Aitziber Imizkoz. Nora doaz alde zaharrak?

"Betiko dendak galtzen direnean hasten gara nortasuna galtzen"

  • “Nabarralde fundazioak eta Iturralde elkarteak antolatutako Alde zaharren birsorkuntza jardunaldietan parte hartu berri du Aitziber Imizkozek (Iruñea, 1983). Iruñeko Udal plazako turismo bulegoko arduraduna da, eta ongi ezagutu du Nafarroako hiriburuko Alde Zaharraren eraldaketa. Azkenean, bere kale eta txokoak ditu lantoki, eta bisitariei horiek erakusten jarduten du”.

Ander Perez @ander_prz
2018ko urriaren 28a

Zertan ari dira aldatzen gure alde zaharrak?
Transformazioa merkataritza ereduan ematen da batez ere. Merkaderes kalean [Iruñean] bada Burger King bat. Starbucks bat datorrenean akabo. Betiko dendak galtzen direnean, betiko tabernak, betiko kontsumoa galdu eta enpresa handiak datozenean hasten gara nortasuna galtzen. McDonalds batean egon zaitezke Iruñean, Donostian edo Tokion. Hori da globalizazioa. Identitatea kontsumitzeko eratan ari da galtzen, ez monumentuetan, ez kaleetan.

Jardunaldietan, gudu zelai gisara aurkeztu dira alde zaharrak. Bertan batzen dira historia eta identitatea, baina baita turismoaren presioa eta hirigintza proiektuak ere.
Uste dut Iruñera, momentuz, ez dela gudu zalai hori iritsi. Hemen ez da Donostiakoa gertatzen: han pisu turistikoekin gerran daude, eta bertakoak Alde Zaharretik kanporatzen ari dira. Donostiako Alde Zaharrak Eurodisney ematen du, dena turistez beteta, eta bere kutsua galduz doa. Uste dut Iruñean oraindik ez dela hori gertatzen, udalean ari direlako aurreratzen, hori saihestu nahian. Ez gara puntu horretara iritsi. Helduko garen ala ez? Nork daki.

Eta ordurako beranduegi bada?
Bai, hori da kontua, oreka bilatzea. Alde batetik, jendea hirira etortzea ona da, ekonomia eta kontsumoa mugitzen duelako, eta lanpostuak sortu. Baina non hasten da galtzen gure nortasuna? Non dago puntu hori?

Posible al da oreka?
Utopiko samarra da hori: behin negozioa ikusita, handira jokatzen hasten dira interesdunak, eta azkenean, iristen da puntu bat non atzera begiratu eta diozun: “Eskuetatik joan zait”. Zaila da  oreka puntu hori bilatzea.

Iruñeko Alde Zaharreko bizilagunak hasi dira protestan, pisu turistikoak gora doazelako. Unzu-ko hostel handiaren proiektua ere hor dago.
Egia da puntu beroak daudela, Estafeta kalea adibidez, eta azken urteetan igo direla pisu turistikoak: kriston boom-a egon da, baina oraindik ez da iritsi bizilagunak kanporatzera, Madrilen bezala: agentzia bat etorri, eraikin osoa erosi eta bizilagunak kanporatu.

Baina alokairuen prezioak gora doaz.
Bai, baina ez dakit pisu turistikoen eragina den, edo berriro goazela burbuila batera. Egia da pisu turistiko asko jarri dituztela, eta hotelak, baina uste dut aurreratu garela, etor daitekeena aurreikusi dugula. Baina egia da bizilagunak kexaka ari direla.  

Ba al dago bertakoen bizitzarengan eraginik ez duen turismorik?  
Saiatu behar gara garen bezala saltzen guru burua. Bada slow tourism  mugimendu bat, tokiko bizimodua balioan jartzen duena: hiriak eta herri txikiak era lasaian ezagutzea, jendearekin nahastea, bertakoen ohiturak eta hizkuntza ezagutzea... Italian sortu zen, turismoaren paradigman, kontrako mugimendu gisa. Hori bada abiapuntu bat, eta Nafarroan badugu horretarako aukera, landetxeekin, herri txikiekin, euskara eta gure kulturarekin. Hori litzateke eredua. Kontrakoa: sanferminak.

Zergatik?
Eskuetatik joan zaigu. Agian orain hasi gara ikuspuntua aldatzen, baina esango nuke azken hamar urteetan eskuetatik joan zaigula. Turismo bulegoan ikusi dugu zer negozio dagoen eraikia sanferminetan, batez ere kanpoko agentzien bitatez. Uste dut galdu dutela bere betiko esentzia.

Baten batek esango du turismo lasairik ere ez, ez dela turistarik etortzea sustatu behar, ez eredu batean, ez bestean.

Badut etxean hala pentsatzen duenik [barrez]. Baina gu ere turistak gara, eta beste nonbaitera goazenean gustatzen zaigu gustora egotea, gaizki ikusiak ez izatea. Gure etxera datozenak ere hala sentiarazi beharko genituzke, enpatiaz.

Nola kontatzen da hiri bat?  
Sinetsi behar duzu zure historian, zureganatu, azken batean, zu zara zure hiriaren apostulu. Ez baduzu ezagutzen, ez baduzu bizitzen eta sentitzen, nahiko zaila da kontatzea. Niri ez zaizkit turistakeria tipikoak gustatzen, eta sanferminetako kontuak ez ditut inoiz kontatzen, nahiago izaten dut hiriko historia kontatu. Sarri bisitariek esaten dute: “Ez nekien Iruñeak 2.000 urte zituenik”. Oso ezezaguna dira gure historia eta gure ondarea, eta hori ere bada esanguratsua.

Nafarroan, zer kontatzen den, politikoki ere badu bere eragina.
Bai, hemen, adibidez, konkista edo anexioa erabili, hori izaten da gudu zelaia. Nik beti konkista diot, hala izan zelako: saiatu behar zara neutrala izaten, baina egia esaten. Hiria kontatzeko modu asko daude, eta norberak badu bere ikuspegia, oso malgua da historia. Eta denetarik dago gure artean.

Zertan aldatu da turismoa?
Globalizazioak eragina du, nortasuna galtzen delako. Bestetik, internet:  edonora joan aurretik, sartzen gara webguneetan eta dena ikusten dugu. Izebak zera dio: “Zertarako bidaiatu, Callejeros viajeros  ikusi badut?” Sorpresarako aukera galdu dugu.

Turismoa, komunikaziorako bide

“Humanitateak ikasi nituen Nafarroako Unibertsitatean, eta kultur kudeaketarekin lotutako master bat Bartzelonan. Istripuz iritsi nintzen turismora. Nik kazetaria izan nahi nuen, eta turismo bulego batean bukatu dut. Beka bat atera zitzaidan Nafarroako Gobernuan, turismo bulegoan, eta nola hizkuntzak gustatzen zitzaizkidan, aurrera egin nuen. Ikusi nuen komunikaziorako era bat ere bazela, nire hiriko historia gustatzen zaidalako. Horrela aurkitu nuen nire komunikazio bidea: historia, artea eta komunikazioa, dena bat eginda. Beka bukatuta, nire enpresa jarri nuen, 25 urterekin, eta han nago ordutik. Iruñeko turismo bulegoko arduraduna naiz”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Turismoa  |  Hirigintza  |  Iruñea

Turismoa kanaletik interesatuko zaizu...
Hondarrak; erlojupeko desjabetze baten kronika
MULTIMEDIA - dokumentala
Zarauzko Danda gazte asanbladak sortutako dokumentala da ‘Hondarrak’: "herri-ereduak ezkutatzen duena erakusteko, hondarpean dagoena azaleratzeko, herriari ahotsa emateko, hausnartzeko eta eztabaidatzeko". Irailaren 5ean estreinatu zuten lana Zarauzko Putzuzulo gaztetxean.

2018-09-30 | June Fernández
Tourist, stay at home

Uztaila aldean unibertsitateko lagun batek “mutil-lagunak bidaia-txartela aspaldi erreserbatu zuen Nikaraguara”, idatzi zidan. Biolentzia egoeraren berri zuela eta dirua galdu nahi ez zuela. Ordura arte gorputz polizial eta parapolizialek 400 lagun erail zituzten eta egunero bahitu, zauritu eta desagertuen zerrenda loditzen zihoan. Testuinguru horretan, nire lagunaren kezka ulergarria baina zeharo surrealista eta arina iruditu zitzaidan. Galdera egokia ez da ea turista batentzat... [+]


2018-09-30 | David Bou
Maletak egitea

Plaza del Sol, Vila de Gràcia, Països Catalans. Nork bisitatu du Bartzelona eta ez du enklabe herrikoi hori ezagutzen? Duela hamarkada luzea jada, nerabea nintzela, lagunen alboan, nire sortzetiko hiriaren mila eta bat gau deskubritu nahi genituenean, gure bidean sozializatzen ari ziren gazte andana batekin biltzen ginen bertan. Ordu hartan askatasun espazio bat zen. Lurrean esertzen ginen, biribilean, eta orduak ematen genituen berbetan, gitarra jotzen eta garagardo bat... [+]


2018-08-30 | ARGIA
Donostiako autobus turistikoa: prekarietatera bidaia

Donostiako Udalak azpikontrataturiko autobus turistikoaren zerbitzuko langileek grebara joko dute euren lan baldintzak hobetu ezean.


2018-08-24 | Antonio Cristobal
Araba, barnealdeko argia
MULTIMEDIA - dokumentala

Arabako historia, ondare kulturala eta paraje naturalak erakusten dituen lana, Eusko Jaurlaritzak eta Arabako Foru Aldundiak turismoa sustatzeko sortutakoa.

Zuzendaria: Antonio Cristobal
Gidoia: Virginia Lopez de Maturana eta Santiago de Pablo
Argazki Zuzendaria: Cristina Llopis


2018-08-06 | Kalea guztiona da
Donostian ere "kalea denona da"

Pasa den astean Donostiako udaltzainek Alde Zaharreko haur batzuei Plaza Berrian jolastea debekatu zieten. Udal ordenantzaren arabera (Zumaiako alkateak aurkeztu duen Mozal Ordenantzaren kopia) baloarekin ezin dela jolastu argudiatuta. Mozal Ordenantzak dioenez Trinitate plazan baino ezin da jolastu pilotarekin Alde Zaharrean.


2018-08-06 | Axier Lopez
Turistentzako ongi etorri instituzionala errefuxiatuei berbideratu diete herritarrek Bilbon

Bilboko Erriberako eraikin batean Eusko Jaurlaritzak jarritako publizitate olanaren mezua moldatu dute hatzailea aldatu eta errefuxiatuen gaiari ikusgarritasuna emateko. Sarean zabalpen handia izan du ekimenak. Turistentzat "Euskadi helmuga ireki eta erosoa" dela iragartzeko, Eusko Jaurlaritzaren udako kanpainaren mezu nagusiari aurrez aurre jarri diote erakundeen migranteekiko jokabidea.


2018-07-27 | Lander Arretxea
Eta zuk, zer turistifikatzen duzu?

Izan duen gorakadak hauspotuta, asko idatzi da bazterrotan turismo masiboaz eta haren ondorioez. Asko egin eta idatziko da oraindik; baina komeni da, jasaten den horretan fokoa jartzeaz gain, eragiten den horretan ere jartzea. Noiz gara gu eta gure bizilagunak inguru bat eraldatzen duen turista?


2018-06-21 | ARGIA
Gipuzkoako Diputazioaren turismoko berrikuntza saria, Aparture elkartearentzat

Aparture Euskadiko Etxebizitza Turistikoen Elkarteak jaso du Gipuzkoako Foru Aldundiaren Turismoko Berrikuntza Saria, "Gipuzkoako turismo ereduan berrikuntzari eskaintzen dion balioagatik".


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude