Tolosa (Gipuzkoa)

Larunbateroko azokan usaintzen da bailararen esentzia

  • Urtean hamaika aitzakia duzu Tolosa aldera hurbiltzeko. Hona hemen bat, ez da ikusgarriena baina bai egiatiena, herri prestu honen izateari taxua hartu nahi badiozu.

Garbine Ubeda Goikoetxea @garbineubeda
2012ko abenduaren 09a
Launbatero izaten dira azokak Tolosan. Batzuetan bereziak: gabonetako azoka abenduan, zuhaitzen azoka otsailean, artisautza azoka ekainean...
Launbatero izaten dira azokak Tolosan.

Tolosarrak, herria famatu dezan eskatuta, bertako inauteria aipatuko dizu lehenengo eta behin, Ostegun Gizena noski, igande goizeko Dianaren lehertzea, eta Astelenita, edo Asteartita. Frankismoak ere isildu ahal izan ez zuen inauteria da gurea, beste inon ez bezalakoa, Kortatuk, jada aspalditxo, abesti sonatu batean deskubritu zuena, pero qué coño haces tú sin disfrazar…

Alter egoak aparteki askatzera gonbidatzen duen inauteri horretatik asko du nire gaztetako Tolosak. Eta Bonberenearen aitzindari izandako gaztetxetik, eta nazioarteko abesbatzen oihartzunetik, txotxongilo eta magia jaialdietatik, Sanjoanetako Bordon dantzatik…  Egungo nire Tolosak, nostalgiaren galbaheak itzultzen didan nire sorterriak, aldiz, larunbateroko azoka ederresten dit ospakizun horien guztien gainetik.

Bere xumean handi izan da beti hitzordua. Parranda eroen garaian ere, lagunarteko planean beratzea beste helbururik ez genuenean ere, saihestezina zitzaigun. Egunkaria besapean hartu eta Zerkausian amari gazta zatia erosita heltzen ginen etxera goizean goiz, ostiraleko ezusteko  gau-pasak sorraraz ziezaiokeen ozpindu aldia gozatuko zuelakoan. Azken sosak Berdura plazan eskuratutako landare eder batean gastatuta ere bai noizbait, kezken ordainetarako gazta zatia baino sinbolikoagorik behar izatea irudituta. Orduan aise bizi ginen telefono eramangarririk gabe.

Larunbata peri eguna da izan, tolosarrentzat. Txikitatik barneratzen den ikasgaia da, bi eta bi lau direla bezala. Grabitatearen antzean erakartzen nau geroztik, bere esentzia jendetsuan imantzen, aspaldian urrutitxo eta alderrai bizi izanagatik ere. Gaurkoan ezingo diot barneko alerta horri ihes egin. Goizeko zortziak. Segidan abiatuz gero, bederatziak laurden gutxietarako han nagoke. Ez dut aitzakiarik. Banoa.

Autoa lurpean utzita –trena hartzeko modu errazik ez dut–, Justizia jauregiak osatzen duen plazara atera naiz parkingeko eskaileratan gora. Kafetegi zabaldu berria dakusat eskuinaldeko kantoian, David Pradosek dotore diseinatua: kristalera zabalak aldenik alde, espaloietako baldosak paretetan gora, egurra eta porlanaren konbinaketa. Kafesnea eta kruasana esku banatan hartuta, bazterreko sofa beltzean eseri naiz, Artxibategi Historikoaren atzealdeari begira, patxadan. Aurki jendez beteko da ingurua. Ondoko zahar etxeko biztanleak ekarriko dituzte aperitifa hartzera, bisitan etorriko zaizkien senideek gonbidatuta gehienak.

Gosari legea egin ondoren, Beotibar kalean behera noa Euskal Herria plazara. Janari usain gozoa dago bazterretan, salda eta haragi egosiarena, lehen kolpean. Odolkiak eta mondejuak ere etorri zaizkit akordura. Laster batean milaka pintxo eta plater ikusgarrik apainduko dituzte herri osoko barrak.

Topic txotxongilo zentroa inguratzen duen azoka ikusiko dut lehenik, larunbatetan ohikoak diren hiruretarik bat. Postu gehienak plaza hesitzen duten etxeetako arkupean jarrita daude. Jantziak eta osagarriak eskaintzen dituzte saltzaile gehienek, azpiko arropak, neguko tixertak, etxeko batak, trikotak, soinekoak eta berokiak. Baita mahoizko praka-jakak eta lanabesak ere, betiko kantoian. Plazaren erdian, kanpoko fruta-barazkiak, olibak, kontserbak eta turroiak, aukeran. Harago larruzko poltsak, modu onean.

Zerbaiti begira geldituz gero, agudo botako dizute amua hemen. Betidaniko ezagunari bezala, jario errazean zuzenduko zaizu postuaren jabea, eguraldiaz, salgai duen generoaren kalitateaz, etxeko beharrez, zernahiz mintzo. Ez da eroslea limurtzeko teknika hutsa. Hemengo legea da. Eta dibertigarria da.

Azpiko kamiseta lodiak eta mahoizko praka eskuetan daramatzadala, Euskal Herria plazako azoka utzi eta Rondilla kalera atera naiz, edo Pablo Gorosabelera, herriko arteriarik ezagunenera. Jendea nonahi, pasean, erakusleihoei begia luzatuta, espaloiaren erdian geldirik, berriketan, traban, erosketa poltsa gobernatu nahian, semaforoa gorritu zain, eztabaidan, euskaraz, hartu nauen Hendaian ez bezala. Arnasa hartu dut sakon. Tolosaldearen esentzia usnatzen ari naiz.

Garaian garaikoa

Aroztegieta kalean gora gero, Beti Alai, Raku edota Orbela tabernak utzi ditut atzean. Trianguloa ere nire eskuinetara lagako dut. Azoka berezirik balitz, Babarrunarena bezalakorik kasura, mukuru beteta legoke garai honetarako. Pauso bat bide besterik ez, Zerkausira heltzeko. Bertako produktuen merkatua egiten da hemen. Ederra da agerikoa, festa koloretsu baten parekoa. Hurbiltzen hasi orduko senti liteke baserritarren azoka deitu izan dugun honen funtsa. Bailarako erakustokirik behinenean nagoela iruditzen zait, garaian garaiko mozkinen paradisuan. Azak, azaloreak, brokoliak, porruak, tamaina eta mota guztietako kuiak, babak, babarrun beltzak, mizpirak, gaztainak, intxaurrak, sagarrak, sagarrez eginiko dultzeak, mermeladak, eztia, opilak, ogiak, hango eta hemengo gaztak, uso eta eper ehizatuak…  Ikusle gehien biltzen duen mahaiaren aurrean onddoak daude ugari, mordoan, 30 eurotan kiloa. Nire ondoko emakumeak, ni bezain harrituta, marmarrean ari dira: “Hemengoak al ditun horiek?!”, “zera izango ditun hemengoak, Soriakoak behar diten”, “aizan, garesti nolanahi ere, 30 euro?!”...

Azoken itzulia osatzeko, Zerkausia utzi eta Alde Zaharreko karrika estuetan barrena egin dut, hemengo betiko denda dotoreei begira, jantzi eta oinetakoen eskaintza zabalean saltoka helduko naiz Berdura plazaraino. Ez naiz balkoian landare apaingarriak zaindu zale, ez dut barazkitxoak aldatzeko tokirik, perrexila jartzeko ontzi kaxkarren bat ez bada, baina plazer ematen dio bistari kristalezko estalpe honen argitan ageri den estanpa koloretsuak.

Kalean gora noa orain. Kosmetika iragarki ospetsuak dioen bezala ondo merezia dudalako, ezin ukatuko diot kutixia ene buruari. Gorrotxategin Xaxuak erosi –bertatik bertara dago gozotegia– eta San Frantzisko aldera joko dut. Trianguloan gora noala, Uzturre mendiaren itzala senti dezaket bizkarrean. Atzera begiratu dut disimulurik gabe. Bai ederra gure Tolosa. Larunbatez.

Oharra: Euskal Herrian Ihesi webgunean herritarrek egindako gomendioak topatzeaz gain, zure ekarpenak ere egin ditzakezu.
 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Gipuzkoa

Gipuzkoa kanaletik interesatuko zaizu...
Hondarribiko parrokoak lekuz aldatzeko eskatu du Alarde baztertzailearen aldekoen presioagatik

Parrokoaren sermoian polemika sortu zen Alardearen inguruan bakea eta bizikidetza eskatu zuelako. Bizi zena “ikuskizun arbuiagarria” izan zela esan ostean Alarde baztertzailearen aldeko emakume bat aldarera igo zen eta meza moztu zuen.


Donostiako Zinemaldi Alternatiboak errefuxiatuak eta okupazioa izango ditu ardatz hamargarren urteurrenean

Hamargarren edizio honetan Txantxarreka eta Alde Zaharreko gaztetxeetan botako dituzte pelikulak


Txantxarrekan dauden migranteak elkartasun gaueko izarrak

Ostegunean Donostiako Txantxarreka gaztetxeak errefuxiatuen aldeko kontzertua antolatu du Dokan deirua bildu eta hilabete baino gehiago abian daramaten proiektuarekin aurrera jarraitzeko.


2018-09-14 | ARGIA
Uriarte sailburua berriz agertu da Alarde diskriminatzailearen aldeko argazki batean

Cristina Uriarte Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak Alarde diskriminatzailea babestu zuen Hondarribiko Kale Nagusian irailaren 8an, zenbait ordu lehenago Jaizkibel Konpainiaren kontrako irainak, txistuak eta plastiko beltzak zabaldu zituzten leku berean, sare sozialetan zabaldu den argazki batek erakusten duenez.


2018-09-14 | Antxeta Irratia
Euskaraldia antolatzeko udalaren babes falta sentitu du Aitzondo Irungo Euskara Taldeak

"Hilabeteak dira dinamizatzailea baino ez dutela bidaltzen udaletik, berak bitartekari lanak egin ditzan", adierazi du euskara taldeak.


2018-09-14 | Elkar Ekin
Zergatik ez dugu nahi apustu etxerik Azpeitian?

Azpeitian irekitzekoak diren apustu etxearen aurkako kanpainatxoa egin genuen uztailean zehar, eta gaiak eman du zeresana herrian. Eztabaidatu egin da, eta ez da gutxi.


2018-09-13 | ARGIA
Zikinkeria Urola ibaian
"Ezin esan zenbat hondakin jaso dudan nire eskuz"

Azkoitiko eta Zestoako udaletan eskaria egin du herritar batek, Urola ibaian eta inguruko errekatxoetan pilatzen den zaborra dela-eta.


Iraultza Txikien Akanpada aurkeztu dute eta Euskal Herri osoko herritarrei bertaratzeko deia luzatu

Datorren irailaren 21ean ostiralarekin hasi eta igandera arte Iraultza Txikien Akanpada antolatu du Lurralde Askea mugimenduak Gipuzkoako Zubieta herrian bertan. Egitaraua eta informazio teknikoa jakitera eman dute ostegunean egindako prentsaurrekoan.


2018-09-13 | ARGIA
Hondarribiarren babesa jaso du Jaizkibelek eta instituzioei eskatu die alarde parekidearen alde inplikatzeko

Agerraldi jendetsua egin du Jaizkibel Konpainiak, joan den larunbatean Hondarribiko Alardean jasan zituen erasoak salatzeko. Eskerrak eman dizkiete irailaren 8tik euren babesa "modu publiko zein pribatuan" erakutsi dieten hondarribiar guztiei eta instituzioei posizionatzeko eskatu diete, "alarde bakar bat, publikoa eta parekidea lortzeko".


Donostiako udal gobernuko kideek "tonto utilak" deitu dietela salatu dute Txantxarreka Gaztetxetik

Pasa den ostiralean Txantxarrekako eta udal gobernuko kideak bildu ziren gaztetxean dauden migranteei buruz hitz egiteko, eta ostegunean bileraren balorazioa egin dute.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude