Emakumeak borrokan
Ainhoa Azurmendi

"Federazio eta klubek ez gaituzte mehatxu bezala ikusi behar, aukera moduan baizik"

  • Berdintasun gaietan aditua da Ainhoa Azurmendi. Avento aholkularitza-enpresako kide, kirolean genero ikuspegia lantzeko hainbat gidaliburuen egile eta eskubaloi jokalari federatua 2012ra arte. Hernani, Fortuna, Pulpo eta Ereintza taldeetan jokatu zuen. Gaur egun korrika aritzen da, mendian, piraguan, palan… Emakume kirolariek gainditu beharreko oztopoez mintzo, egiturazko arazoak nabarmentzen ditu.

Jon Torner Zabala @jtorner
2015eko uztailaren 26a
"Neskek kirola egiteko hainbat oztopo dituztela aipatzeak ez du zertan esan nahi norbait gu izorratzeko asmoz dabilenik. Gehiago ari gara bizkarrean dakarten zamaz, sozializazio prozesuaz eta rol estereotipoez". Ainhoa Azurmendi

Eztabaidaren abiapuntua jaiotzen garen unean bertan kokatu beharko genukeela diozu.

Adibide gisa guraso batek esan zidana jarriko dizut. Euria egitean alabak ezin zuela eskubaloian jokatu zioen, busti eta katarroa harrapatuko zuelako. Eguraldi berarekin semeak futbolean egiten zuela erantzun nion, eta berak: “Bai, baina ez da berdina”.

Bestetik, adiskideek esaten didate arraroa dela mendian emakumezko bat bakarrik, lagunik gabe, ibiltzea. Arrazoia ez da mendia gogoko ez izatea. Nork ez du gustuko askatasun sentipen hori, itsasoan igeri egitea, piraguan aritzea, kalean korrika egitea, espazioaz gozatzea? Auzi honek guztiak sozializazio prozesuarekin du lotura. Tradizioz espazio itxietan hezi gaituzte, eta kontrolatuago izan. Halaber, nesken gorputz mugimenduari mugak jarri zaizkio. Garrantzitsua da txiki txikitatik koordinazioa bezalako abileziak garatzea, lasterka egitea, harkaitz artean ibiltzea, arraunean aritzea, baloiarekin jolastea... Sarri esan ohi da: “Mutilak hauxe behar du, mugitua baita oso!”. Bada, neskak ere bai! Gertatzen dena da jostailuen bidez-eta mugak jartzen zaizkigula. Baloiarekin psikomotrizidade gaitasunak gara daitezke, panpinarekin ordea… Berdin arroparekin; gonatxoek esaterako mugimendu askea oztopatzen dute.

Txiki txikitatik jasotakoak, beraz, garrantzia du neskek kirolari atxikitzeko orduan.

Hala da, kirola satisfazio iturri bilakatzea inportantea da. Lan mordoa dago egiteke; guraso, irakasle eta gainerako eragileei baliabideak eskaini behar zaizkie nesken artean kirolaren gaineko motibazioa suspertzeko. Hainbat jende oso kontziente da eta nor bere esparruan ahalegin handia egiten ari da, baina ezinbestekoa da ditugun tresnak are gehiago gizarteratzea.

Maiz, normaltzat hartzen da adin batera heltzean neskek kirola uztea, zerbait subjektiboa balitz bezala. Eta ez da subjektiboa. Emakume batek kirola eginez plazera sentitzen badu, eta gorputzaren bidez satisfazioa hartu, bizitza osoan bilatuko ditu sentipen horiek.

Gorputzarekin dugun harremana aipatu duzu…

Lotsa, estetika, konplexuak… osagai ugari nahasten da. Hedabideek, esaterako, edertasun kanon batzuk errepikatzen dituzte etengabe, eta horrek eragin handia du geure gorputza baloratzeko orduan. Kirola txikitatik egin badut, aldageletan beste neska batzuekin egon, gorputz ezberdinak ezagutu eta lehiak dakarren kontaktua naturaltasunez bizi, eragina izango du aurrerago ere kirola praktikatzeko orduan.

Emakume askok aipatu izan didate lotsarena. Aditzera ematen dute ez direla aske desio duten hori egiteko. Batzuek esango didate kiroldegietan neska piloa ikusten dela. Arrazoi dute, eta positiboa da, baina lehengora goaz: leku itxi eta kontrolatuak dira. Egoerarik idealena litzateke neska horiek kiroldegitik kanpo ere beste gauza batzuk egiteko aukera izatea.

Eta ez dute? Zerk oztopatzen die?

Neskek kirola egiteko hainbat oztopo dituztela aipatzeak ez du zertan esan nahi norbait gu izorratzeko asmoz dabilenik. Gehiago ari gara bizkarrean dakarten zamaz, sozializazio prozesuaz eta rol estereotipoez: jostailuak, jantziak, sexu batekiko eta bestearekiko exijentzia eta espektatibak, iragarki eta komunikabideetan emakumezkoek duten tratamendua... Egia da pausoak eman direla, erakundeek parekidetasunaren aldeko politikak garatu dituztela, errugbian edota arraunean esaterako gauza politak ikusi direla, gure aldarrikapenak gizartean onartuago daudela eta neska gehiagok egiten duela kirola. Dena den, oinarriaz eztabaidatuko bagenu, praktikan berdintasuna ematen ote den ala ez… Aurrerapausoez mintzatzean ez ginateke gehiegi animatu behar. Sentsibilizazio eta formazio lan handia dago egiteke; legedia betearazi eta gaiari merezi duen garrantzia eman behar zaio. Eta aldaketak emateko, ezinbestekoa da horretarako borondatea izatea.

Legedia aipatuta, Eusko Jaurlaritzaren 4/2005 Berdintasunerako Legeak kirolaren inguruko atal bat jasotzen du, hainbat mailatan (federazioetako egitura eta hauteskunde prozesuetan edota eskola-adinean dauden gazteen kirol jardunean) eragiten duten neurriak zehazten dituena.

Berdintasun Legearen artikulu batek dio erakunde publikoek ezin dezaketela diruz lagundu emakumeak diskriminatzen dituen kirol jarduerarik. Oso tresna ona da, marko bat ematen du, baina kontua da, oro har, hori kontrolatzeko nahikoa ahalegin ez dela egiten; gainera, trafiko legea ez bezala, Berdintasun Legeak izaera punitiboa ez duenez… Administrazioek zorrotzago kontrolatu beharko lukete federazioek-eta haien aurrekontuen aplikazioan edota komunikazioan genero inpaktua aintzat hartzen ote duten, hizkera sexista baztertzeko neurriak aplikatu eta parte-hartze programak garatzen ote dituzten… Hori guztia aztertzeko bitartekoak behar dira, ordea. Federazio eta klub batzuek eman dituzte pausoak, baina koordinatu gabeko urratsak dira; ez dago apustu bateraturik. Oinarrizko formazioa falta da, plangintza orokorra egitea, zer eta nola aplikatu jakitea. Ezinbestekoak dira aldaketa estrukturalak. Federazio eta elkarteek ez lukete mehatxu bezala hartu behar, aukera moduan baizik.

Federazioez mintzo zarela, Dorleta Ugaldek, Eusko Jaurlaritzako Kirol zuzendaritzako berdintasunerako programen arduradunak, Argian egin genioen elkarrizketa batean zioen azken hamar urteetan kirol federazioetako lizentziak ez direla gehitu emakumeen artean, kopuru osoaren %20 izaten jarraitzen dutela, baina neskak bai gehitu direla kirolera, beste modu batzuetan: gimnasioetan, kiroldegian, bere kabuz, taldeka… Ugalderen hitzetan, federazioaren eredua ez zaie ongi egokitzen eta partaidetza zabalagoa bermatzen duen kirolaren ildotik egin dute bidea emakumeek.

Gaztetan, askotan entzuten dugu neskek ez dutela gogoko kirola egitea. Gertatzen dena da, agian, gustuko ez dutena egitura konkretu batzuetan dagoen estiloa dela, edota jasotzen duten tratua. Zenbatetan entzun ote dugu ez garela lehiakorrak? Ez da hori kontua. Neska batzuk lehiakorragoak dira besteak baino; mutilak bezalatsu. Estereotipoak behin eta berriz errepikatze hori…

Planteamendu orokorra izatea garrantzitsua da, ez soilik federazio edota klubek; oro har, kirol politika egiten denean genero ikuspegia aintzat hartzea funtsezkoa da. Beharrezkoa da plangintza eta programaketa generoaren ikuspuntutik egitea –lehiaketetarako datak gizon eta emakumeen beharrak kontuan hartuta zehaztea edota instalazioetan emakumeentzat aldagelak eta komunak egotea, adibidez–, aurrekontuek emakume eta gizonengan duten eragina kontuan hartzea desberdintasunak ekiditeko, erabakitze organoetan parekotasuna sustatzeko mekanismoak ezartzea eta bileren ordutegiak kide guztien beharretara egokitzea, emakumeen eta gizonen lehiaketetarako epaile kopuru bera izendatzea eta guztiek ordainsari bera izatea, emakumeei ez asignatzea sistematikoki ordutegi edo instalazio txarrenak, kirol-arropa erosterakoan emakumeen morfologia kontuan hartzea, hizkuntza eta irudien erabilpen ez sexista egitea, jasotako diru-laguntzak justifikatzea, neskek kirola uzteko dituzten arrazoiei arreta berezia jartzea, hezkidetza curriculumetan sartzea eta abar.

Curriculumean ez egoteak ez du esan nahi lantzen ez denik…

Egia da jende bat lan eskerga egiten ari dela esparru horretan, Jaurlaritzak hainbat plan jarri dituela abian… baina funtsezkoa da curriculumetan sartzea, baliabideak –ezagutza– falta direlako, baita Gorputz Hezkuntzan eta Lehen Hezkuntzan ere.

 

Emakumezko presidente bakarra

EAEko 47 kirol federazioen artean, bakarrak du emakumezko presidentea, golfekoak. Federazio-lizentzietatik %22 inguru dira emakumeenak.

Klubez aldatzeko arrazoiak

Gizonen %45,5ek eta emakumeen %16,6k beste talde baten aldetik kirolariaren berarenganako interesa (fitxaketa) aipatzen dute. Neskek eman duten arrazoietako bat da –gizonek aipatu ere egiten ez dutena– entrenatzailearekin edo giroarekin gustura ez egotea. (EAEko Goi mailako emakumezko kirolarien egoeraren azterketa)

Janzkeraz kexu

Emakumezko kirolariei inposatu nahi izan zaien janzkera polemika iturri bihurtu da zenbaitetan, hondartzako eskubaloi jokalarien bikinia eta boxeolarien gonatxoa kasu. 2012ko Olinpiar Jokoetan aurrenekoz aritu ziren emakumeak boxeoan. Saiakerak izan ziren gonak erabili zitzaten, baina kexak medio, Nazioarteko Boxeo Federazioak erabaki zuen neskei aukera ematea norberak nahi zuen arropa janzteko.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Generoa  |  Kirola

Generoa kanaletik interesatuko zaizu...
2019-04-21 | Santi LeonÚ
GAIZKI ERRANKA
Bortizkeriaren elipsia

Elipsia da kazetaritza estilo jakin baten ezaugarri nagusietarik, irakurlea testuak arretaz irakurri eta zorrotz interpretatzera behartzen duena, elipsiak zer altxatzen duen asmatuko badu. Honela zioen El Mundo egunkariko titulu batek, Valentziako edizioan: “Emazteki bat hil da Rojalesko etxe batean eta haren bikotekidea atxilotu dute”. Hori irakurrita, zilegi da galdegitea zerbaiten kontra muturkatu eta balkoitik erorita –adibidez– hil ote zen emaztekia, eta bikotekidea... [+]


Emakume meatzariak eta immoralitatea

Britainia Handia, 1842ko maiatza. “Enplegu Batzordearen haurren lanari buruzko txosten” osatu berria argitaratu zuten eta berehala eskandalua zabaldu zen gizartean, komunikabide nagusien bidez.


2019-04-12 | ARGIA
Emakume bati sexu erasoa egiteagatik, gizon bat atxilotu dute Getxon

Lan elkarrizketa faltsu batez baliatu da gizona emakumea bortxatzeko.


2019-04-11 | ARGIA
Barakaldok gaitzetsi egingo du emakume bati taldean egindako sexu erasoa

Igande goizean emakume bati sexu erasoa egin zion gizonezko talde batek. Gertakaria salatzeko, elkarretaratzea deitu dute ostegun arratsaldean.


2019-04-09 | ARGIA
Marvel Kapitaina eta SuperGirl, Lanbideren ateetan gaizkia borrokatzen

Indarkeria matxista pairatu duten emakumeei dagozkien diru-laguntzen aurrean, Lanbidek ezartzen dituen trabak eta murrizketak salatu dituzte Barakaldoko Beurko auzoko Lanbideren bulegoan.


2019-04-05 | dantzan.eus
Neska-mutilak izango dira lehen sokan Beasaingo Loinatz jaietako aurreskuan

Neskek eta mutilek osatutako soka aterako da aurten lehenengoz Beasaingo Loinatz jaietako haurren soka-dantzan. Orain arte mutikoak atera ohi zuten plazara aurreskua eta ondoren neskak gonbidatzen zituzten.


2019-03-31 | Z. Oleaga
Jabi Arakama Urtiaga, eraso matxisten kudeatzailea
"Emakumeek lan ikaragarria egiten dute, eta gizonok beste behin eroso gaude, kanpotik begira"

Duela bost urte, feministek bultzatuta, eraso matxistei bestelako modu batean aurre egiteko saiakera abiatu zen Iruñerrian. Logika zigortzaile patriarkalak gaindituz, bide eraldatzaileagoak eta osatzaileagoak urratu nahi dituzte. Jabi Arakama Urtiagak prozesu horietan hartzen du parte, gizon erasotzaileekin lan eginez, besteak beste.


Auto elektrikoaren etsaiak

Aberdeen (Eskozia), 1837. Robert Davidson kimikariak lehen auto elektrikotzat jotzen dena asmatu zuen, lehenago egin ziren saiakerak gauzatuz: Ányos Jedlik hungariarrak, esaterako, motor elektriko bat osatu eta eskala txikiko auto bati jarri zion 1828an.


2019-03-21 | ARGIA
Hiru emakumeri sexu erasoa egin dien behargina lanpostutik kendu du Bilboko Virgen Blanca klinikak

Klinikako zeladore baten aurkako lehen salaketa astelehenean jarri zuen Orozkoko emakume batek, eta asteazkenean bi salaketa gehiago jarri dituzte.


2019-03-15 | ARGIA
Kontsumo arloko indarkeria matxistak salatzeko sareko plataforma sortu dute

Setem Hego Haizea GKEak eta Al Borde Films-ek abiatu dute plataforma. Helburua kontsumo bidezko indarkeria matxistak salatu eta alternatibak jasotzeko espazio bat sortzea da.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude