Piztu Ezazu Argia 970x90

NBE: "Iraganeko giza eskubideen urraketak aztertzea Espainiako Estatuari dagokio"

1977ko Amnistia Legea indargabetzeko edo zuzentzeko eskatu dio Espainiako Estatuari Nazio Batuen Erakundeko (NBE) Giza Eskubideen Batzordeak ostegun honetan. Iraganean egindako giza eskubideen urraketak argitzeko helburuarekin proposatu dute neurria.

Marcelo Usabiaga, ideiei eustearen ordaina

Frankismoaren errepresioa bere haragitan bizi izan zuen: 21 urte igaro zituen kartzelan, esklabo gisa ere aritu zen langile batailoietan, eta Meliton Manzanasek torturatu zuen. 99 urterekin hil da Usabiaga, bere ezkerreko ideiak inoiz alboratu gabe.

Francok petrolio sintetikoa irentsi zuenekoa

Bartzelona, 1940ko otsailaren 8a. La Vanguardia egunkariaren azalean titular hau irakur zitekeen: “Autarkia nazionala erregaietan”. Eta azpian: “Zortzi hilabete barru Espainiak egunean hiru milioi litro petrolio ekoiztuko ditu”. Gerraoste hasi berrian, urritasuna nabarmena...

Manuela Carmenak Madrilgo kaleetako izen frankistak ezabatuko ditu

Espainiako hiriburuko udalak Memoria Historikoaren Legea bete nahi du, hiritar eta udal taldeek osatutako “prozesu parte hartzaile” baten bidez 170 kaleren izenak aldatuz.

Periko Solabarria hil da, ezker abertzaleko militante historikoa

Periko Solabarria hil da, ezker abertzaleko militante historikoa ARGIAk baieztatu ahal izan duenez. Azken asteetan ahul zegoen eta ospitalera joan behar izan zuen hainbat aldiz. Neumonia hartu zuen orain egun gutxi eta ospitalean zendu da.

Frankismo garaiko barnetegietan umeek jasandako torturak argitara atera dituzte

Montse Armengou eta Ricard Belis kazetariek Els internats de la por (Beldurraren barnetegiak) dokumentala egin dute. Frankismoan haurrek barnetegietan jasandako tortura eta tratu txarren testigantzak jasotzen ditu.

NBE: “Espainia behartuta dago kargu frankistak estraditatzera”

NBEren Giza Eskubideen Goi Komisioak komunikatua atera du Espainiako Gobernuak erregimen frankistako hamazazpi akusatu estraditatzeari ezezkoa eman eta gero, Argentinako justiziak eskatu bezala.

Frankismoan bizitakoa aitona-amonen ahotik jaso dute Sakanako ikasleek

Frankismoa eta irakaskuntza ez dira inoiz ondo elkartzen diren bi hitz izan. Erregimen diktatorialak ez zuen hezkuntza ondo tratatu eta gaur egungo irakaskuntzak oraindik polemikoa den garai historiko hori jorratzerakoan arazoak izaten ditu. Hutsunea betetzeko Nafarroako hainbat institututan ahozko historia oinarri duen Gogoan proiektua dute martxan; Sakanara jo dugu horren berri jakiteko.

Espainiako Poliziaren Twitter kontuak goraipatu egin du Frankismoan "grisek" emandako "zerbitzua"

Espainiako Poliziaren Twitter kontu ofizialak astelehen gauean bidalitako mezua zeresana ematen ari da.

Frankismoan emakumeek jasandako eskubide urraketen inguruko dokumentala aurkeztuko dute Arrasaten

Atzoko enborrak, gaurko ezpalak filma estreinatuko dute martitzenean, hilak 17, Arrasateko Kulturaten, 19:00etan.

"1976an errazagoa zen Espainian euskaraz abestea gaur egun baino"

Solaskide ona da Gontzal Mendibil (Zeanuri, 1956), ia galderarik behar ez duen horietakoa. Kantagintzan emandako azken 40 urteek kulturgintzaren ikuspuntu zehatza eman diote. Proiektu ugaritan murgilduta dabil, Nire Bihotzak zure begiak ditu (Elkar), disko berriaren zuzenekoak tarteko.

Intxortako Erresistenteen Eguna antolatu dute apirilaren 19an

Bizirik dirauten gudariak, milizianoak eta errepresaliatuen senitartekoak omentzeko izango da Intxortako Erresistenteen Eguna. Asteazkenean aurkeztu zuten eta otsailaren 19an izango da Elgetan. Hirugarren aldiz egingo da Intxortako frentearen errekreazioa.

Hiltamuaren kronika

40 urteko diktaduraren ondoren Francok azken hatsa eman zuen 1975ean. Urte sinbolikoa izan zen inondik ere, frankismoaren aparatuen (polizia, oligarkia, justizia...) eta jendartearen arteko hortik aurrerako pultsuak zedarritu zituelako 1978an ernalduko zen erregimen konstituzionalaren moldeak. Gero eta gehiago dira pentsatzen dutenak “Trantsizio” deituriko aldi horretan sortu zen sistema politikoak muga itzelak dituela, ezin dela estatu bat eraiki beldurra, amnesia eta inposiziotik. Beste 40 urte igaro diren honetan, zer hobe atzera begiratua egitea baino.

Errepresioaren laugarren hanka

1936ko altxamenduarekin lerrokatu ez ziren herritarrek gerraostean jasandako jazarpena izugarria izan zela jakina da, baina errepresio horri tamaina hartzeko beste iturri bat zabaldu berri zaigu. Orain arte eskuraezin egon diren Erantzukizun Politikoen Epaitegietako espedienteek erakusten dute frankistek ekonomikoki zanpatu zituztela lehendik ere erbestera, kartzelara edo heriotzara zigortutakoak.

Franco urduritu zuen greba orokorrak 40 urte

40 urte igaro dira. Franco oraindik bizirik zela, Hego Euskal Herrian sekulako greba orokorra egin zen 1974ko abenduaren 11n: 223.000 lagunek gelditu zituzten makinak. Giro politiko nahaspilatsuari, lan gatazka gogorrak gehitu zitzaizkion, eta Nafarroa izan zuen epizentroa.

Espainiak ez ditu frankistak estraditatuko

Frankismoko hemeretzi agintari eta polizia atxilotzeko agindu du Interpolek, Maria Servini epaile argentinarrak diktadurako krimenak argitzeko martxan daukan prozeduraren baitan emandako aginduari jarraituz. Espainiako Gobernuak erantzun du inor ez duela estraditatuko.

Frankismoaren kontrako eraso handiena gidatu zuen komunista nafarra

Pirinioetako Aran haranean barrena 3.000 gerrillari sartu ziren 1944ko urrian, behin-behineko gobernu errepublikarra ezartzeko asmoz. Erasoa Jesus Monzon Reparazek (Iruñea, 1910-1973) diseinatu eta gidatu zuen, eta garesti ordaindu zuen erabakia.

Felix Padin frankismoaren aurkako borrokalari historikoa omenduko du CNTk

Felix Padin, frankismoaren aurkako borrokalari anarkista historikoa omenduko du CNTk urriaren 18an Bilbon.

Carlos Slepoy: "Frankismoaren erantzule ugari bizi da oraindik"

"Erantzuleen artean daude epaileak, torturatzaileak eta diktadura garaian heriotza-epailak sinatu eta demokrazian kargudun izan diren ministro ugari", adierazi du franskimoko krimenen aurkako kereilaren sustatzaile Carlos Slepoy abokatu argentinarrak, Donostian emandako hitzaldian.

Krimen frankisten aurkako Argentinako auzia ardatz, bi eguneko jardunaldiak Donostian

Donostiako Udalak eta frankismoko krimenak ikertzeko Argentinako kereilaren aldeko euskal plataformak elkarlanean antolatu dituzte jardunaldiak. 1936ko kolpe militarrean, frankismoan eta trantsizioan izandako krimenen aurrean zenbait instituzio eta elkarte egiten ari diren lanei buruz elkarren arteko informazio trukaketa da xede nagusia eta Gipuzkoako Foru Aldundiak ere babestu du ekimena.
CNT

Felix Padin, anarkista azken unera arte

Felix Padin Gallo anarkista bilbotarra asteartean hil zen 98 urte zituela. 1936ko Gerran eta ondoren hamaika sufrimendu pasatakoa zen Padin, sei urtez langile batailoietan ibili zen esklabo.

Punta-puntako ikerlariak izango dira Iruńean oroimen historikoaz egingo den topaketan

Desobiratze prozesuetan, auzi judizialetan eta 1936ko gerrako historia ikertzen punta-puntan dabiltzan adituak izango dira Nafarroa, oroimena irabazten jardunaldietan, irailaren 12tik 14ra. Queralt Solé gerra zibileko hobi komunetan adituak eta Ana Messuti abokatu argentinarrak hartuko dute parte, besteak beste.

Frankismoaren aurkako kereila masiboak etor daitezkeela iragarri du Carlos Slepoy abokatu argentinarrak

Giza Eskubideen aldeko borrokan lanean diharduen Carlos Slepoy abokatu argentinarra elkarrizketatu du Deia egunkariak. Frankismoko biktimen abokatua da, tartean Jesus Muñecas guardia zibilak bortizki torturatu zuen Andoni Arrizabalagaren familiarena. Krimen frankisten aurkako kereilak “masiboki” aurkezteko baldintzak daudela adierazi du, eta lehenak Euskal Herrian izan daitezkeela Jesus Muñecas eta Antonio Gonzalez "Billy el Niño"-raurka.

NBEk errieta egin dio Espainiari gerra zibileko desagertuak ahaztu nahi dituelako

Abuztuaren 30arekin munduko hainbat txokotan Desagertutakoen Nazioarteko Eguna gogoratuko den honetan, Nazio Batuen errelatoreak txosten oso gogorra (pdf) argitaratu du Espainiako Gobernuaren kontra, gerra zibileko eta frankismoko krimenak ikertu nahiz erreparatzeko ezer gutxi egiten duelako.

Frankismoak fusilatutako 52 nafartar omenduko dituzte larunbatean

Nafarroako Fusilatutako Senitartekoen Elkarteak 1936an hildako 52 nafartar omenduko ditu larunbatean Cadreitan. Elkarteak “ikerketa serioa” egitea eskatu du, 78 urteren ostean senideen gorpuzkiek desagerturik jarraitzen dutelako.

98 urterekin aurrenekoz frankismoa salatzen epaile aurrean

98 urterekin, Felix Padin CNTko kideak lehen aldiz diktadura frankistan bizitakoa deklaratu du epaile aurrean. Frankismoko krimenen aurka Argentinan abian dagoen kereilaren baitan egin zituen deklarazioak astelehenean Miranda de Ebroko auzitegian.

"Gazte ausartak baino ez ginen izan, egoera sozial baten espoleta"

(Altzola-Elgoibar, 1933). 1958an apaiztu zen. 1968an klandestinitatera pasa zen, ETAko kide liberatua bihurtuz. Mogrovejon atxilotu zuten. Burgosko prozesuan epaitua beste hamabost kiderekin. Zamorako Konkordatu kartzelan zazpi urte eman zituen. 1977an libre geratu zen.

Ataolaztin bada Oriol Solé oroitzen duenik

1976an Segoviako espetxetik ihes egin zuten 29 presoetako bat zen Oriol Solé Sugranyes. Guardia Zibilak hil zuen Ataolaztiko gainean. Militante katalanaren bizitza eta heriotza aitzaki hartuta, gertaera haiek gogoratu ditu The Segovia Big Band dokumentalak.

Espainia 1, Argentina 0

JUSTIZIA UNIBERTSALA kontzeptu zoragarria da teorian, munduan inork nahi duena egin ez dezan, eta jakin dezan mundu mailan delitutzat hartzen dena eginez gero, munduan zehar jazarria izango dela eta, hala badagokio, zigortua. Baina, munduan zer da delitu eta zer ez? Hor dago koska ugarietako...

Servinik Espainiaren geldotasuna salatu eta inputatu gehiago egon daitezkeela esan du

Frankismoko krimenak aztertzen ari den Maria Servini epaile argentinarrak Espainiako Estatuarengandik  “trabarik ez baina bai moteltasuna” jasaten ari dela esan zuen asteartean Donostiako Udaletxean egindako agerraldian.
Multimedia

2015-05-08  |  Frankismoa

Xabiertxo liburuak 90 urte

1925ean sortu zen testuliburua, gerra garaian debekatuta egon zen, eta testuliburu ia bakarra izan zen 50eko hamarkadan isilpean sortu ziren ikastoletan. Xabiertxo liburu mitikoaren historia eta istorioari buruzko lana da. Iturria: Eitb.tv

2014-08-11  |  Frankismoa

Euskal mendizaletasuna frankismoaren garaian 1939-1960

Donostiako Bagera elkarteak antolatutako hitzaldia, Antxon Iturrizaren eskutik.

2014-06-16  |  Frankismoa

Frankismoak atxilotutako emakumeen testigantzak

Frankismo garaiko Ordena Publikoaren Auzitegiaren bortizkeria eta errepresioa jasan zuten emakumeei Urrezko Domina eman die Gipuzkoako Foru Aldundiak, aitortza moduan. Egoera horretatik pasatako hiru emakume zaldibiarren testigantzak bildu ditu GoiBerri aldizkariak.

2013-07-12  |  Frankismoa

Udazkena oraindik

1936ko Hernaniko fusilamenduak gogora ekartzen dituen dokumentala, 2006an egindakoa. Zuzendaritza eta gidoia: Sabin Egilior Produkzio exekutiboa: Carlos Juárez Argazki zuzendaria: Jon D. Domínguez Muntaketa: Haritz Zubillaga Dokumentazioa: Jimi Jimenez Zuzeneko...

2013-05-10  |  Frankismoa

Frankismoaren itzal luzea Espainian

Grup de Periodistes Ramon Barnils eta Mèdia.cat hedabideen behatoki kritikoak 2012an, hedabide ohikoetan gutxi edo batere agertu ez diren gaiak jorratu dituzte. Gai hauetako bat da: Francoren ministro izandako bederatzi pertsonaren ibilbidea azaltzen duen bideoa. Azken 30 urteotan kargu...

2013-04-26  |  Frankismoa

Zerutik sua dator

Espainiako Gerra Zibilean Bizkaiak jasan zituen bonbardaketa ugariei eta haien ondorioei buruzko dokumentala. Esperientzia hura bizi izan zuten pertsonen lekukotzak jasotzen dira. Iturria: eitb.tv

2012-11-30  |  Frankismoa

Egunez hiltzea

Transiziotik gaur egun arteko Kataluniako historia bere alde izkutu batetik begiratuta: heroina. Kontrakultura eta giro politikoko pertsonai garrantzitsuenetarikoen agerpenak Pau Malvido, Mercè Pastor, Pepe Sales edota Juanjo Voltes adikzioak markaturik dagoen bizi baten erronkaz mintzo...

2012-02-10  |  Frankismoa

Isiltzen ez den isiltasuna

"Oiartzuarren lekukotasunak josatzeaz gainera, Euskal Herrian ikus-entzunezko formatuan estreinakoz bildu den gertaera bat erakusten digu erreportaje honek: bost fusilatuen gorpuzkinak zituen hobi komun baten bilatze eta hobitik ateratze prozesua zuzen-zuzenean eta irudi zirraragarriz...

2012-01-31  |  Frankismoa

Frankismoaren biktimei Gipuzkoako Aldundiak egindako omenaldia

Gipuzkoako Aldundiak frankismoaren biktimei iazko abenduaren 14an eskeini zien omenaldia osorik. Malko haiei esker, orain itsasoa gara izenburupean, Gipuzkoako Batzar Nagusietan egin zen ekitaldia. Bertan Pako Etxebarria Aranzadi elkarteko kideak, Josu Chueca historialariak, Eñaut...

2010-12-01  |  Frankismoa

Haizea eta sustraiak

“Txiki”-ren bizitzaren bidez frankismoaren azken fusilamenduetan sartuko gara. Bere bizitza, bere historia, bere lagunak eta bere askatasunaren ametsak. Batzuk, argia eta oroimena heltzen ez diren hobi komunean ahanstura lurperatzen duten bitartean, bere senide, lankide eta...

2009-05-28  |  Frankismoa

Gose greba gotzaindegian

1969an bost abadek itxialdia eta gose greba egin zuten Bilboko Gotzaindegian. Horren ondorioz espetxeratuak izan ziren, baina handik ihes egiteko zorian ere izan ziren. Beren hitzak bildu ditugu.
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


Ametzagaiña Argia Antza iametza Adur Luditoys