskal Herriko Herri Elkargoko Lehendakariak ezin hobeto esana ekarri behar da… “elkarrekin pentsatzen dugunean, elkar ulertzen hasten gara”. Hor jokatuko da, inon jokatzekotan, herri honen geroarentzat oinarrizko agenda bat izatea ala ez izatea. Ez da faltako gutxitxo irizten dionik, ezta gehiegizko irizten dionik ere. Baina agenda horren baitan izango gara “gu” ala ez gara izango.

“Gu” izate horretan, lurraldetasunak Kongresu honetan izan duen protagonismoa deserosoa izan da denontzat. Izan ere, Euskal Herria aintzat hartuta jardun den mila lagunetik gorako komunitate horrek, nork berean dituen gabeziak agerian ikusi ditu. Bi izan dira, hau idazten duenaren iritziz, lurraldetasunari dagokionez gabezia nagusiak. Lehena, ez dugu gure herria osorik ezagutzen. Euskaltasunaren desprogramazio betean, abokatu, irakasle, zurgin, kudeatzaile, idazle, aktibista saiatuak gara, baina gehienok ez ditugu gure espezialitate horretan gure herriak dituen nabardurak ezagutzen. Hitz egin dezakegu desberdintasun sozialez, edo euskal enpresen erronkez, esaterako, baina salbuespenak salbu, ez ditugu ezagutzen gure lurraldearen luze-zabalean problematika horrek dituen protagonistak eta nabardurak. Hurrengo Kongresurako lortu behar genuke bere herria xehe-xehe ezagutzen duen ekintzaile eta profesional sare zabala izatea erabakiguneetan.

“Gu” izate horretan, lurraldetasunak Kongresu honetan izan duen protagonismoa deserosoa izan da denontzat. Izan ere, Euskal Herria aintzat hartuta jardun den mila lagunetik gorako komunitate horrek, nork berean dituen gabeziak agerian ikusi ditu. Bi izan dira, hau idazten duenaren iritziz, lurraldetasunari dagokionez gabezia nagusiak. Lehena, ez dugu gure herria osorik ezagutzen

Bigarren, lurraldea ez da egitasmo politiko nagusi baten oinarria bakarrik, lurraldea eguneroko bizimoduaren mikrokosmos ugariz beteta dago, pertsonen eta komunitateen egunerokoa lurralde frakzio mugatu batean gertatzen da [eta dimentsio birtuala?], eta euskal herri-egitasmo zibil batek (hori besterik ez baita Eusko Ikaskuntzarena), berebiziko ahalegina egin behar du horretan, lurraldearen tokiko nabardurak azaleratu eta identifikatzen, oraindik ikuspegi partzialegia baitugu. Izan ere, ez da gauza bera lanik gabe egotea Karrantzan edo Donostian, zerbitzu sozialek edo osasun zerbitzuek aintzat hartu behar dute Nafarroa Garaiko Pirinioetan zenbatekoak diren distantziak edo nolakoak diren komunitateak, euskal hirien inguruan gero eta zabalagoak diren eremu metropolitarrek ezin diote ezikusiarena egin errenta, jatorri eta adin segregazioa eragiten duten faktoreei. Eta abar.

Ederki adierazi zuen bere blogean Fernando Fantovak zerbitzu sozialez ari zenean: “Pertsona bakoitzak, talde  bakoitzak, organizazio bakoitzak, eta instituzio bakoitzak, bere aurrean duen galdera da zein izan behar den bere ekarpena auzo edo herri bakoitzean dauden pertsonen, edo iristen ari direnen eguneroko bizimodua materialki bideragarri edo bideraezin egiteko. Muga funtzional, ekonomiko edo bestelakoak medio, lurraldetik askatzeko, lurraldez aldatzeko, gaitasun gutxien duten gehiengo sozial horien bizimodua batez ere”.

Esandakoarekin batera, oso gogoan hartzekoak dira lurraldearen gainean bizi ditugun prozesu orokorrak. Liburu Zuria-ren oinarrietan ederki jasota dagoen moduan, euskal lurraldea desorekatzen ari zaigu, landa-eremuak ahulduz hirigune gero eta zabalagoak ditugu. Halaber, atomizazio administratiboak euskal lurraldeen artean lankidetzan eta osagarritasunez jarduteko zailtasunak ekartzen dizkigu. Bi prozesu horiek fenomeno kate luzea dakarte segidan.

Iruñeko saioan, aniztasuna eta kohesioa jorratzen, David Thunder Nafarroako Unibertsitateko irakasleak erronka ezin kitzikagarriagoa jarri zigun “Erkidego multikomunitario eta multikultural modernoek, kohesionatuak izatera iritsi nahi badute, erronka garrantzitsuei egin behar diete aurre, biztanle gehienentzat lurralde mailako narratiba legitimo eta erakargarria bilatu behar dute”.

Narratiba komun horren bila, euskarak eta euskal kulturak erabateko eginkizuna dute, izan ere, aniztasuna ehuntzeko bidean, ez dago osagai eraginkorragorik (hizkuntzak ez du inor bere uste edo bizimodua aldatzera behartzen) eta era berean gotorragorik (erabiliaz ehuntzen du komunitatea).

Gure lurraldetasuna, bere integritatean zein bere xehetasunean elipsi bidez adierazia izateari uzteko garaia da, eta bide horrek gure lurraldea proposamen eta proiektuen zelai bihurtu behar dugu. Lurraldea bizirik dagoela esango dugu baratza, tailerra, ikasgela, laborategia izatera eramaten badugu. Hortxe XXI. mendeko erronka, lurraldea gure proiektu komunitarioen osagai esplizitu bihurtzea. Geroari so, osatuko al dugu Liburu Zuria?

Imanol Esnaola.
Gaindegiako koordinatzailea.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  Euskal Herria  |  Eusko Ikaskuntza

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
2019-05-26 | Anuntxi Arana
Berriago eta handiago

Ez da nobedadea, Homo omen sapiens-ak gero eta gehiago ustiatzen duen mundu hau gero eta txikiago zaigu. Lau egun jai eta Eskandinaviaraino!, zergarik gabeko kerosenoari esker. Bestela, toki jator exotikoak aukeratuko ditu euskaldun jatorrak bere oporretarako. Aldizkari honetan, martxoan, “turismoa solidario-jasangarria” aipatu zuen Pello Zubiriak, eta ametsa dela ulertu nuen, lau orriko hirusta. Esakune zelebre batez oroitzekoa: turismogintzaren funtsa dela beren etxean hobekiago... [+]


2019-05-26 | Karmelo Landa
Paradoxa bilbotarra

Politologo adituen esanetan, nazio batek ezin dezake berezko nortasunik finkatu, harik eta nazio horren hiriburu edo metropoliak nazio nortasun propioari tinko eusten dion arte.

Gai honen harira, irakurri berri dut Jon Maya dantzari eta koreografo ezagunari egindako elkarrizketa mamitsua Gara-n, eta beste gauza interesgarri askoren artean, zera dio Jon Mayak, hemengo kultur proiektuen gabeziaz: “Herri bat artikulatzeaz ari bagara, kultur proiektuak ere mahai gainean jarri behar... [+]


2019-05-26 | Be˝at Sarasola
Gure parpaila hautsiak

Posmodernitatearen seme-alabak omen gara, baina, halere, sarri izaten dugu iragana brotxa lodiz epaitu eta orainaldia ezein pasatako denbora baino moralki aurreratuagoa dela aldarrikatzeko tentazioa. Biolentzia matxista dela eta, esaterako, egungo estatistika eskandaluzkoak jartzen dizkigutelarik begien aurrean, berehala egin ohi dugu azpimarra: kontua da lehen ez zirela kontabilizatzen, besterik gabe onartzen zen biolentzia domestikoa zen.

XIX. mendeko idazle espainiar handienetakoa dugu... [+]


2019-05-26 | Imanol Alvarez
Homomonument

Holandako LGBT mugimenduak bultzaturik, 1987an inauguratu zen Amsterdamen Homomonument izeneko oroigarria, nahiagotasun sexualagatik jazarpena jasan duten gay-trans-lesbianen omenez. Naziek kontzentrazio-esparruetan ustezko homosexualak markatzeko erabiltzen zuten hiruki arrosa du oinarri. Hiruki arrosa da gaur ere mundu osoko LGBT mugimenduaren ikurretako bat, ortzadarraren ikurrina baino borrokalariagoa ere badena, nolabait esatearren.

Harrez geroztik, munduko beste hainbat lekutan eraiki... [+]


2019-05-23 | Hainbat egile*
"Pixka bat es mucho". Hori ote HABEren C1 maila?

Hil zorian dugu EGA. Erail egin dute. Hil kanpaia jo eta hiletara deitu dute herri osoa, herriko plazan gaizkilerik gaiztoena urkamendira eraman ohi duten gisan deabrutu, herritarrekin etsaitu eta erretzeko prestatzen ari dira, jakina baita otso hilak ez duela ausiki egiten.


2019-05-22 | Maddi Alvarez
"Zer nahi duzu, belarritik tiraka eramatea?"

Joan den astean, Donostiako Udalaren Hizkuntza Politikaren inguruko mahai-ingurua antolatu zuen Bagera elkarteak eta EAJ, EH Bildu, Ahal Dugu-Podemos, Partido Popular eta PSOE-PSEko ordezkariak izan ziren mahaian. Entzuleen galderen txanda iritsi zenean, Donostia Kulturak urtero antolatzen dituen ikastaroei buruz galdetu nion Udal Gobernuko Euskara Zinegotzia den Miren Azkarateri (EAJ). Paperean, ikastaro hauek euskaraz edo gaztelaniaz egiteko aukera eskaintzen badigute ere, praktikan,... [+]


(In)justizia sistema patriarkalaren aurrean, Nekane, guk sinisten dizugu!

Orain arteko bidea ez da erreza izan Nekane Txapartegirentzat. 18/98 sumarioaren epaiketaren harira, 2007an, torturapean egindako testigantzetan oinarrituz 11 urteko espetxe zigorrera kondenatua izan zen. Gauzak horrela, Euskal Herritik alde egitera behartuta ikusi zuen bere burua; halere, euro aginduaren eta estradizio eskaeraren ondorioz, 2016an atxilotua izan zen.


2019-05-21 | Koldo Urrutia
Euskeraren jatorriaren ikerle historikoak eta deskolonizazioa

Azken hamarkadan euskeraren jatorriaren ikerketan inoiz baino emaitza gehiago ematen ari direlakoan gaude: artikuluak, liburuak, eztabaidak… Adibidez, Pariseko unibertsitate batek Hector Iglesiasen Iruña-Veleiari buruzko liburua argitaratu du. Edo L’Harmattan argitaletxe famatuak Eñaut Etxamendi, Dominique eta Fina Davant eta Roger Courtoisen L´Origine de la lengua basque liburua plazaratu du. Argitaletxe horrek liburu bat argitaratzea tesi bat egitea... [+]


2019-05-20 | Patxi Azparren
Bada... Xabier Arzalluz ez nuen maite

Saretatik dabiltzan hamaika txiste horietako batean, bi agure hizketan ageri dira. Horrela dio batak besteari: "Hilda zinela uste nuen, zutaz gaur oso ondo mintzatu baitzaizkit". Txistean bezala, gure inguruan ohikoa da pertsona bat hildakoan laudorioak nagusitzea.


Enpresen rola

Lehenengo apuntea: jarduera sozial, ekonomiko, kultural eta humanoan gehiago eragiteko beharra ez dago eztabaidan. Bigarrena: nahiko onartuta dago lanean lortzen dugun gogobetetze maila txiki samarra dela askorentzat.

Ba bi uste horietatik abiatuta, lerro hauen bidez mahai gainean jarri nahi da helburu horietara gerturatzeko aktore “berri” bat (enpresa) aktibatzea inportantea izan daitekeela. Baina horretarako, estereotipoen hesietatik ihes egin eta esparru sozial eta humanoaz... [+]


Eguneraketa berriak daude