"Frankismoak 23.000 pertsona besterik ez zituen fusilatu, eta ez zuen apetaz egin"

Francisco Franco Fundazioko zuzendariordea da Jaime Alonso Garcia. “Terrorismoa epaitzeko konponbide bakarra” heriotza zigorra dela adierazi du elkarrizketa batean, eta frankismoaren aspektu batzuk “aplikatu beharko liratekeela” gaur egungo Espainiako Estatuan.

"EGIren komandoetan gauzatutako ekintzek zaildu gintuzten"

60ko hamarkadan Bizkaiko erresistentziaren zurrunbiloaren begian zen. Alderdi jeltzalearen EGI gazte mugimenduaren baitan eratu ziren taldeak ibili zituen, komando bereziak. Tenerifen (Kanariar Uharteak) argitaratu berri duen lanean gordin kontatu ditu orduko amets zapuztuak.

Miguel Ángel Muez omenduko dute Iruñean, frankismoari aurre egin zion "zinegotzi soziala"

Irailaren 14an zendu zen Muez eta omenaldiarekin aitortu nahi dute erregimenaren zirrikituak aprobetxatuz hiri parte-hartzaileago baten alde lanean musutruk jardun ziren zinegotzi horiek.

Herri baten zauriak oholtzara

Euskal antzerkizaleak zorioneko gaude: beste behin elkartu dira Artedrama, Le Petit Théâtre de Pain eta Dejabu Panpin Laborategia antzerki taldeak, Euskal Herri osoan barrena erakutsiko duten antzezlana sortzeko. Francoren garaitik gaur eguneraino iritsi zaizkigun zauri eta zamak eraman dituzte oholtzara, frankismoak izan ez zuen auzia auzi kolektibo bihurtu eta gaur egunera ekarriz. Francoren bilobari gutuna du izena, eta urriaren 31n estreinatuko dute.

Frankismo garaian 306 iruindar hil eta 1.014 espetxeratu zituzten, udalaren txostenaren arabera

Oroimen Historikoaren Bulegoak beste praktika batzuen ikerketan sakontzeko eskatu du, hala nola tortura, genero-erasoak eta kultur-errepresioa.

"Egun badirudi ez dugula gauzak aldatzeko konfiantzarik"

Auzoetan eta fabriketan garatutako langile-klase nortasunak mundua zertxobait aldatzeko indarra bildu zueneko garaiaz mintzo zaigu ikerlaria. 

Ereinotz koroa kendu dute Nafarroako Jauregitik

Memoria Historikoaren Legeak agintzen du Francoren aldeko borroka goraipatzen duen ikurra kentzeko; haatik, 1951tik egon da Nafarroako Gobernuaren egoitzan.

Kereila kriminala jarri du Angel Otaegiren familiak, hilketaren ardura argitzeko

Haren hilketaren erantzuleak zeintzuk diren argitzea eta horiei ardurak eta erantzunkizunak eskatzea nahi dute. Horretarako, sumarioaren kopia bat eskuratzea nahi dute. Bidea "zaila" izango dela azaldu du Angel Otaegiren familiako abokatuak, baina "merezi" duela uste dutela azpimarratu du. Eneko Etxeberria alkateak, bere aldetik, "justizia eta erreparazioa" aldarrikatu ditu. 

Espainiak 19 kargudun frankista itauntzeko izapideak abiarazi ditu, Argentinak eskatuta

Bi urtez María Servini epailearen eskaerei jaramonik egin gabe egon ostean, Justizia Ministerioak lurralde auzitegitara bideratu ditu eskaerak. Martín Villa, Utrera Molina eta Muñecas daude inputatuen artean.

Mola eta Sanjurjoren gorpuzkiak ateratzearen kontra bozkatu dute UPNk eta PPk

Asironen aurka eta hezurrak ateratzearen kontra egindako pintaketak gaitzetsi ditu parlamentuak aho batez.

Pintaketa faxista gehiago egin dituzte Iruñerrian

Elkarretaratzea egin zuten Iruñeko udal plazan larunbatean, Euskal Herria faxismo eta arrazakeriaren aurka lelopean.

Molaren eta Sanjurjoren aldeko altxamendua

Burua altxatuko balute, Emilio Molak eta Jose Sanjurjok pozik egoteko arrazoiak edukiko lituzkete, XXI. mendean, 2016 urtean jasotzen ari diren sostengua ikusita. 1936ko altxamendu faxistaren bi buruon gorpuzkiak Eroritakoen Monumentuko kriptatik aterako dituela iragarri du Iruñeko Udalak. Eta iragarpenak bi militar frankiston aldeko hainbat erreakzio eragin ditu. Molaren eta Sanjurjoren aldeko altxamendua.

Hobi komuna ikertu eta ikur frankistak kentzeko eskatu dute Cintruenigon

Francok ezarritako erramu hostozko Nafarroako armarriak eraikin ofizialetan dirauela salatu dute José Pérez Aznarri egindako omenaldian.

Kirol politizatutik heriotzaren banderara

Estatuak kirolez baliatzen dira propaganda aberkoia egiterakoan. Haiek dira lehenengo publizistak nazioarteko mugen merkatuan. 2016ko Joko Olinpikoak ez dira salbuespena izan.

Frankismoa goratzen duen ereinotz koroa kenduko dute Nafarroako Jauregitik

Ereinotz koroak "indarkeria baliabide politiko gisa erabiltzea laudatzen du, eta hori onartezina da gizarte demokratiko batean", Nafarroako Gobernuaren hitzetan.

Frankismoko testigantzak jasotzeko bulegoa, zabalik Iruñean

Testigantzak jasoko ditu. Frankismo garaiko biktimena, errepresioa jasan zutenena eta egunerokoan kalteak pairatu zituztenena.

Frankismoaren krimenen kontrako kereila aurkeztuko du Arabak

Erantzule "zuzen eta zeharkakoak" auziperatzeko eskatu dute Arabako Batzar Nagusiek.

Frankismoko errepresioa agerian uzten duen erakusketa ikertzeko eskatu du Nafarroako PPk

Erlijio katolikoari eta monarkiari "iseka" egitea dela iritzi dio alderdi popularrak eta erakusketa kentzeko eskatuko du.

Frankista inputatuei galdeketa egiteko Serviniren eskaerari entzungor egin dio Madrilek

Frankismoaren biktimen abokatuek salatu dutenez, Espainiako Justizia Ministerioak ez du tramitatu 18 inputaturi deklarazioa hartzeko epaile argentinarrak egindako eskaera.

Adiskidetzea eta bakea erantzukizun barik

Herri bat bonbaz eta metrailaz txikitzean herritar guztien kontrako hilketa burutzen da. Asmoa ez da emakumeak bereiztea, edo umeak, edo gorriak, edo sinestunak. Ez, asmoa nahinor hiltzea da, eta ahalik eta gehien. Horrela, izua sortu nahi du indartsuak, ikaragarrizko beldurra herritar guztien barru-barruraino sartuz.

Frankismoa: lehen kereila emakumeen aurkako genero krimenengatik

Servini epailea ikertzen ari den Frankismoko krimenen kausa zabalduko da Women’s Link elkarteak aurkeztutako kereilari esker. Sei krimen matxista aurkeztu dizkio Argentinako epaileari.

Gune belikoak memoria eta elkarbizitzarako gune bilakatuko ditu Nafarroako Gobernuak

Memoria eta elkarbizitzarako gune bilakatu nahi dituzte Nafarroako eskenatoki belikoak. Horretarako abian jarriko du Gobernuak MEMSITE 1936-2016 proiektua Europako zenbait herrialderekin batera.

Frankismoaren krimenen kontrako kereila daraman plataformak René Cassin saria jaso du

Gasteizen egindako ekitaldian, Eusko Jaurlaritzako Bake eta Bizikidetzarako idazkaritza nagusiak giza eskubideen arloko saria eman die plataformako kideei.

Abel Azconaren erakusketak aurrera jarraitzen du, bere obra batzuk “desagertu” ondoren

Iruñeko Udalak artistarekin adostu du erakusketa irekita mantentzea baina desagertutako obra berrezarri gabe.

1975-2015, korapiloaren aurrean, euskal haustura demokratikoa!

Ostiralean 40 urte beteko dira Francisco Franco hil zenetik. Horren harira Iratzar Fundazioko zuzendariak iritzi artikulua idatzi du, Korapiloa egitasmoaren barruan.

"Pentsatzen ez genuena etorri zen: biktima aitortu zuten Anjel"

Kanposantuko nuarbeko aldapan gora / Orduan haurrak zirenak / Zazpi pinuak zain dauzkate / Kanposantuan ateak beti zabalik nuarbek. Poema gidari hartu eta abiatu gara kanposantuko Nuarbeko aldapan gora, orduan haurra zen Mertxe lagun harturik. Poetak ez dio gezurrik: kanposantuan ateak beti zabalik Nuarbek.

Francoren azken fusilamenduetatik 40 urtera, omenaldiak herri askotan

Irailaren 27an 40 urte beteko dira erregimen frankistak azken biktimak hil zituenetik. ETAko Anjel Otaegi eta Juan Paredes Txiki eta FRAPeko Xosé Humberto, Ramón Garcia eta José Luis Sánchez fusilatu zituzten.

"Genozidioa pairatzen jarraitzen dugu, baina ez zaio izen hori ematen"

Genozidioa nazio bat desagerraraztea beste baten barruan diluitzeko dela dio Xabier Irujok. Bera bost belaunalditan erbestea ezagutu duen familia abertzaleko kidea da, eta Genozidioa eta Bake ikerketen irakaslea Nevadako Unibertsitatean, Renon.

Jaengo futbolari bat Francoren kamisetarekin prentsaurrekoan

Nuno Silva portugaldarrak, Jaen futbol taldeko fitxaketa berriak, Francoren irudia duen kamiseta soinean eman du aurkezpen prentsaurrekoa.

NBE: "Iraganeko giza eskubideen urraketak aztertzea Espainiako Estatuari dagokio"

1977ko Amnistia Legea indargabetzeko edo zuzentzeko eskatu dio Espainiako Estatuari Nazio Batuen Erakundeko (NBE) Giza Eskubideen Batzordeak ostegun honetan. Iraganean egindako giza eskubideen urraketak argitzeko helburuarekin proposatu dute neurria.
Multimedia

2016-11-28  |  Frankismoa

Memoria hobitik berreskuratzen

Memoria historikoaren berreskurapenean lanean dabiltzan hainbat elkarterekin izan gara. Ainhoa Larrabe (Karraderan), Josu Ibargutxi (Goldatu) eta Koldo Plarekin (Txinparta), hain zuzen ere. Zeintzuk dira oraindik ere dauden hutsuneak? Zeintzuk erantzun gabeko galderak?

2016-04-29  |  Frankismoa

Plus Ultra, frankismoaren arrastoak

Dokumentalak parez pare jartzen dizkigu arkitektura historikoa eta artistikoa eta ohorea, eskubideak eta errespetua. Bilboko Plaza Biribilean Espainiako Ogasunak duen eraikineko armarria hartu dute oinarri frankismo garaiko ikurrez hitz egiteko. Zuzendaritza: Oihane Garcia Errealizazioa eta...

2015-10-02  |  Frankismoa

40/24 Txiki eta Otaegiren ondarea

Frankismoaren azken fusilatuen inguruko lana: Zarauzko Juan Paredes 'Txiki' eta Angel Otaegi nuarbearra. Haien hilketaren 40. urteurrenaren harira, Xabier Madariagak gidatutako eta Ander Iriartek zuzendutako lana da. (Bideoak webguneetan txertatzeko ETBk eskaintzen duen kodeak batzuetan...

2015-09-25  |  Frankismoa

Atzoko enborrak, gaurko ezpalak

Franskismotik gaur egunera arteko bilakaerari buruzko lan da, hainbat emakumeren testigantzetan oinarrituta: Rufina Olasagasti, Pilar Antsoategi, Garbiñe Biurrun, Ino Galparsoro, Nekane Auzmendi eta Merche Agundez.

2015-09-11  |  Frankismoa

Goazen gudari danok

Dokumental honek, 1936. urteko Zirardamendiko batailaren nondik-norakoak kontatzen ditu, eta historian gertaerak hark izan duen garrantzia aztertzen du. Ekoizleak: Baleuko S.L. Iraupena: 62 min. Estreinaldi data: 2014-09-18 Zuzendaria: Iban Gonzalez Gidoilaria: Lorea Perez de Albeniz,...

2015-05-08  |  Frankismoa

Xabiertxo liburuak 90 urte

1925ean sortu zen testuliburua, gerra garaian debekatuta egon zen, eta testuliburu ia bakarra izan zen 50eko hamarkadan isilpean sortu ziren ikastoletan. Xabiertxo liburu mitikoaren historia eta istorioari buruzko lana da. Iturria: Eitb.tv

2014-08-11  |  Frankismoa

Euskal mendizaletasuna frankismoaren garaian 1939-1960

Donostiako Bagera elkarteak antolatutako hitzaldia, Antxon Iturrizaren eskutik.

2014-06-16  |  Frankismoa

Frankismoak atxilotutako emakumeen testigantzak

Frankismo garaiko Ordena Publikoaren Auzitegiaren bortizkeria eta errepresioa jasan zuten emakumeei Urrezko Domina eman die Gipuzkoako Foru Aldundiak, aitortza moduan. Egoera horretatik pasatako hiru emakume zaldibiarren testigantzak bildu ditu GoiBerri aldizkariak.

2013-07-12  |  Frankismoa

Udazkena oraindik

1936ko Hernaniko fusilamenduak gogora ekartzen dituen dokumentala, 2006an egindakoa. Zuzendaritza eta gidoia: Sabin Egilior Produkzio exekutiboa: Carlos Juárez Argazki zuzendaria: Jon D. Domínguez Muntaketa: Haritz Zubillaga Dokumentazioa: Jimi Jimenez Zuzeneko...

2013-05-10  |  Frankismoa

Frankismoaren itzal luzea Espainian

Grup de Periodistes Ramon Barnils eta Mèdia.cat hedabideen behatoki kritikoak 2012an, hedabide ohikoetan gutxi edo batere agertu ez diren gaiak jorratu dituzte. Gai hauetako bat da: Francoren ministro izandako bederatzi pertsonaren ibilbidea azaltzen duen bideoa. Azken 30 urteotan kargu...

2013-04-26  |  Frankismoa

Zerutik sua dator

Espainiako Gerra Zibilean Bizkaiak jasan zituen bonbardaketa ugariei eta haien ondorioei buruzko dokumentala. Esperientzia hura bizi izan zuten pertsonen lekukotzak jasotzen dira. Iturria: eitb.tv

2012-11-30  |  Frankismoa

Egunez hiltzea

Transiziotik gaur egun arteko Kataluniako historia bere alde izkutu batetik begiratuta: heroina. Kontrakultura eta giro politikoko pertsonai garrantzitsuenetarikoen agerpenak Pau Malvido, Mercè Pastor, Pepe Sales edota Juanjo Voltes adikzioak markaturik dagoen bizi baten erronkaz mintzo...

2012-02-10  |  Frankismoa

Isiltzen ez den isiltasuna

"Oiartzuarren lekukotasunak josatzeaz gainera, Euskal Herrian ikus-entzunezko formatuan estreinakoz bildu den gertaera bat erakusten digu erreportaje honek: bost fusilatuen gorpuzkinak zituen hobi komun baten bilatze eta hobitik ateratze prozesua zuzen-zuzenean eta irudi zirraragarriz...

2012-01-31  |  Frankismoa

Frankismoaren biktimei Gipuzkoako Aldundiak egindako omenaldia

Gipuzkoako Aldundiak frankismoaren biktimei iazko abenduaren 14an eskeini zien omenaldia osorik. Malko haiei esker, orain itsasoa gara izenburupean, Gipuzkoako Batzar Nagusietan egin zen ekitaldia. Bertan Pako Etxebarria Aranzadi elkarteko kideak, Josu Chueca historialariak, Eñaut...

2010-12-01  |  Frankismoa

Haizea eta sustraiak

“Txiki”-ren bizitzaren bidez frankismoaren azken fusilamenduetan sartuko gara. Bere bizitza, bere historia, bere lagunak eta bere askatasunaren ametsak. Batzuk, argia eta oroimena heltzen ez diren hobi komunean ahanstura lurperatzen duten bitartean, bere senide, lankide eta...

2009-05-28  |  Frankismoa

Gose greba gotzaindegian

1969an bost abadek itxialdia eta gose greba egin zuten Bilboko Gotzaindegian. Horren ondorioz espetxeratuak izan ziren, baina handik ihes egiteko zorian ere izan ziren. Beren hitzak bildu ditugu.
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys