1936ko beste soldadu baten hezurrak aurkitu dituzte Zubietako Txaldatxur mendian

Islada Ezkutatuak oroimen elkarteko kideek egindako miatze lanetan azaldu dira giza-aztarnak, gerra garaiko arma eta materialen azpian.

Aitzol, Txirrita, Lotsati... orain jabetza publikoa dira

1936an hil ziren Hego Euskal Herriko idazleen obra guztiak jabetza publikora pasa dira urtea aldatzearekin batera, Espainiako Estatuko jabetza intelektualaren legeak egilea hil eta 80 urteko epea ezartzen baitu eduki horiek edonork nahieran erabili ahal izateko.

Nafarroako kolore guztiak faxismoaren kontra

Ez da egunero ikusten larunbatean Iruñean krabelin gorriak eskuan, 1936ko gerran hildakoen omenez, milaka lagunek erakutsitako batasuna. Oroimen historikoa lantzen duten talde guztiak, herri mugimenduko eragile andana, sindikatu nagusi guztiak, alderdi politikoen gehiengoa… salbu eta, ohi gisan, UPN eta PP.

'Ama, nora goaz?', 1937an euren etxeetatik kanporatutako emakumeen historia argitara

Zinexit, Bizikidetzaranzko Zinema Erakusketan Ama, nora goaz? esteinatuko dute, gerra zibilean euren etxe eta herrietatik kanporatuak izan ziren euskal emakumeen bizipena azaleratzen duen dokumentala.

Sanjurjo eta beste sei pertsona deshobiratzen ari dira Iruņeko Erorien Monumentuan

Goizaldean hasi dira general frankistaren eta beste sei pertsonen gorpuzkiak ateratzeko lanak eta egun osoa beharko dute operazioa bukatzeko. Paco Etxeberria auzi-medikuaren zuzendaritzapean egiten ari dira lanak.

Felix Goia Urbieta bigarrengoz desagerraraziko 80 urte beranduago?

Felix Goia Urbietaren gorpuaren bila dabiltza bere biloba eta birbilobak... 80 urte beranduago. Gaurko egunez 1936an desagertutako gizonaren eskela-dei berezia azaldu da gaur Berria-n, Gara-n eta Noticias taldeko Nafarroako eta Gipuzkoako edizioetan, salatuz agintari eta administrazioek ez dietela beren senidearen argibiderik ematen eta telefono eta posta helbide bat eskainiz haren arrastorik eduki dezaketen herritarrei.

Euskal pezeta isolatuak

Bilbo, 1936ko urria. Jose Antonio Agirre lehendakari izendatu eta bi astera, Eliodoro de la Torre buru zuen Eusko Jaurlaritzako Ogasun Sailak dekretu bat onartu zuen, abuztuan Bizkaiko Defentsa Batzordeak onartutako bera: billete-txeketegiak jaulkitzeko agindua eman zuten, Espainiako Bankuan zituzten funtsen babesean.  

Amarru baten zorigaitz iragarria

1936ko urriaren 15ean lau bou frankista Baionatik Bilbora zihoan Galerna bakailao-ontziaren jabe egin eta Pasaian porturatu zuten. Prentsa faxista eskifaia eta bidaiari presoez trufatu zen, erreketeen balentria laudatzen zuen bitartean. Gaur badakigu ontzi errepublikarra traizio baten amarrupean erori zela, eta egunkarietako lerro-buruak zorigaitza iragartzen ari zirela.

Sagardia-Goņi sendia: hezurrak argitan, erantzunak oraindik itzalean

Aranzadik asteazkenean amaitu zituen 1936an Malerrekako leizera botatako familiaren gorpuzkin guztiak ateratzeko lanak. Orain, herritarren isiltasunarekin hautsi eta krimen haren zergatia argitu nahi dute.

Non ezkutatu zen Paulino García, Errenteriako alkate errepublikarra?

Egunotan ari gara gogoratzen 1936ko Gerran Gipuzkoako erretagoardian frankistek egindako fusilatzeak. Asko izan ziren Hernani eta Oiartzungo hobietan amaitu zutenak, baina izan zen ozta-ozta libratu zenik ere.

Sagardia-Goņi familiaren arrasto "ia guztiak" topatu dituzte Legarreako leizean

1936an hobi batera bota zituzten emakume baten eta haren sei seme-alaben gorpuzkiak aurkitu ditu Aranzadik azken egunetan, Gazteluko (Nafarroa) Legarrea leize zuloan.

'Oroimenaren txangoa', Argia Egunean

Ondarroatik Saturraranera joan-etorrian, lehen eskutik ezagutuko ditugu 1936ko Gerrako hainbat pasarte harrigarriren agertokiak, Ondarroako Historia Zaleak elkarteko kideen laguntzarekin.

Fernandez Diaz "pertsona non grata" izendatzeko eskatuko du Asiron Iruņeko alkateak

"Bada Gerra Zibila 40 urte, edo ez dakit zenbat urte, geroago irabazi nahi duenik, 1939an bukatu zen arren", esan zuen Espainiako Barne ministroak; "oso larria" da hori, Asironen aburuz.

36ko errepresaliatuei omenaldiak egingo dizkiete Azkoienen eta Azpeitian

Larunbatean izanen da, Azkoienen, Oroimenaren Aldeko Emakumeak elkarteak antolatuta. Beraien facebook orrian ikus daiteke egitaraua osorik.  

36ko Gerran hildako Sagardia Goņi sendiaren hezurrak aurkitu dituzte Legarreako leizean

Juana Josefa Goñi eta haren sei seme-alabaren hezurrak aurkitu ditu Aranzadik Malerrekako bailarako putzu batean, Nafarroan. Gazteluko etxetik ihes egin eta mendian ezkutatuta zen Goñi (haurdun) seme-alabekin, 1936ko abuztuan, hil eta lurperatu zituzten arte.

'Gernika': 37ko bonbardaketari buruzko lehen fikziozko filma ostiralean estreinatuko dute

Irailaren 9an estreinatuko da “Gernika”, Koldo Serra zinemagile bilbotarraren filma. Malagako Zinemaldian egon zen ikusgai lehenengoz eta irailaren 7an izan da aurrestreinaldia Bilboko Guggenheim museoan. Euskal Herrian dago kokatua eta Teresa (Maria Valverde) eta Henryren (James D’Arcy) arteko maitasun istorioa du ardatz. Pelikularen amaieran Alemania naziko aire indarrek 1937ko apirilaren 26an abiarazitako bonbardaketa da protagonista, ia 20 minutuz.

"Asiron, ausartu zaitez bizirik daudenekin"

Joseba Asiron Iruñeko alkatearen kontrako pintada mehatxugarriak egin dituzte hiriburuko hainbat tokitan, Mola eta Sanjurjoren gorpuzkinak deshobiratuko dituztela jakin eta hurrengo egunean.

Mola eta Sanjurjoren gorpuzkiak aterako dituzte Iruņeko Eroritakoen monumentuko kriptatik

Paco Etxeberria forentseak zuzenduko du zortzi hobiren irekiera, Mola eta Sanjurjo kolpistenak barne, Iruñeko Udalaren ekimenez. Gorpuzkiak senideen esku utziko dituzte.

[Grafikoa] Hobi komunak eta auzo lotsa

Derrigortuta desagertutakoen Nazioarteko Eguna den honetan, beste behin gogorarazi behar dugu auzo lotsa ematen duen datu bat: Espainia da, Kanbodiaren ondoren, induskatu gabeko hobi komun gehien dituen estatua. Eta hezurrez betetako lurrean ezin da egia eta justiziarentzako zimendurik jarri.

Frankismoko giza eskubideen urraketei buruzko 152 txosten ireki ditu Iruņeko Memoriaren bulegoak

Iruñean 36ko Gerran errepresioa jasan zuten 92 lagunen lekukotzak bildu ditu eta gai berari lotutako 2.300 dokumentu digitalizatu ditu. Orain salaketak aurkeztuko dituen aztertuko du Iruñeko Udalak.

14 urterekin bortxatua, eraila eta zakurretara jaurtia

Larraga, 1936ko abuztuaren 15a. Guardia zibilak Vicente Lambertoren etxean agertu dira (UGTko militantea Errepublikan). Udaletxera eraman nahi dute, galdekatzeko. Lambertoren 14 urteko alabak, Maravillasek, esan du aitarekin joango dela.

"Gerra turismoa" Euskal Herrian barrena

Frankistek 1938an turismo gidatua sortu zuten gerrari buruzko euren ikuspegia emateko, tartean Gipuzkoa eta Bizkaia gurutzatzen zituen Iparraldeko ibilbidea zegoen. Calellako (Bartzelona) Turismoaren Museoan erakusketa paratu dute “gerra turismo” bitxi hartaz.

Valcalderako 52 fusilatuak omendu dituzte Iruņean

Amadeo Urla fusilatuaren biloba Ana Aranguren Amerikako Estatu Batuetatik Nafarroara etorri da, omenaldian parte hartzeko.

Hobi komuna ikertu eta ikur frankistak kentzeko eskatu dute Cintruenigon

Francok ezarritako erramu hostozko Nafarroako armarriak eraikin ofizialetan dirauela salatu dute José Pérez Aznarri egindako omenaldian.

Kirol politizatutik heriotzaren banderara

Estatuak kirolez baliatzen dira propaganda aberkoia egiterakoan. Haiek dira lehenengo publizistak nazioarteko mugen merkatuan. 2016ko Joko Olinpikoak ez dira salbuespena izan.

80 urte ondoren inpunitatea nagusi Espainian

Unean uneko indar harremanek finkatzen dute herrialde edo gizarte baten memoria, areago  gatazka bortitza edo gerra bat tartean dagoenean. Horrexegatik esaten da historia garaileek idazten dutela. Francoren 1936ko altxamendua eta harrez geroztik gaurdaino Espainian bizi izandakoa horren...

Columba Fernández, egia esateagatik fusilatu zuten anarkista gasteiztarra

“Araba Espainiarekin” zioen hizki larriz prentsa golpistak 1936ko uztail hondarrean. Gaurdaino iritsi den kontakizun hori kolokan jartzen dute Columba Fernández anarkistaren moduko historiek.

Greba Orokorra Gasteizen

1936ko uztailaren 18an militarrak altxatu zirenean erantzuna berehalakoa izan zen eta langile ezkertiarrek euren arma nagusia erabili zuten horretarako: greba orokorra. Zenbait tokitan, Donostian kasu, anarkistek eutsi egin zuten. Gasteizen ere greba orokorrak hainbat egunez iraun zuen, baina beranduegi zen, armarik gabe eta Araba ia osoa Molarekin bat eginda, hiriburuko erresistentzia eta bere oroimena betirako galdu ziren.

Agirre Lehendakariaren sailburu fusilatua

1937ko ekainaren 26an fusilatu zuten faxistek Gasteizen. Hilabete honetan inauguratuko dute bere izena daraman Urdulizko ospitalea. Alfredo Espinosa errepublikarra Bilbon zinegotzi, Burgos eta Logroñoko gobernadore zibil eta lehen Eusko Jaurlaritzako osasun sailburua izan zen. “Txiroen medikua” izenez ere ezaguna, ahalegin handia egin zuen gerra betean herritar guztientzako mediku-artapena ziurtatzeko. 

1936ko Gerra garaikoak izan daitezkeen giza hezurrak azaldu dira Zubietamendin

Txaldatxur tontorraren inguruan eraikitako lubaki lerroan azaldu dira gorpuzkinak, lehenago gerra material baliotsua aurkitu duten toki berean. Larunbatean ekingo diote exhumazioari.
Multimedia

2016-12-22  |  1936ko gerra

Bakea: egia oso baten bila

Egia, justizia, erreparazioa, etengabe entzuten ditugun hitzak; baina oraindik lehen fasean gaude? Genero ikuspuntutik nolako memoria egin dugu? Eta bake bidean zein ispilu eduki ditu Euskal Herriak? Horri buruz aritu gara, Amaia Alvarez (kazetaria), Iñaki Egaña (historialaria) eta...

2016-07-22  |  1936ko gerra

Gerra zibila Otxandion

Lan honek Otxandion 1936ko gerrak izan zituen ondorioak jasotzen ditu. Otxandio errepublikazaleen kontrolpean mantendu zen tartea zein matxinoen eskuetan geratzean gertaturikoak lantzen dira. Arreta berezia jarri zaio herriak 1936ko uztailaren 22an sufritu zuen bonbardaketari, hildako otxandioarrak...

2016-03-04  |  1936ko gerra

Amaren izenean

1937tik 1944ra bitartean Saturraraneko balnearioan emakumeen kartzela izan zen, bertan, 4.000 emakume izan ziren preso. 4.000 horietatik, 56 ume eta 116 emakume zendu ziren, tartean Margaritaren ama. Magarita Garcia kartzelan izan zela ez du gogoratzen, baina bere ama hil arte hor egon zen. Baina,...

2016-01-29  |  1936ko gerra

Gerrako garrak Oņatin

Egia, justizia eta nolabaiteko kalte-ordaina bilatu nahian, behar baino denbora gehiago isilpean gorde behar izan direnak plazaratuz, eta jende askoren laguntzari eta adierazpenei esker, dokumental hau argitaratu dute. Horrelakorik berriz gerta ez dadin, urratsa izango delakoan.

2016-01-22  |  1936ko gerra

Malko Gorriak - Gerra Zibila Aretxabaletan

Bigarren Errepublikatik 1936ko gerra bukaera arteko tartean, hainbat gai landu dute: Errepublikaren sorrera , 1934ko urriko iraultza, gerra hasiera eta Defentsa taldearen sorrera, 1936ko irailaren 24an okupazioa Aretxabaletan, frankisten erasoaldia, frankisten errepresioa...

2016-01-15  |  1936ko gerra

Bergara 1936, gerra eta errepresioa

Euskal Herriak jasan zuen errepresioaren benetako dimentsioa inpunitatean oinarritutako eredu politiko batek ezeztatu duela ikusirik, egiaren eta justiziaren alde egindako lana da hau.

2015-10-23  |  1936ko gerra

Kondor Legioa

1936ko gerraren egiturazko berrikuntzarik garrantzitsuenari buruzko lana: Alemania naziko aire indar berezia. Proiektuaren sustatzaileak: Andrea Heuschmid (Baskale elkartea), Klaus Armbruster (Baskale elkartea), Jose Luis Urrutia (JYT Kreaktibos) eta Txarly Marques (JYT Kreaktibos) Gidoia...

2015-09-25  |  1936ko gerra

Atzoko enborrak, gaurko ezpalak

Franskismotik gaur egunera arteko bilakaerari buruzko lan da, hainbat emakumeren testigantzetan oinarrituta: Rufina Olasagasti, Pilar Antsoategi, Garbiñe Biurrun, Ino Galparsoro, Nekane Auzmendi eta Merche Agundez.

2015-09-11  |  1936ko gerra

Goazen gudari danok

Dokumental honek, 1936. urteko Zirardamendiko batailaren nondik-norakoak kontatzen ditu, eta historian gertaerak hark izan duen garrantzia aztertzen du. Ekoizleak: Baleuko S.L. Iraupena: 62 min. Estreinaldi data: 2014-09-18 Zuzendaria: Iban Gonzalez Gidoilaria: Lorea Perez de Albeniz,...

2015-05-11  |  1936ko gerra

Zirardamendi (1936) Testuinguru historikoa eta Giza Eskubideen urraketa

Hizlariak: Historia garaikidean doktore Iosu Chueca,  historian lizentziatu Iñaki Goiogana eta geografía eta historian lizentziatu Lourdes Herrasti. Antolatzailea: Elgoibarko Udala

2014-12-14  |  1936ko gerra

1936ko gerraz Gabirian

1936ko gerrari buruzko hitzaldia Gabirian gudari ibilitako herritarrekin. Irudiak: Gattiken Produkzioak

2014-02-06  |  1936ko gerra

Literatura eta gerra

Julen Gabiriak koordinatu duen solasaldia. Josi Basterretxea EHUko irakaslea eta Gabriel Arestiren XXIX. ipuin lehiaketaren euskarazko sariaren irabazlea; Gotzon Barandiaran komunikatzailea eta Larrabetzu-Galdakaoko idazlea; eta Laura Mintegi euskal idazlea eta irakaslea. Mahai ingurua...

2012-06-12  |  1936ko gerra

Oroimena bihotzean: Larrabetzu 1937-2012

Oroimena bihotzean Larrabetzun Burdinezko heziaren inguruan auzolanean grabatutako dokumental laburra da. Larrabetzuko herritarrek 1937ko gerra eta ondorioak gogoratu eta oroimenean gordetzeko egindako lana. Sabin Oñarte-Etxebarria gudari protagonistaren bitartez, memoria ariketa bat...

2012-04-27  |  1936ko gerra

Gernika, bonbardaketa

1937ko apirilaren 26an, Gernikako bonbardaketan gertatutakoa kontatzen da dokumental honetan. Horretarako bonbardaketaren lekukoen hitzak eta historiako eta arlo militarreko adituen iritziak jaso dira. Iturria: eitb.tv

2012-04-13  |  1936ko gerra

Debekatuta dago oroitzea

1937 eta 1944 urte bitartean faszistek Saturraran hondartzako (Mutriku) bainuetxea emakume-kartzela bihurtu zuten. Espainiako toki guztietatik ekarritako lau mila errepulikar emakume baino gehiago izan zituzten giltzapean, haietatik 108 hil ziren (bere 48 seme-alabekin batera) gartzela kudeatzen...

2012-02-10  |  1936ko gerra

Isiltzen ez den isiltasuna

"Oiartzuarren lekukotasunak josatzeaz gainera, Euskal Herrian ikus-entzunezko formatuan estreinakoz bildu den gertaera bat erakusten digu erreportaje honek: bost fusilatuen gorpuzkinak zituen hobi komun baten bilatze eta hobitik ateratze prozesua zuzen-zuzenean eta irudi zirraragarriz...

2011-12-16  |  1936ko gerra

Frankismoaren biktimei aurreskua

Gipuzkoako Aldundiak prestatua, Frankismoaren biktimen omenaldian emititu zuten aurreskua. Dantzaria: Jon Maya Biolontxeloa: Pello Ramirez Argazki zuzendaria: Juantxo Sardon Produkzioa: Pixel ikus-entzunezko ekoizpenak Zuzendaria: Jon Maia Soria

2011-12-16  |  1936ko gerra

Durango, isildutako bonbardaketa

1937ko martxoaren 31n Europako populazio zibilaren aurkako lehen aire bonbardaketa sistematikoa jasan zuen Durangok. Gertakizun haren lekukoen testigantzak, filmoteketako irudiak, bonbardaketaren ondorioen irudikapena... biltzen ditu dokumental honek. Iturria: eitb.tv

2011-11-18  |  1936ko gerra

Zubi bateko istorioak

Dokumental honetan 1936. urtean Irungo zubitik Ipar Euskal Herrira zein Frantziarako bidea hartu zuten pertsonen bizipenak eta zubi horren inguran jazotako istorioak biltzen dira. Iturria: eitb.tv

2011-10-28  |  1936ko gerra

Dena kendu ziguten

1936ko uztailaren 18an jo zuten kolpe militarra eta ondorengo “Gurutzada” klase perspektiba batetik aztertu dira Nafarroako kasuan. Populazioaren %50a baino gehiago nekazaritzatik bizi zen lurraldean 1932ko Nekazaritzaren Erreforma errepublikanoak itxaropena piztu zuen lurrik gabeko...

2011-06-27  |  1936ko gerra

Gudari baten egunerokoa

Duela 70 urte Euskadi frankistengandik defenditzeko fusila hartu zutenen eguneroko bizimodua islatzen du erreportaje honek. Jose Manuel Mendizabal 'Mañul' gudari donostiarrak idatzitako egunerokoa du oinarritzat. Iturria: Eitb.tv

2011-05-30  |  1936ko gerra

Companys eta Agirre azken erbesterantz

Jose Antonio Agirre Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakaria eta Lluis Companys Kataluniako Generalitateko lehendakariak, Espainiako Gerra Zibila galtzear zirela erbestera joan behar izan zuten. Historiako pasarte hura kokatu eta kontatzen du dokumental honek dokumentu historikoak...
Gehiago kargatu

Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.

HARPIDETU ORAIN


AmetzagaiÃąa Argia Antza iametza Adur Luditoys