Nerea Redondo, euskaraz bizi den egiatarra

"Edonork ez dauka gaitasunik edo baliabiderik hizkuntza-gatazka bati aurre egiteko"

  • Nerea Redondo eta bere ahizparen asmoa triatloia probatzea zen. Hala gerturatu ziren ekainaren 23an Donostiako X. Emakumezkoen Triatloira. Epailearen hitzek harri eta zur utzi zituen: “Por mis cojones que vais a hablar en castellano”. Alegia, bi ahizpen artean euskaraz egitea debekatu ziela. Esaldi horretaz harago luzatu zen hizkuntza eskubide urraketa salatu zuten ahizpek orduan. Orain patxadaz hitz egin dugu Nerea Redondorekin gertaera hartaz, Euskaraldiaren hazia izan zen Egia auzoko esperientziaz eta Euskaraldiaz.

Onintza Irureta Azkune @oirureta
2018ko irailaren 16a
Euskara hutsean bizitzen ahalegintzen denez geroztik auzotarrekin harremanak aldatu ditu. Nerea Redondok dio gaur egun elkarrizketak euskaraz eta gaztelaniaz arazorik gabe izaten dituela. Euskaraz ez dakien bat dagoelako inguruko guztiekin gaztelaniaz egi
Euskara hutsean bizitzen ahalegintzen denez geroztik auzotarrekin harremanak aldatu ditu. Nerea Redondok dio gaur egun elkarrizketak euskaraz eta gaztelaniaz arazorik gabe izaten dituela. Euskaraz ez dakien bat dagoelako inguruko guztiekin gaztelaniaz egitea ere baztertua du. Argazkia: Dani Blanco.

Erakundeetara eta Donostiako Udalera bidalitako kexa-idatzia whatsappez eta sare sozialetan di-da batean zabaldu zen. Hor azaldu zuten ahizpek epailearekin izan zuten gatazka zehatz-mehatz.   Kontakizuna irakurrita, antzeman zitekeen ahizpek bazutela esperientzia halako hizkuntza egoerak kudeatzen, bazutela diskurtso eta jarrera jakin bat. Nerea Redondok baieztatu zuen gure ustea ekainean hitz egin genuenean: “Gu horrela bizi gara. Duela bi urte Egian Euskaraz Bizi Nahi Dugulako ekimenean parte hartu genuen. TELP ikastaroa egin genuen eta tresnak eman zizkiguten euskaraz bizitzeko ahaleginean moldatzeko”.   

Hiru hilabete igarota, zer gorputzaldi gelditu zaizu?

Gazi-gozoa. Donostian, 2018an, horrelako gauza bat gertatzea, hau da, gure artean euskaraz hitz egitea debekatzea latza da. Atlético San Sebastián talde antolatzaileak onartu zuen gertatutakoa eta esan zuen hori ezin zela gertatu berriro. Aldiz, Gipuzkoako Triatloi Federazioko epaile taldeari ez genion antzeman gertatutakoa onartzeko eta epaile horrekiko neurriak hartzeko asmorik. Bestetik, ordea, egin behar genuena egin genuen, salatu, eta babes handia izan genuen.

Salatuko zenutela argi zeneukaten?

Triatloia bukatu genuenean eta jabetu ginenean deskalifikatuta [txartel gorria atera zion epaileak errespetu faltagatik] nengoela ahizpari esan nion:  “Itziar, gogoratzen zara nola duela hilabete batzuk futbol partida batean arbitroarekin horrelako zerbait gertatu zen?”. Kontxan bertan esan nion: “Honek ETBn atera behar du”. Esan nahi nuen publiko egin behar zela eta zabalpena eduki behar zuela.

Guk kexa Elebiden, Behatokian eta Donostiako Udaleko Euskara Zerbitzuan jarri genuen. Behatokiak, larritasunaz jabetuta, publiko egin zuen. Guk Donostiako Bagera euskara elkartearekin hitz egin genuen eta haiek esan ziguten zein eremu geneuzkan salaketarako. Zeren ez da batere erraza.

Zer ez da erraza?

Hasteko, horrelako erantzun bat jasotzen duzunean errazena edo ohikoena da erdarara pasatzea. Beste aukera da aurre egitea, eztabaidatzea. Salatzea erabakitzen duzu, kexa idatzi egin behar duzu, jakin behar duzu nora zuzendu, prest egon behar duzu hedabideak hartzeko, gure kasuan Federazioarekin eta Atléticorekin bilera egiteko... Edonork ez dauka gaitasunik hori dena egiteko, ez dauka baliabiderik, agian ez dauka denborarik edo gogorik.

Eta babesa behar duzu. Guk bagenekien nora jo. Segituan Bagerako, euskara munduko, baita kirol munduko batzuen babesa ere eduki genuen.

Lehenengo aldia da horrelako gatazka bat izan duzula?

Norbaitek eska diezazuke erdaraz egiteko edo esan diezazuke ez dagoela une horretan euskaraz egiteko aukerarik, baina halako debeku bat lehenengo aldia da, bai! Gurekin halako jarrera izan bazuen, han geunden 300dik gora kirolarirekin ere jarrera bera izan zuen.

Ez daude ohituta euskaldunek aurre egiten, eta beraz, guk egindakoa errespetu falta da.

Euskarari eutsi zenioten eta jarrera landu bat izan zenuten.

Gu horrela bizi gara. Duela bi urte baino lehen seguru nago erdarara pasako nintzela; ez ahizpen arteko elkarrizketan, baina bai epailearekin. Orain bai, baina orduan ez nukeen edukiko bonbilla piztuta.

2016an Donostiako Egia auzoan egin zenuten Egian Euskaraz Bizi Nahi Dugulako ekimenaz ari zara. Txandaka, astebetez euskara hutsean bizitzeko konpromisoa hartu zenuten.

Aste horretarako prestatzeko Emunek eskaintzen duen TELP ikastaroa egin genuen. Niretzat ikaragarrizko aldaketa izan zen. Ikuspegia aldatu nuen eta tresnak eman zizkidan. Egin genuen lehen hausnarketa: euskaraz bizitzeak ekartzen du nekea, haserrea, zailtasuna, lan bikoitza... Orduan, zer da errazena? Erdarara pasatzea. Bigarren hausnarketan aurreiritziez hitz egin genuen, nola nik erabakitzen dudan nork dakien euskaraz eta nork ez; azal koloreagatik, janzkeragatik, adinagatik... Ondoren tresnak eman zizkiguten kalean euskarari eusteko. Lasaitasuna adibidez: “Lasai, ez dakizu? Nik lagunduko dizut. Ez dakizu hitz egiten, baina ulertzen duzu?”. Haserrea kudeatzen ere ikasi genuen, eta aurkikuntza handiena jendearenagana irribarrez gerturatzea izan zen, norbera lasaitzen da eta bestea ere bai.

Ikastaroan ikasitakoa kalera eraman duzu bi urte hauetan.

Ikastaroa egin genuen guztiok hasi ginen horretan. Hauxe nire buruari esan nion lehen gauza: “Ikusiko duzu zein saltsatan sartuko zaren hemendik aurrera!”. Bada, ez nuen esperientzia txar bat bera ere izan. “Ahobizi”-aren txapa neraman paparrean eta azaltzen nien zer egiten ari ginen. Nire eskubidea baino, nire nahia zela azaltzen nien, eta jendeak ulertzen zuen. Ez da hala, orain gogoratu naiz esperientzia txar bat izan nuela. Bati dena azaldu nion eta esan zidan ez zitzaiola interesatzen.

Baina, orokorrean, jendeak asko eskertzen du berarekin esperientzia partekatzea, euskarara hurbiltzeko aukera ematea. Hor aurreko [Tabakaleran gaude] dendako langilea Ekuadorkoa da. Hasi nintzaion euskaraz eta berak esaten zidan erdaraz: “Nik ez dakit ezer!”. Eta nik: “Lagunduko dizut”. Gaur egun etorkinentzako Auzoko programara etortzen da, zenbakiak badakizki, eta kaixo eta agur erabiltzen ditu jendea agurtzeko. Konturatu da hizkuntza bat dagoela, hemengoa, eta aukerak ematen dituela. Badugu arazo hori, jendeak oztopotzat du euskara, ez aukeratzat.

Euskaraldia dator. Zuek Donostiako triatloi hartan esperientzia oso txarra izan zenuten. Zer esango zenieke parte hartzeko asmoa dutenei?

Gaur ekainaren 23a balitz gauza bera egingo nuke. Azaroan eta abenduan Euskal Herrian egitera goazena ikaragarrizko erronka da. Duela bi urte, Egiako esperientzia bukatu genuenean esaten genuen: “Hau Euskal Herriko herri guztietan egingo balitz?”. Amets bat zen. Euskaraldia egingo zela jakin nuenean oilo ipurdia jarri zitzaidan. Gure hizkuntza-jabetzan urrats erraldoia iruditzen zait. Hamaika egun esaten dugu, baina hamabigarrenean ez duzu ahazten, bonbilla piztuta gelditzen zaizu. Seguru nago esperientzia honek oinarri sendoa utziko duela hizkuntzaren garapenean. Zeren hizkuntzaren ofizialtasuna, erakundeek egiten duten lana, testuak bi hizkuntzetan… Bai, baina euskaraz bizi… ez. Klik bat egitea izango da. Klik bat, baina tresnak eskuan ditugula. Hau da, Euskaraldia baino lehen guk Egian egin genuen TELP moduko ikastaroak egingo dira. Zeren erraza da esatea, “astebetez euskaraz biziko gara”, baina hori nola egiten da? Tresnak behar ditugu.

Azaroaren 23 bitartean lan ederra izango dugu jendeari Euskaraldia zer den kontatzen, jendea animatzen eta gerturatzen. Betiere euskara aukera moduan aurkeztuta. Niri egokiagoa iruditzen zait norberaren eskubideaz hitz egitea baino guztiok euskara erabiltzeko dugun aukeraz hitz egitea.

“Ahobizi” eta “belarriprest” rolak asmakizun bikaina dira. Ez zaizu esaten besterik gabe: “Hitz egin euskaraz!”. Proposamen zehatza da eta gainera tresnak ematen zaizkizu joko horretarako.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Hizkuntza eskubideak kanaletik interesatuko zaizu...
Eskolako gurasoen whatsapp taldeetan, belarriprest gutxi

D ereduan ikasten duten ikasleen gurasoen whatsapp taldean, euskaraz idatzi eta sarri ia automatikoa izaten da beste gurasoren baten erantzuna: “En castellano por favor, para los que no entendemos en euskera”. Aste berean hiru kasu ezagutu ditut eta soluzio ezberdina planteatu dute hiruetan.


2018-10-30 | Iņigo Igartua
Kiroldegiko aldagelak berriztatzeko hitzarmena gaztelaniaz sinatzea eskatu dio Gipuzkoako Aldundiak Elgetako Udalari

Ekainean udalak Aldundiko Kultura Sailera euskara hutsean bidali zuen hitzarmenaren dokumentuak, pasa den astera arte erantzunik ez duela izan adierazi du, Iraitz Lazkano Elgetako alkateak.


2018-10-30 | ARGIA
Tuterako Udalak udaltzain izateko lan deialdian alemana jakitea baloratu zuen eta euskara ez

Tuterako Udalak udaltzaingoko inspektoreorde izateko lan deialdian alemanaren, frantsesaren eta ingelesaren ezagutza baloratu zuen, eta euskara ez, Administrazioan Euskaraz Taldeak salatu duenez


Osasungintzako profesionalen hamarretik bik ez daki euskaraz EAEn, eta Nafarroan ia hamarretik zazpik

UEMAk asteazkenean eman zituen jakitera aurtengo datuak; orokorrean, ez dute aldaketa handirik izan. Hezkuntzan eragin behar dela nabarmendu du Josu Labaka UEMAko lehendakariak.


2018-10-21 | Garazi Zabaleta
Nafarroako Euskararen Legea
Aldaketarako denbora amaitzen ari da

Nafarroako aldaketaren gobernua legealdiaren azken txanpan sartu den honetan, euskalgintzako hamaika ahots urgentziazko oihua zabaltzen ari dira: denbora amaitzen ari da. Nafarroa eta nafarrak hiru mailatan zatitzen eta sailkatzen dituen Euskararen Lege baztertzailea bertan behera uzteko eta lege berria idazteko azken aukera du gobernu honek. Zonifikazioa gainditzeko “orain da momentua”, diote. Urriaren 27an manifestazioa deitu dute Iruñean.


2018-10-02
Euskaraz egiteagatik isuna jaso zuen herritarraren gizalegea zalantzan jarri du Bilboko Udaltzaingoak

Bilboko jaietan udaltzainari euskaraz egiteagatik isuna jaso zuen Arkaitz Zarraga herritarrak kexa jarri zuen Udalean eta orain erantzuna jaso du. Udaltzainen zuzendariak erantzun dio hark egindako kontakizuna eta egiaz gertatutakoa ez datozela bat. Zarragari jarrera menderatzailea eta errespetu gabea izatea egotzi dio.


2018-09-25 | Nahia Ibarzabal
Euskaraz egiteko eskatzeagatik erantzun oldarkorra salatu dute Azpeitiko tren museoan

Irailean Azpeitiko Tren museoa bisitatu duen familia batek jarrera erasokorra pairatu duela salatu du tranbiako gidariaren partetik.


2018-09-20 | Kontseilua
'Hizkuntza eskubideak bermatzeko Legearen bidean' jardunaldia egingo dute Iruņean

"Hizkuntza eskubideak bermatzeko Legearen bidean" jardunaldia antolatu du UEUk Kontseiluaren laguntza eta Euskarabidearen babesletzarekin. Bertan Nafarroako zonifikazioaren ondorioak alde juridiko batetik aztertuko dira alde batetik, bai eta ikuspegi historikoa, arlo administratiboa, soziolinguistikoa eta euskararen garapenerako trabak ere.


2018-09-19 | ARGIA
Ertzaintzak aitortu du pertsona bat euskaraz hitz egiteagatik identifikatu zuela

Donostiako Ertzain-etxeko burutzak onartu du herritarren hizkuntza eskubideak ez zituztela errespetatu maiatzean Donostiako Bizitza Da Handiena astean izandako identifikazio batean. Barkamena eskatu du ertzainen izenean eta agenteei jardunbide egokia zein den azaldu zaiela adierazi. Pertsona batek euskaraz hitz egiteko eskatu zien eta bera identifikatzeko eskatu zion ertzain batek. ARGIAk bideoan zabaldu zuen gertaera.


2018-09-07 | ARGIA
Fined for speaking in Basque to a policeman in Bilbao

After the annual festivities in Bilbao (Bizkaia, Basque Country), a municipal policeman fined a man dismantling stands used during the celebrations. Twice. One of the fines was for speaking in Basque, which was "a lack of respect towards the agent".


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude