Jade Daniels / Black Lives Matter

"Beltzon askatasunak pertsona oro askatuko du"

  • Jade Daniels (1992, AEBetako Ipar Carolina) etengabeko mugimenduan dabilen artista, ekintzaile eta idazlea da. Kazetaritza ikasketak egin zituen eta egun, Glassroots Global Justice Alliance elkartearentzat komunikazio arduradun gisa egiten du lan, Los Angelesen. Horrez gain, Black Lives Matter mugimenduko kide aktiboa da, baita Santchpower, artista afro-futurista queerrek osatutako kolektiboaren zuzendaritzako kide ere.

Nerea Eizagirre Telleria
2018ko azaroaren 11
Argazkia: Irantzu Pastor

Beltza eta emakumea, AEBetan. Noiz hasi zinen kateak sentitzen?
Nerabezaroan sentitu nuen haien estualdia. Ipar Carolinako haurtzaindegian kolore guztietako haurrez inguratuta ginen, baina gero, institutu garaian, Coloradora mugitu ginen; eta klaseko beltz bakarra nintzen.  Onartua izan asmoz, txuriak bezala janzten eta hitz egiten hasi nintzen.

AEBetan emakume beltz eta queerra izateak, ikusezin izatea dakar. Ez zara existitzen. Ez zaituzte ikusten, ez zaituzte aditzen. Eta ikusia edo aditua bazara, berehalakoan “arazo” bilakatuko zara eurentzat. Gehiegi hitz egiten omen dugu, espazio larregi geureganatzen. Testuinguru horretan biziraun ahal izateko, isilik egoten ikasten duzu gazte-gaztetatik, ezinbestean.

Zerk eragin zuen aktibismorako jauzia ematea?
2016ko udara zen. Poliziak Philando Castile erail zuen, haren neska-lagun eta umearen aurrean. Handik egun gutxira, New Yorken, beste pertsona beltz bat tiroz hil zuen Poliziak. Garai hartan, ume-zaindari lanetan ari nintzen Los Angeleseko familia txuri batentzat. Facebooketik ikusi nuen Black Lives Matterrekoak Los Angeleseko udaletxean kanpaldia egiten ari zirela, protesta gisa.

Argazkia: Irantzu Pastor

Hara nindoala, jendea haserre topatuko nuela espero nuen. Hedabideek beti islatu ohi dituzte pertsona beltzak haserre eta oihuka protestaldietan. Iritsi nintzenean, hura sorpresa! Denak borobilean jesarrita ikusi nituen, abesten eta danborrak jotzen, lagun-giroan.  “Hi sister!”, beso zabalik hartu ninduten. Gau hunkigarria izan zen, malkoren batzuk ere isuri nituen. Estreinakoz, etxean sentitu nintzen. Udara osoa igaro nuen bertan, gau eta egun kideekin. Liburutegi bat ere bagenuen, eta bertan irakurri nituen Assata Shakur eta Malcolm X-ri buruzko biografiak. [Kwame] Nkrumah edota askatasunaren aldeko beste hainbat borrokalariren inguruan solastu ginen. Bertan erradikalizatu nintzen. Lehen haserre gisa bizi nuena, pentsamendu politiko bilakatu nuen. Ordura arte bakarrik jasan izan nuena, kolektiboki artikulatzen hasi nintzen kanpaldi hartan.

Zein testuingurutan sortu zen Black Lives Matter mugimendua?
Trayvor Martinen erailketaren erantzunak leherrarazi zuen egoera. Ohiko manifestaldiak eta protestak jada ez ziren nahikoa, jendeak haratago joan nahi baitzuen. Asanblada horietako batean, Black Lives Matter traola jaurti zen sarera eta hortik aurrerakoa, jakina da. Egin ahala sortzen joan den mugimendua da gurea.

Noski, ez ginen ezerezetik sortu, ongi ondutako lurretik baizik. Pantera Beltzak dira gure erreferentzia nagusia. 1970. hamarkadako testuinguru hartan garaipen handiak izan zituen beltzen askapen mugimenduak. Geroztik ordea, etena egon da. Errepresioak eragin handia izan du. Alde batetik, crack kokaina hedatu zuten beltzon auzoetan, eta aitzakia horren pean beltz drogazale gaizkilearen irudia eraiki. Auzoko edonor sartu zuten kartzelan, beltza izate hutsagatik susmagarria izan zitezkeen. Aldi berean, mugimenduko liderrak kartzelaratu zizkiguten. Mumia [Abu-Jamal] esaterako, oraindik presondegian dago. Eta Assata Shakurrek FBIren zerrendako bilatuenen artean jarraitzen du. Memoria kolektibo horretatik sortu gara gu.

2009. urtean Obama hautatu zuten presidente. 2017an berriz, Donald Trump. Zer gertatu da tarte horretan?
Obama sinbolo baliagarria izan zen pertsona beltzontzat. Baina aldi berean, eragin kaltegarria izan zuen, jendeak erakundeetan delegatu zuelako beltzon askapen prozesua. Horrexegatik, aldi berean, gure etsaia izan zen [Obama]. Egia esateko, ezer gutxi egin zuen beltzon alde. Aurreko presidenteek baino pertsona gehiago deportatu zuen, aurrekoek baino lehergai gehiago jaurti zuen drone bidez guda eremuko herrialdeetan; oso presidente bortitza izan zen.

“Biluzik dagoen enperadorea da Trump”

Bestalde, Trump AEBetako neurri-neurriko ispilua baino ez da, egoki ordezkatzen ditu jendarte arrazistaren baloreak. Okerrena zera da, karguan dagoenetik, pertsona arrazistak ahaldunduago sentitzen direla. Deabru guztiak ilunetik argira datoz orain. Biluzik dagoen enperadorea da Trump. Ezin dugu, inolaz ere, haren indarra gutxietsi. Jendartea politizatu egin da eta banaketa handia eragin du. AEBei ispiluan begiratzeko unea iritsi zaie, genozidio baten ondorioz eraikitako herrialdea dela onartzeko garaia da. Egun, gure herrialdearen izenean munduan egiten diren sarraskiez ere hausnartu beharko da.

Argazkia: Irantzu Pastor

Mundu mailan faxismoaren gorakada gertatzen ari den honetan, kalean beltzen aurkako erasoak ugaritzen ari direla sumatzen al duzue?
Duela egun batzuk, 18 urteko neska bat autobusetik bota zuen gizon txuri batek San Frantziskon. Astero-astero tirokatzen dute gure jendea. Erasoak eguneroko ogi zaizkigu. Pertsona beltzok ez diogu Poliziari deitzen eraso bat edo lapurreta bat jasanez gero. Erasoaren biktima izan arren, sarri poliziek pertsona beltzari atxiki ohi dizkie karguak. Genero indarkeriarekin gauza bera gertatzen da; Polizia etorriagatik, erasotzaileak aske gelditu ohi dira eta biktimak berriz, babesgabe. Kontuan izanik Estatuak ez gaituela babestuko, gure komunitateko sareen barruan autodefentsa sistemak eraiki behar ditugu.

Beltzen askapen prozesuak zer eragin du beltzak ez diren pertsonengan?
Beltzon askatasunak pertsona oro askatuko du. Arrazismoaren aurka borroka egin nahi badugu, nahitaez, Afrika askatu behar dugu. Aldi berean, gure jendartean barne-lanketa handia egin beharra dago. Benetan sinetsi behar dugu ezin dela inor mendean hartu.

“Erasoak eguneroko ogi zaizkigu. Pertsona beltzok ez diogu Poliziari deitzen eraso bat edo lapurreta bat jasanez gero”

Beltzok bakarrik ez, nazioek edota zapaldutako edozein kolektibok daukate autodeterminazio eskubidea. “Black lives matter” (Beltzon bizitzak axola du) oihukatzen hasi ginenean, jendeak egotzi zigun “All lives matter” (Bizitza guztiek axola dute) beharko lukeela. Leloaren harira sortu zen zalapartak argi erakutsi zuen zeinen beharrezkoa zen beltzon bizitzak erdigunean jartzea. Egun oraindik, beltzon bizitzak ez baitu balio bera.

Nola antolatzen zarete?
Lidergoa deszentralizatzen saiatzen ari gara. Black Powers mugimenduetan historikoki, liderrari eraso egitea nahikoa izan da mugimendua hiltzeko. Horrelakorik gerta ez dadin, bururen bati eraso eginez gero, berehalakoan lema hartuko luketen askotariko gidaritzak sortzen ari gara.

Koordinakunde nazionala dugu, baina lurraldeetako taldeak autonomoak dira. Horrez gain, mugimenduaren barruan, emakumeak, queerrak edota bestelako identitateak geure kabuz biltzen gara. Badago “White people for black lives” izeneko taldea ere. Arrazismoaren aurkako pertsona txuriek osatzen dute. Ezin dira gure asanblada orokorretara etorri, baina eurekin koordinatzen gara. Esaterako, manifestaldi batean tentsio momenturik egonez gero, Poliziaren aurrean jartzen dira. Pertsona txuriak lehen ilaran egonez gero, poliziek tentu handiagoz jokatzen baitute.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: AEB  |  Arrazakeria  |  Donald Trump  |  LGTB mugimendua

AEB kanaletik interesatuko zaizu...
AEBetara igarotzear da Migratzaileen Karabana

Lehen 800 migratzaileak iritsi dira Tijuanako hondartzetara, eta hesiaren aurrean dira jada. Datozen ordu eta egunetan iritsiko dira gainontzekoak. Trumpek segurtasun indarrak areagotu ditu, eta muga abendura arte itxi du.


2018-11-12 | Iņigo Igartua
31 hildako eta 200 desagertu baino gehiago dagoeneko, Kalifornia iparraldeko sute bortitzetan

San Frantzisko inguruetan 45.000 hektarea eta 6.450 etxebizitza erre, eta gutxienez 29 hildako utzi dituen “Camp Fire” sutea izan da gogorrena.


Cristobal Colonen estatua kendu dute Los Angelesen, "inoizko genozidiorik handiena" egiteagatik

Mitch O'Farrell hiriko zinegotziak aurrerapausotzat ikusi du erabakia, eta uste du erabakigarria izango dela Colonen narratiba “faltsifikatzeko” eta benetan gertatutakoa gizarteratzeko. Gaurtik aurrera, “Herri Indigenen Eguna” izendatuko dute “Amerikaren Aurkikuntzaren Egunak”.


2018-11-09 | Malik Bendjelloul
Sugar Manen bila
MULTIMEDIA - dokumentala

"Searching for Sugar Man" filma dokumentalak kontatzen du Rodriguez izeneko kantari misteriotsuaren istorio harrigarria, eta bi lagun hegoafrikarren ahaleginak azaleratzeko abeslari horren gorabehera bitxiak. Malik Bendjelloul-en filmak izabazi zuen, 2013an, Dokumental Onenaren Oscarra. Gainera, urte horretako BAFTA eta WGA sariak ere irabazi zituen.

Zuzendaria eta gidoilari: Malik Bendjelloul
Aktoreak: Stephen "Sugar" Segerman, Dennis Coffey, Mike Theodore.
Euskarazko... [+]


Khaxoggiren haragia Ekialde Hurbileko xake taula bihurrian

Jamal Khaxoggi ez zen Saudi Arabiaren Istanbuleko kontsuletxean sartuko baldin eta burutik pasa balitzaio ondotxo ezagutzen dituen borrero saudiak berekin hain basatiak izan zitezkenik. Aldiz, nahi gabe asmatu zuen kolpea emozioa jarri nahi bazuen Ekialde Hurbileko xake taulan. Donald Trumpek eta AEBek daukaten saudien beharra, Mohamed bin Salman erregegaiaren etxeko borrokak, Turkiak indartzeko behar zuen estakurua, Israelen urduritasuna... Dena petrolio usain artean.


2018-10-26 | Amaia Lekunberri
Generoa genitalek zehazten duten kondizio biologikotzat xedatzeko asmoa agertu du Trumpen Gobernuak

AEBtako Gobernuak generoaren definizioa gizon eta emakume terminoetara mugatu nahi du, eta genitalek zehaztutako kondizio biologiko gisa xedatu. Helburu horrekin aurkeztu du lege proposamen bat, New York-eko (AEB) hiriak jaiotza-ziurtagirientzat genero neutroa ezarri eta gutxira.


2018-10-24 | ARGIA
Francis Fukuyama: "Sozialismoak bueltatu behar luke"

Sobiet Batasuna erori ondoren sistema kapitalistaren apologista nabarmenetako bat izateagatik da ezaguna Francis Fukuyama. 1992an “historiaren amaiera” iragartzeagatik ezaguna egin zen teorialaria, baina orain sozialismoaren itzuleraren alde egin du New Statesman aldizkariari egindako adierazpenetan.


2018-10-24 | Aiaraldea.eus
"Kalifornian marihuana moztea lan latza da, abenturazalea bazara bakarrik egon daiteke ondo"

Kaliforniara joan da R. hiru urtez marihuana moztera. Bertan legala da kontsumoa, baina horrek ez du esan nahi mundu erraza denik; kontraturik gabe lan egin du eta hainbat zailtasun aipatu du. Bizi izan dituen esperientziak Aiaraldera ekarri ditu, eta anonimotasunetik hitz egin du, edozein arazo saihesteko.


J. Kim Wright, abokatu errebelde (eta) legala
"Zuzenbide Integratiboari dagokionean mundu mailako eredu da Euskal Herria"

Abokatu da aspaldixko. 1999an, lanbidea aldatzeko lanean ari zela esan zuen: abokatuek osagile eta bakegile izan behar zutela. Barre egin zioten. Hurrena, berriz esan zuen, abokatuz betetako aretoan bazkaltzen ari zirela. Jaiki eta ondoko mahaira joan zitzaizkion kideak ihesi. Bakarrik utzi zuten. Hamar urte geroago, AEBetako abokatuen elkarteak saritu zuen, aitzindari eta bidegile aitortuz.


2018-09-28 | Dimitri Doganis
Iruzurtia
MULTIMEDIA - dokumentala

Nicholas Barclay 13 urteko Texaseko haurraren desagerpen aztoratzailearekin hasiko da historia. Hiru urte eta erdi geroago kasuari buruzko albiste harrigarriak jasoko dituzte: mutikoa Espainian aurkitu dute, eta bahitzaile enigmatiko talde baten torturetatik bizirik irten dela dio. Haren familia pozez zoratzen dago mutikoa bueltan delako, baina Texasera iristen denean, gauzak are gehiago nahastuko dira. Nola da posible ilehoria zen semea orain beltzarana izatea? Nor da pertsona hau?

[+]

ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude