Hiru egunetan hiru ekologista hil dituzte Latinoamerikan

Urtarrilaren 15 eta 17 bitartean hiru ekologista hil dituzte Latinoamerikan: Isidro Baldenegro lider indigena Mexikon, Laura Vasquez ekologista Guatemalan eta Emilsen Manyoma ekintzailea Kolonbian. Hirurak pertsona ezagunak euren herrialdeetan, giza eskubideen eta naturaren defentsan aritzeagatik.  

"XXI. mendean Amerikan egindako lehen iraultza soziala Oaxacakoa izan zen"

2006an ukan zuen gatazkak abiapuntua, eta hasiera hura izan da, orain artean, gehien mediatizatua. Irakasleek protestak egin zituzten landa eremuetako eskoletako baldintzak hobetzeko. Orduko gobernadoreak, Ulises Ruiz Ortizek, polizia bidali zuen haien kontra eta gatazka handitzea besterik ez zuen lortu. Handik aitzina, APPO (Oaxacako Herrien Asanblada Herrikoia) sortu eta inguruetako mugimendu sozialak eta herritar andana elkartu ziren “komuna librea” deritzon une historikoan.

"Gasolinazoaren" ondoren errepresioa Mexikon: dozena erdi hildako eta 1.500 atxilotu

Urte berriarekin batera Mexikon protesta eta mobilizazioak zabaldu egin dira “gasolinazo” izenez ezagun egin den prezio igoerari aurka egiteko. Gobernuak gasolinaren eta beste hainbat produkturen prezioa %20 garestitzearen ondorioz egindako protestetan poliziak sei pertsona hil ditu eta 1.500 inguru izan dira atxilotuak.

Mexikotik dator notizia

1994. Mexiko ustez otzandu eta baretu batean, Salinas de Gortadi presidente neoliberalak sinatu berria du TLCAN- NAFTA ituna. Amaitutzat ematen da Pancho Villa eta Emiliano Zapataren iraultzaren hondarrean Lázaro Cárdenasek baliabide energetiko eta indar produktibo nagusiak...

"Mexikon oso esker oneko jendea izan dut inguruan beti"

Amezketarra Mexiko DF-n euskara irakasle, unibertsitateetan eta euskal etxean. Baina ez da ikasle gaztearen urtebeteko pasadizoa, bertan errotu den emakumearen ibilia baizik.

Zapatistek emakume indigena bat proposatuko dute Mexikoko lehendakarigai

EZLN Askapen Nazionaleko Armada Zapatistak antolaturiko V. Indigenen Kongresu Nazionalean 2018ko estatuko hauteskundeetan parte hartzeko asmoa azaldu dute. Hautagai independente bat aurkeztuko dute horretarako, emakumezkoa.

"Patriarkatuarena da nahi dugun heriotza bakarra"

Hilaren hasieran 16 urteko Lucia Perez argentinarra bi gizonek bortxatu, torturatu eta hil izana izan da azken tanta, honezkero oso beteta dagoen matxismoaren biolentziaren edalontzian. Eta horri aurre egiteko kalera atera dira milaka emakume Argentinan, Mexikon, Txilen eta Hego Amerikako beste hainbat herritan; “Ni una menos” (ezta bat gutxiago ere) leloaren atzetik.

Bi urte Ayotzinapako desagerpenetatik: kasua argitzeko eskatu dute munduko zenbait hiritan

2014ko irailaren 26an eskola normalistako 43 ikasle desagertu ziren, poliziak atxilotu eta gero. Bertsio ofiziala arbuiatzen dutenek Mexikoko Estatuaren erantzukizuna salatzen dute.

Mitoak estalitako jardun intelektuala

30 urte pasa dira 1986ko irailaren 10ean ETAk Dolores Gonzalez Katarain, Yoyes hil zuenetik eta geroztik asko idatzi da haren ibilbide politikoaz eta pertsonalaz; gutxiago akaso, eta zoritxarrez, haren jakin-min intelektualez. Idatzita utzi zituen egunerokoetan oinarrituta, bere irakurketetara hurbilduko gara.

Artea eta iraultza EZLNk antolaturiko CompArte festibalean, Txiapasen

Askapen Nazionalerako Armada Zapatistak (ENZL) Mexiko hegoaldeko San Cristobal herrian antolatu du CompArte festibala, uztailaren 23 eta 30 bitartean. Milatik gora artisten lanak egon dira ikusgai, 45 herrialdetatik etorriak. Artea, poesia eta musika uztartu dituzte.

"Irakasleak beti izan dira indar sozial garrantzitsua Mexikon"

Ayotzinapako landa-eskolako 43 ikasle desagertu ziren 2014an, poliziarekin izandako liskar bortitzen ostean. Kapitulu berri bat bizi dute orain Mexikon: hezkuntza publikoaren alde Oaxaca eta Chiapasen egindako mobilizazioei, odolarekin erantzun die Gobernuak. 12 hildako guztira. Sulem Estrada Mexiko DF-ko irakasle, sindikalista eta militantearengana jo dugu.

Gutxienez zortzi irakasle hil ditu Mexikoko poliziak, hezkuntza erreformaren aurkako protestan

Agenteek tiro egin dute manifestariak sakabanatzeko, 45 lagun balaz zaurituz. 22 desagertu eta ehunka zauritu daude, Isabel Infantek Mexikotik adierazi duenez.

Mexikok duela 75 urte galdu zuen drogen gerra

1940an lau hilabete laburrez drogen ekoizpen eta kontsumoa aske izan ziren Mexikon, Lázaro Cárdenas lehendakari aurrerazaleak mediku eta adituen aholkuz hala erabakita. AEBak, ordea, drogen errepresioan murgiltzen ari ziren: yankien xantaiari ezin egin izan zien aurre Cárdenasek. Mexikoko gaurko kaosa aukera galdu haren umea da.

Mexikoko Ayotzinapako hilketen ikerketaren buruetako bat hilda azaldu da

Miguel Ángel Jiménez Blanco tiroz hil dute Guerrero probintziako Xaltianguis herrian. Jimenez Blanco Unión de Pueblos y Organizaciones del Estado de Guerreroko (UPOEG) taldearen polizi herritarraren parte zen.

Estatu krimenak salatzeagatik bost persona hil dituzte Mexikon

Mexikoko Hiritik gertu bost pertsona hilik aurkitu dituzte. Tartean Ruben Espinosa kazetari eta argazkilaria, eta Nadia Vera antropologoa. Uztailaren 31an aurkitu zituzten Colonia Narvarten – Mexiko Hiritik gertu – eta denek tortura zantzuak zituzten.

Montessori eredua eskola publikoan integratzeko lanean

XX. mende hasieran Maria Montessori hezitzaile italiarrak sortu zuen eredu pedagogikoari buruzko masterra bukatzear da Estitxu Elgorriaga lesakarra. Haur Hezkuntzako irakasle hau Mexikon izan da hilabetez, han gertutik ezagutu ditu aspalditik Montessori ereduan oinarritzen diren hiru ikastetxe, eta ikasitakoa bere gelan ari da lantzen, iazko maiatzetik.

15 urte zapatisten alde Eskoriatzan

Txiapasen Aldeko Taldeak, Esko Zap %100 amets haziak lelopean, egitarau zabala prestatu du aste zapatistarako.

TTIP eta osasuna: Mexikon gertatuak irakatsi diguna

Europar Batasunaren eta AEBen arteko merkataritza araurik gabe utziz liberalizatu nahi duen TTIP itunak AEBen eta Mexikoren arteko TLCAN edo NAFTAn dauka aurrekaria. Nekazaritza birrintzeaz gain, elikaduraren banaketa korporazioen esku utziz jendearen jateko ohiturak aldatu ditu eta osasun arazo larriak epidemia bilakatu.

Itzalaldi analogikoak kutsadura larria eragin dezake Mexikon

2015eko abenduaren 31n telebista seinalea aldatuko da Mexikon, egungo seinale analogikoa digital bihurtuko baita. Aldaketa horrekin batera, Mexikoko Gobernuak telebista digital bana jarriko du hamalau milioi etxebizitzatan. Ekimen interesgarri horrek ifrentzua du, ordea: zer egingo dute...

Emakume indigenek uko egiten al diete beren eskubideei euren herria defendatzeagatik?

Sylvia Marcos-ek “Más allá del feminismo. Caminos por andar” liburua aurkeztu du Mexikon. 20 urte bete dituen mugimendu zapatistan emakumeek eginiko lorpenez eta feminismoa deskolonizatu beharraz dihardu.

Mexikoko alkate ohi bat atxilotu dute 43 ikasleren desagerpenaren harira

José Luis Abarca Igualako (Mexiko) alkate ohia atxilotu dute joan den urteko irailean bahitu zituzten 43 ikasleen kasuarekin lotuta.

"Mexikoko Gobernuak erantzukizun zuzena dauka ikasleei gertaturikoan"

Duela hilabete, Mexikoko Guerrero Estatuko Ayotzinapa herrian, polizia munizipalak 43 ikasle desagerrarazi eta beste lau tiroz zauritu zituen. "Normalak" deituriko landa eremuko eskola profesionalek hezkuntza kritikoa eta eraikitzailea eskaintzen dute, baina Estatuak haien kontrako jarrera oldarkorra izan du duela 40 urtetik hona. Eraso hau gerra zikinaren azken punta izan dela dio 20 urteko Carlos Ayotzinapako Normaleko ikasleak.

Mexikon hildako 43 ikasleen auzia salatzeko protestan Acapulcoko aireportua itxi dute

Igualan desagertutako 43 ikasleen ehunka lagunek, irakaslek eta senidek Acapulcoko aireportua itxi dute astelehenean 11:00etatik 15:00etara bitartean.

Zer da zerbitzu publikoak pribatizatu nahi dituen TTIP hori?

Europar Batasunaren eta Ameriketako Estatu Batuen arteko merkataritza hitzarmen transatlantikoa da TTIP. Herritarrongan eragin zuzena izango duen ituna bada ere, multinazionalen, lobbyen eta botere politikoaren artean hartzen ari dira erabakiak. Ezkutuan, herritarren parte-hartzerik gabe eta prentsari ateak itxita.

Hizkuntza bat hiltzen denean

Mexikoko jatorrizko hizkuntzetan irakurritako animaziozko ipuinak biltzen ditu 68 voces proiektu interesgarriak. 68 dira egungo Mexikoko mugen barruan hitz egiten diren hizkuntzak. 11 hizkuntza familiatan eta 364 aldaeratan banatuta paisai linguistiko oparoa sortzen dute. Aberatsa baina arrisku bizian dagoena. Izan ere, 68 hizkuntza horietatik erdia desagertzeko arriskuan dago.  

Mexiko-Tenochtitlan: Zero Zabor hiriburua espainolak heldu arte

Munduko megapoli handi eta kutsatuenetakoa den Mexiko hiriak bere zenbait arazo larriren giltza historian aurkituko luke. Etorkizunerako soluzioak, iraganean. Espainiarrek –euskaldunak barne– menderatu zutenean Azteken inperioa, hondakinak eta oro har iraunkortasuna Europako beste inon baino hobeto kudeatzen zituen gizartea suntsitu zuten.

Hizkuntza bat hiltzen denean

Mexikoko jatorrizko hizkuntzetan irakurritako animaziozko ipuinak biltzen ditu 68 voces proiektu interesgarriak. Egungo Mexikoko mugen barruan 68 hizkuntza hitz egiten dira. Arrisku bizian dagoen paisai linguistiko aberatsa.

Chiapasko indigenek Marcos gabeko aro berriari ekin diote

“EZLN ez da mintzatuko gehiago nire ahotik” esanaz amaitu zuen hitzaldia Marcos azpikomandanteak maiatzaren 24an mila indio zapatista eta beste hainbeste kanpotarren aurrean.  Bere izarra itzali aurretik, Marcosek azaldu zituen Mexikoko Chiapasen burutzen den azken urteotako matxinada berezi eta arrakastatsuenaren ezaugarri nagusiak.

Marcos komandante-ordeak zapatisten bozeramaile izateari utzi dio

Marcos komandante-ordeak iragarri du EZLNko  ahotsa izateari utzi diola, mugimenduan egon diren “pensamendu eta berlaunaldi” aldaketek eraginda. Igandean agerpena egin zuen lider zapatistak Chiapaseko La Realidad komunitatean, bere ahotsa “azken aldiz” entzunarazteko.

“Zapatistak ez daude bakarrik” nazioarteko aldarrikapena, irakasle baten hilketaren ondoren

Mundu mailan elkartasun ekintzak antolatu dituzte José Luis Solís López zapatistaren hilketa salatzeko. Galeano gisa ezagunagoa zen irakaslea, indar paramilitarrek hil zuten hilabete hasieran Txiapasen. Mundu osoko elkarte eta norbanakoek babesa eman diote komunitate zapatistari.
Multimedia

2016-11-16  |  Mexiko

Nortzuk dira zapatistak?

Txiapaseko zapatisten eskolak EZLNren sorreraren arrazoiei eta beren balioei buruz egindako lana.

2016-11-02  |  Mexiko

Zapatismoaren ekarpenak borroka feministara

EZLN eta zapatismoaren borrokak feminismoarekin duen harremanaz. Bizilur elkartearekin batera egindako bideoa da eta Medeak, EHko Bilgune Feminista eta Munduko Emakumeak taldeko kideek parte hartu dute.

2012-06-22  |  Mexiko

Bakerik gabeko lurraldeak

Unai Aranzadi kazetariak egindako dokumental honek Txiapas eta Guatemalan, konpondu gabeko gatazka armatuan bizi diren bi herrietan, giza eskubideen egoera aztertzen du. Bi herri hauetan Estatuen aldetik gertatzen diren etengabeko erasoek bertako gizarte alternatiben kontra, giza eskubideen...

2011-11-11  |  Mexiko

Brad, beste gau bat barrikadetan

Brad Will, dokumentalgile independiente, militante anarkista eta Indymedia, komunikabide independienteen mundu mailako sareko kidea izan zen. Willek 36 urte zituen, dokumentalgile, kazetari eta argazkilari lez egiten zuen lan New York, Bolivia eta Brasilgo Indymediarentzat. Mexikoko Oaxaka...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys