ARGIA.eus

Egin ARGIAkoa
Oparitu ARGIA
Gizartea Ingurumena Politika Ekonomia Kultura Euskara Feminismoa Hezkuntza Nazioartea Iritzia
asteazkena 2026ko abuztuaren 19an
Historia > Efemerideen kanala

Euskaltzaindia sortzea erabaki zuten Hego Euskal Herriko lau aldundiek Oñatin

Duela
108
urte

1918ko irailaren 5ean,

Euskaltzaindia sortzea erabaki zuten Hego Euskal Herriko lau aldundiek Oñatin. Eusko Ikaskuntzaren I. Kongresuan bilduta, euskararen ikerkuntza eta zaintza burutzeko erakunde bat sortzea adostu zuten. Euskal Pizkundea mugimenduaren bultzada betean gertatu zen sorrera. 1919ko urrian eratu zen juridikoki, eta lehen lau euskaltzainak hauek izan ziren: Resurreccion Maria Azkue, Luis Eleizalde, Julio Urkixo eta Arturo Kanpion. 1920 eta 1936 artean Euskera buletina argitaratu zuten, baina frankismoarekin batera eten zen erakundearen jarduna. 1956an berriro biltzen hasi zen Euskaltzaindia, eta 1968an euskara batzeko proiektua abiatu zuten.

Iturria:

Jose Mari Esparza, Vasconavarros: Guía de su identidad, lengua y territorialidad (Txalaparta).

Egun hau historian
1750Bartolina Sisa jaio zen, espainiarren konkistari aurre egin zien buruzagi aimara
1917165 langile atxilotu zituzten AEBetan I. MG-rako errekrutamendua oztopatzea egotzita
1936Robert Capak Miliziano baten heriotza argazkia egin zuen
1972Municheko Joko Olinpikoetan bahitutako hamaika atleta israeldar hil zituen 'Irail beltza' talde palestinarrak
1976Espainiako Poliziak balak egin zituen tiro Donostian, Kontxako estropaden ondorengo manifestazioaren aurka
1989Valentziar Herrialdean TV3 emititzea debekatu zuen Espainiako Gobernuak

Urte hau historian: < >
Berrienetik Zaharrenetik

1918-01-28
Milaka langilek greba egin zuten Berlinen, I. MG-ren aurka
1918-04-23
Irlandako langileek greba orokorra egin zuten I. MG-rako erreklutamenduaren aurka
1918-06-09
I. MG-ra joateko zerbitzu militarraren aurkako erresistentziarekin bat egin zuten Irlandako emakume langileek
1918-09-05
Euskaltzaindia sortzea erabaki zuten Hego Euskal Herriko lau aldundiek Oñatin
1918-09-22
I. MG-n Bulgariako soldaduek frontea utzi zuten, gerraren bultzatzaileen aurka matxinatuta
1918-11-09
Berlinen I. MG-ren aurkako greba orokorra egin zuten soldadu eta langileek, eta Alemaniako enperadoreak abdikatu egin zuen
1918-11-11
Lehen Mundu Gerra amaitu zen
1918-11-30
I. MG-n 812 desertore eta 6.444 intsumitu zenbatu zituen Pirinio Apaletako prefekturak departamentuan

Hilabete honetako urteurrenak:
|
Berrienetik Zaharrenetik

Duela
15
urte
2011-09-21
Kukutza III gaztetxea indarrez desalojatu zuen Ertzaintzak Bilboko Errekalde auzoan
Duela
15
urte
2011-09-20
Kukutza III gaztetxea indarrez hustu zuen Ertzaintzak Bilbon, istilu handiak eraginez
Duela
20
urte
2006-09-20
“Hemen sufre usaina dago”, Hugo Chavezek AEBen inperialismoa salatu zuen NBEren egoitzan
Duela
20
urte
2006-09-19
Hamaika Telebista sortu zuten
Duela
25
urte
2001-09-20
George W. Bush AEBetako presidenteak “terrorearen aurkako gerra” deklaratu zuen
Duela
25
urte
2001-09-11
Bi hegazkinek New Yorkeko World Trade Centerreko 'Dorre Bikien' aurka jo zuten atentatuan
Duela
25
urte
2001-09-06
Espainiako Guardia Zibilak Unai Romano gasteiztarra atxilotu zuen
Duela
25
urte
2001-09-01
Zuzen Ekintza Taldeak Euskal Herrian autodeterminazio erreferenduma egiten ari zela irudikatu zuten Tuterako autobideko ordainlekuan
Duela
30
urte
1996-09-15
Gose grebak egiteko euskal presoen aldeko karabana Europara abiatu zen
Duela
30
urte
1996-09-08
26 emakume soto batetik atera eta Hondarribiko alardean sartu ziren
Duela
40
urte
1986-09-22
Damaso Intza hil zen, Zeruko Argia aldizkariaren sortzailea, Iruñeko Arrotxapeako komentuan
Duela
40
urte
1986-09-16
EAJ eta EAren arteko “batzokien gerra” hasi zen
Duela
40
urte
1986-09-10
ETAk Yoyes hil zuen Ordizian, ETA m-ko buruzagia izandakoa
Duela
40
urte
1986-09-07
Pinochet Txileko diktadorearen aurkako atentatua egin zuen FPMR talde armatuak
Duela
45
urte
1981-09-10
Picassoren Guernica New Yorkeko MoMa museotik Madrilera eraman zuten
Duela
45
urte
1981-09-07
Nafarroan Otsagabiko dantzariek militarren aurrean dantzatzeari uko egin zioten
Duela
50
urte
1976-09-28
Manifestazioa egin zuten Gernikan bezperako greba orokorrean atxilotutakoak askatzeko eskatzeko
Duela
50
urte
1976-09-25
Txiki eta Otaegiren fusilatzeen urteurrenerako deitutako greba debekatu zuten
Duela
50
urte
1976-09-09
Basaurin 11 emakume atxilotu zituzten: bederatzi abortatzeagatik, eta beste biak laguntzeagatik
Duela
50
urte
1976-09-09
Basaurin 11 emakume atxilotu zituzten abortatzea egotzita
Duela
50
urte
1976-09-08
Josu Zabala hil zuen Hondarribian Guardia Zibilak
Duela
50
urte
1976-09-05
Espainiako Poliziak balak egin zituen tiro Donostian, Kontxako estropaden ondorengo manifestazioaren aurka
Duela
50
urte
1976-09-02
Eskuin muturrak lehergailu bat zartarazi zuen Baionako Zabal liburu-dendaren aurka
Duela
55
urte
1971-09-15
Greenpeace sortu zuten Vancouver hirian, Kanadan
Duela
55
urte
1971-09-09
Attica kartzelako matxinada hasi zen AEBetan, 1.300 presok guardiak bahitu zituztenean
Duela
55
urte
1971-09-06
106 gerrillari eta bost preso sozialek egin zuten ihes Punta de Carretas espetxetik, Uruguain
Duela
60
urte
1966-09-15
Gamizko abadeak meza emateari uko egin zion agintariek zeramatzaten Espainiako banderengatik
Duela
70
urte
1956-09-28
Valentziara iritsi ziren 1936ko gerratik ihes Sobietar Batasunera joandako 532 haur
Duela
70
urte
1956-09-23
Erbesteko Euzko Jaurlaritzak Nazioarteko Lehen Euskal Biltzarra antolatu zuen Parisen
Duela
85
urte
1941-09-08
878 egunez luzatuko zen Leningraden setioa hasi zuten naziek
Duela
90
urte
1936-09-29
Lizarrako alkate abertzale Fortunato Agirre fusilatu zuten Taxoaren erreketeek
Duela
90
urte
1936-09-27
Eibarko gudua hasi zen
Duela
90
urte
1936-09-26
Abiazio frankistak Bilbo bonbardatu zuen
Duela
90
urte
1936-09-26
Frankistak sartu ziren Arrasaten
Duela
90
urte
1936-09-25
Eusko Gudarostea osatu zuten armada frankistaren aurka borrokatzeko
Duela
90
urte
1936-09-25
'Agur' hitza eta euskal kulturarekin loturiko edozein objektu debekatu zituen Lizarrako komandante militarrak
Duela
90
urte
1936-09-24
Eusko gudariak kantua abestu zuen lehen aldiz Euzko Gudarosteak
Duela
90
urte
1936-09-22
Bergara eta Deba erori ziren armada frankistaren eskuetan
Duela
90
urte
1936-09-21
Oñati, Elgoibar eta Zumaia frankisten eskuetan erori ziren, Gipuzkoan
Duela
90
urte
1936-09-18
Abiazio errepublikanoak Gasteizko lantegi eta artilleria kuartelak bonbardatu zituen
Duela
90
urte
1936-09-13
Elorrioko Felix Urtubi hegazkin pilotua hil zen, frankisten aeroplano bati propio jota
Duela
90
urte
1936-09-13
Donostia hartu zuten frankistek
Duela
90
urte
1936-09-07
Tasmaniako azken tigrea edo otso marsupiala hil zen, Benjamin
Duela
90
urte
1936-09-05
Robert Capak Miliziano baten heriotza argazkia egin zuen
Duela
90
urte
1936-09-04
Irun ebakuatu zuten, tropa frankistak hiria hartzear zeudelako
Duela
95
urte
1931-09-17
Euskal Herriko historiako lehen gose greba egin zuten preso zeuden Bilboko Eusko Gaztediko kideek
Duela
100
urte
1926-09-15
Lazkao Txiki jaio zen, bertsolari mitikoa
Duela
115
urte
1911-09-14
Eskoziako milaka ikaslek greba hasi zuten zigor fisikoen aurka eta opor gehiago eskatzeko
Duela
115
urte
1911-09-01
Japoniako lehen literatur aldizkari feminista argitaratu zuten
Duela
125
urte
1901-09-06
AEBetako McKinley presidentea hil zuen tiroz Czolgosz anarkistak
Duela
125
urte
1901-09-02
Nafarroako gobernadore zibilaren euskaldunen aurkako zirkularra argitaratu zuen
Duela
140
urte
1886-09-04
Apatxeen buruzagi Geronimo errenditu egin zen
Duela
165
urte
1861-09-19
La Unión euskal itsasontzi esklabista hondoratu zen Mexikoko golkoan
Duela
235
urte
1791-09-21
Herritartasuna aitortu zien askeak ziren herritar beltz eta mulatoei Saint-Domingueko Batzar Kolonialak
Duela
250
urte
1776-09-29
Euskaldunak tarteko esklabo bahitutako zazpi emakume eta haurtxo bat aurkitu zituzten Tromelin irlan
Duela
250
urte
1776-09-07
Historiako lehen urpekari-erasoa egin zuen Turtle urpekari estatubatuarrak
Duela
265
urte
1761-09-07
Bautista Landa 'Tretatxu' bidelapurra hil zen, Valladolideko ziega batean preso
Badator udako 'Gakoak' zenbaki berezia
Euskal drag mugimendua
Euskal drag mugimenduari buruzko argazki-erreportajea, espetxean 30 urte egin zituen preso politiko kurdu batekin elkarrizketa, Elena Uriz eta Itziar Aizpuru aktore beteranoak elkartuta solasaldia, Atxarteko harrobiaren aurkako borroka ekologistaz erreportajea, kultur gomendioak, izarrak ikusteko ibilaldiak...
Etxean jaso nahi dut