Helena Maleno Garzˇn. Giza Eskubideen defendatzailea, kriminalizatua

"Nekromugaz ari gara populazio zehatzen heriotza eragiteko heriotza politikak egiten ari direlako"

  • EhuGune eta Ongi Etorri Errefuxiatuak eragileek gonbidatuta Bilbon izan da Helena Maleno (1970, El Ejido, Andaluzia), Vida en la necrofrontera [Bizitza nekromugan] txostena aurkezten. Kazetari, ikerlari eta, batez ere, giza eskubideen defendatzaile andaluziarra Marokon bizi da. Bi urteko lanak ahotsa eman die itsasoko bidea eginda bizirik atera diren kideei (hitz horixe darabil Malenok) eta euren senideei, mugek eragin dieten erresistentzia estrategiak konta ditzaten.

Marijo Deogracias Horrillo
2020ko otsailaren 09a
"Garaipena izan da prozesu judizialak irabaztea. Nire kasua eredugarri izatea nahi zuten, mugetan ari diren beste pertsonak jazartzeko eta kriminalizatzeko" (Argazkia: Hodei Torres)

Vida en la necrofrontera txostenean mugako emakumeen historioak jasotzen dituzu, aurretik inoiz ez delako egin. Zerk eraman zaitu lan hori egitera?

Caminos de Frontera kolektiboan migratzaile komunitateekin egindako lan-esperientziatik sortu zen, eta egunero egiten dugun indarkeriaren eta giza eskubideen urraketen monitorizaziotik. Baina baita hegoaldeko jakintza epistemologiaren eraikuntzatik ere; alegia, errealitate hauek bizi dituztenen diskurtsoei ezikusiarena egiten zaie. Iparraldetik datozenen bizipen eta diskurtsoak daude bakarrik, diskurtso ofizialak, eta hor diskurtso arrazistei eta xenofoboei egiten zaie leku. Horregatik gatoz muga politikek zeharkatzen dituzten pertsonen diskurtso eta analisiekin.

“Botatzeko gorputzak”, “hiltzen uzteko bizitzak”, “erresistentzia estrategiak”... kontzeptu gordin horiek eramaten zaituzte nekropolitikatik nekromugaldera.

AEBetan erabiltzen den kontzeptua da nekromuga. Nekropolitika ezartzen den guneak edo lurraldeak liratezke, eta han askoz ikusgarriagoa da industria kriminalek –bahiketak, sexu explotazioa, pertsonen trafikoa– eragindako heriotza eta gorputzen sufrimendua. Pertsonen mugimenduei lotutako industria kriminalek diru asko irabazten dute. Heriotzei mozkina ateratzen diete sare ekonomiko zehatz batzuek. Haiekin batera ari da gerrarako industria, armak saltzen dituzten enpresak: gatazkak eragiten dituzte armagintzan inbertitzen duten herrialdeetan eta, gero, berriz irabazten dute dirutza jendea mugitzen hasten denean, pertsona horien mugimenduak kontrolatzen. Nekromugaz ari gara populazio zehatzen heriotza eragiteko heriotza politikak egiten ari direlako, edo hiltzen uzteko politikak egitea dutelako helburu. Horren adibide dira itsasoan aplikatzen diren politikak. Hala, Itsas Salbamendu Humanitarioa bezalako erakunde publiko bat derrigortzen dute modu desberdin batean esku-hartzera –arrazismoz zeharkatuta–, Europako pertsonen edo pertsona migratzaileen bizitzak itsasoan salbatzerako orduan.

Argazkia: Hodei Torres

Oso kritikoa zara Espainiako Gobernuaren migrazio politikekin. Eratu berri den gobernuarengandik aldaketarik espero duzu?

Nahiko nuke gobernu berriarekin aldaketak egotea; batez ere, bereizi egin behar baitira itsasoan bizitzak babesteko neurriak migrazio kontroletik eta militarizazio politiketatik.

Itsas Salbamendurako zerbitzu publikoaren alde aritzen zara, sarri. Bilbon ere horrela egin zenuen.

Harro gaude Itsas Salbamendua lako erakundearekin. Itsasoan dagoen edozein pertsonaren bizitza defendatzeko dago, eta ezin dugu onartu mugen kontrolerako politika arrazistek zeharka dezaten. Hori da eskatzen duguna; hau da, Itsas Salbamenduak bizitza defendatu behar du, izan pateran doazen pertsonena, izan yatean doazenena. Ze, horixe da Itsas Salbamendurako erakunde publikoaren egitekoa. Tamalez urratsak eman dira zerbitzu horren erabilera arrazista egiteko eta ekintza gaitasuna desegiteko; justu, gainera, indartu egin behar denean itsasoan diren pertsonen errealitateari erantzuteko gaitasuna.

Nola daramazu bizi izan duzun kriminalizazio prozesua? Babes programa batean sartu izana nola bizitzen da?

Tira, ni ondo nago. Garaipena izan da prozesu judizialak irabaztea. Nire kasua eredugarri izatea nahi zuten, mugetan ari diren beste pertsonak jazartzeko eta kriminalizatzeko. Auzia irabazi izanak ez nau ni bakarrik babesten, eskubideak defendatzen lan egiten duten beste kide batzuk ere babesten ditu forma kolektiboan. Baina bai, marka handiak uzten dituzte kriminalizazio prozesuek. Zure bizitza aldarazten dute, babes neurriak dituzu, gehiago zaindu behar zara, eragin egiten du familian, maite dituzunengan, ingurunean. Izan ere, kriminalizazioa tortura prozesu bat da; estatuetatik egiten den tortura sistematikoa.

Bilboko mahai-inguru ostean hainbat gaztek agurtu zintuzten; maitekiro ari zirela iruditu zitzaidan.

Bai, horietako batzuek deitu egin ninduten itsasoan zailtasunak zituztenean. Ezagutzen ninduten, sare sozialen bidez jarraitzen naute eta hunkigarria da, ze maitasun horrek, indar eta partekatze horrek, salbatu bainau neu ere. Esaten didatenean bizitzak salbatu ditudala, sarritan esaten dut bizitza horiek gero ni salbatu nautela, estrategia guztien bidez, baita otoitz egiten ere. Eurek kontatzen dute deklaratzera joan behar nuenean otoitz egiten zutela, musulmandarrek sakrifizioak egiten zituztela, baita marabuek ere. Azken batean, eskaini didaten maitasunak, laguntasunak, maite-suak lagundu dit oraindik agerikoa den kriminalizazio prozesu honetatik salbatzen. Oraindik jazarpena eta kriminalizazioa bizi baitut, baina urrats oso handia eman dugu auzia irabazita. Beraz, zoragarria da pertsona hauek, kide hauek, agurtzeko aukera izatea.

Heriotza politiken salatzaile
“Heriotza politikak oso presente daude Europako mugetan. Jendea hiltzen eta hiltzen uzten duten politikei egiten die erreferentzia Vida en la necrofrontera txostenaren izenburuak, Achill Mbembe pentsalari kamerundarraren nekropolitika kontzeptuari. Migratzaileek ez dute lekuz aldatzeko eskubiderik, baina euren bizilekuetatik mugiarazten ditu industria kriminalak. Dirua irabazten da hainbat gorputz hiltzen, torturatzen, saltzen; INDRA segurtasun enpresak egiten duen modura, esaterako”.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Migrazioa  |  Andaluzia  |  Ongi Etorri Errefuxiatuak

Migrazioa kanaletik interesatuko zaizu...
ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude