Esteve Materraren 1617ko liburuaren edizio kritikoa argitaratu dute

  • UPV/EHUko Aziti Bihia Hizkuntzalari eta Filologoen elkarteko kideek Esteve Materraren “Doctrina Christiana” liburuaren edizio kritikoa sortu dute, eta EHUk eta Euskaltzaindiak argitaratu dute, “Euskararen Lekukoak” eta “Monumenta linguae Vasconum: Studia et Instrumenta” bildumen baitan.

Maddi Txintxurreta @mtxintxurreta
2018ko martxoaren 28a
Ekaitz Santazilia, Eneko Zuloaga eta Dorota Krajewska ikerlariak (Arg: Euskaltzaindia)

Esteve Materraren “Doctrina Christiana”-ren lehen edizioak 1617an ikusi zuen argia, Bordelen. Euskaraz inprimaturiko lehen liburuetakoa izateaz gain, ondorengo argitalpenetan sarri erabili zen euskalki literarioa sortu zuen, lapurtera klasikoa.

EHUk eta Euskaltzaindiak liburua ikertu dute, eta erakutsi dute “uste izan dena baino garrantzitsuagoa” izan zela Materra, bai euskal literaturaren esparruan, baita hortik kanpo ere. Materraren ale guztiak galduta zeuden, eta liburuaren lehenengo edizioa ezezaguna zen, Danimarkako Errege Bibliotekan ale bat topatu duten arte.

Dorota Krajewskak EHUko Hizkuntzaren eta Literaturaren Didaktika saileko ikasle eta ikerlariak aurkitu du liburu galdua. “Hain zuzen ere, horren eta Oxforden gordetako bigarren argitalpenaren ale bakarraren (1623) edizio kritikoa eta azterketa prestatu berri dute Krajewskak berak eta Aziti Bihia Hizkuntzalari eta Filologoen elkarteko beste kide zenbaitek”, jakinarazi du Euskaltzaindiak. Orain, Euskaltzaindiak eta EHUk eman dute argitara edizio berria.

Krajewskak azaldu duenez, Materrak informazio baliagarria dakar orduko euskal testuen irakurle motaz: “Lehen edizioa haurrek zuzenean erabiltzeko egina da, eta bigarrenak marinelak ditu helburu. Bazen garaiko Lapurdin euskaraz irakurtzen zekien komunitate bat”.

Bestalde, ikerketak erakutsi du Materra idazlea uste baino garrantzitsuagoa izan zela. Erdaraz argitaratu zituen lanek pisua izan zuten kontraerreforma hedatzeko lanetan. “Hain zuzen, horregatik bidali bide zuten garai hartan eta Inkisizioaren txingarren beroan Gaskoniatik Lapurdira, fede katolikoaren oinarriak zabaltzeko eta gotortzeko helburuz. Liburua idazteko, hamar hilabetean ikasi omen zuen euskaraz”, jaso du Euskaltzaindiak.

Ikerlarien ustez, hala ere, Materra erabili zuten liburuaren egile gisa ordurako jada idazle ezaguna zelako eta lanari prestigioa emateko. Orduan nork idatzi zuen? Axular bera izan zitekeen hipotesia dute adituek, baina berau eta Materraren idazteko estiloak alderatuta, oraindik ez dute nahiko zantzu aurkitu idazle hori Axular dela esateko.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Euskal literatura  |  EHU  |  Euskaltzaindia

Euskal literatura kanaletik interesatuko zaizu...
2018-11-14 | Booktegi
Beñat Sarasola Katixa Agirrerekin
MULTIMEDIA - ElkarrizKatea

Katixa Agirrek Beñat Sarasola elkarrizkatu du. Sarasolaren lanaz eta euskal literaturaz aritu dira.


2018-11-11 | Gorka Erostarbe
Xabier Gantzarain
"Gaur egun berdina balio du katu baten bideoak eta Munchen artelan batek"

Idazlea eta arte kritikoa da, baina guztiaren aurretik, behatzailea. Ikusten duen horri irakurketa propio bat gaineratzen dion behatzaile fina. Artelanari ertzak adina erreferentzia ateratzeko gai dena, eta obrari beste begirada bat emango diona. Zuloa saiakera liburuan euskal arte garaikideko 23 obra aztertu ditu, eta haietatik abiatuta gogoeta berriak plazaratu.


2018-10-25 | Booktegi
Katixa Agirre Harkaitz Canorekin
MULTIMEDIA - ElkarrizKatea
Katixa Agirre elkarrizkatu du Harkaitz Canok. Bere lanaz, euskal kulturaz, Euskal Herriko literaturaz eta abarrez aritu dira.

2018-10-17 | ARGIA
Eider Rodriguez, Irene Aldasoro eta Kepa Altonaga Euskadi Sarien irabazle

Asteazken honetan jakinarazi dituzte literaturako Euskadi Sarietan falta ziren kategorietako irabazleak: Eider Rodriguezek aurtengo bigarren saria eskuratu du, oraingoan haur eta gazte literaturari eskainitako kategorian, Santa familia liburuari esker.


2018-10-12 | Booktegi
"(Euskal) haluzinazio bat"
MULTIMEDIA - elkarrizketa

Eneko Aizpurua idazlearekin bere lanari buruz hitz egin dute Booktegiko lagunek, eta, batez ere, '(Euskal) haluzinazio bat' liburua izan dute hizpide. Testu hau duela urte bete Herbeeretako Frisia eskualdean idatzi zuen, "Beste hitzak–Other Words" proiektuaren barruan.


2018-10-11 | Booktegi
Harkaitz Cano Arantxa Iturberekin
MULTIMEDIA - ElkarrizKatea
Arantxa Iturbe kazetariak Harkaitz Cano elkarrizkatu du. Canoren lana izan dute hizpide, baita euskal kultura eta Euskal  Herriko literatura ere.

2018-10-07 | Mikel Asurmendi
Sonia González
"Ez gara sekula guk uste dugun modukoak, ezta idazten dugunean ere"

Barakaldo, 1977. Euskal Filologia ikasia. LABeko komunikazio arduraduna izana, gaur egun –bere berbetan– langile xumea. Eleberria eta poesia landu ditu idazle gisa. Hamahiru urtez isilik egon ostean, Erreka haizea (Susa) saioa plazaratu du. Ez da aise sailkatzea. Errekako haizea dakarren saioa idazteaz gain, botere, isiltze eta heriotzaz idatzi du idazle berrituak, testu laburretan idatzi ere. Liburuko piezak nola, halakoak elkarrizketa honen erantzunak, ziztagarriak. 


Eider Rodriguezen 'Bihotz handiegia'-k irabazi du Euskadi Saria

Eider Rodriguezen Bihotz handiegia ipuin-liburuak irabazi du Eusko Jaurlaritzak ematen duen Euskadi Saria. Asier Serrano buru izan duen epaimahaiak nabarmendu du liburuak nola aztertzen duen "pertsonaia arrunt eta konplexuen izaera eta horien barne-mundua".


2018-09-27 | Booktegi
Arantxa Iturbe Itxaro Bordarekin
MULTIMEDIA - ElkarrizKatea

Itxaro Bordak Arantxa Iturbe elkarrizkatu du. Hainbat kontu izan dute aipagai: Iturberen lana, euskal kultura, literatura Euskal Herrian...


2018-09-24 | ARGIA
Junes Casenave idazle eta pastoralgile zuberotarra hil da

Junes Casenave Harigile Zuberoako idazlea 94 urterekin zendu da, Euskaltzaindiak zabaldu berri duenez. 1924an Santa Grazin sortua, obra oparoa utzi du idatzita, batez ere pastoralgintzan. Larraine eta Altzaiko apaiz izan ondoren, Donapaleun eman ditu zahartzaroko azken urteak.


Eguneraketa berriak daude