Urtean 467.000 heriotza Europan aire kutsaduraren eraginez

  • Aire kutsadurak Europan 467.000 heriotza goiztiar eragiten ditu urtean, Europako Ingurumen Agentziaren arabera eta BBCk jaso duenez. Hiriguneetan bizi diren pertsonak dute arrisku gehien, hauen %85 PM2,5 partikula finekin kontaktuan baitaude, Osasunaren Mundu Erakundeak kaltegarritzat jotzen duen tamainan.

Iosu Alberdi Atxurra @atxurraa
2017ko urtarrilaren 09a
Paris aire kutsaduraren eraginez. (Arg.: medioseusa.es)

PM2.5 partikulak txikiegiak dira ikusi edo usaintzeko, baina bihotz arazoak, asma edo biriketako minbizia eragin edo larriagotzeko gai da. 2013an 430.000 pertsona hil ziren Europar Batasunean PM2.5 partikulen ondorioz (zenbakiak eskuragarri dauden azken urtea).

PM2.5 partikulen maila kaltegarrienak dituzten estatuak Bulgaria, Polonia eta Txekiar Errepublika dira. Ikatza elektrizitatea lortzeko iturri nagusietakoa den herrialdeetan aire kalitatea hobetzeko neurriak bigarren maila batean geratu ohi dira, Ingurumen Agentziaren arabera.

Europako Ingurumen Agentziak airearen kalitatearen inguruan eginiko 2016ko txostenean, auto eta berogailu galdarek sortutako nitrogeno dioxidoak (NO2) 71.000 heriotza goiztiar inguru eragiten ditu. Lur mailan dagoen ozonoak (O3), berriz, urtean 17.000 EBn. Ozonoa estratosferan babes geruza izan arren, lur mailan NO2 eta beste hainbat partikula kutsatzaileren erreakzioen ondorioz sortzen da eta eragin kaltegarriak ditu osasunean.

Egoerak hobera egin du azken urteetan, PM10 partikulen –beste partikula kutsakor bat– mailak %75 gutxituz 2000. eta 2014. urteen artean. PM2.5arenak ere behera egin dute. Halere, Europako Ingurumen Agentziako zuzendari Hanss Bruyninckxen ustez, “ingurumenari eta pertsonen osasunari eginiko kalteak” handiak dira oraindik.

Partikula hauek hautsa, metalak, nitratoak, sulfatoak, ura, kea edo gurpilen kautxua izan ditzakete eta biriketaraino iristen dira, handitzeak edo narritadurak sortuz. Bihotz eta biriketan ez ezik, besteak beste, nerbio sisteman, ugalketa sisteman edo burmuinean ere kalteak eragin ditzakete. Arazoak umeei eragiten die era larrienean. Eremu kutsatuenetan bizi diren umeek gainontzekoek baina %10 birika ahalmen txikiagoa dute, kaltea behin betiko bihurtuz.

Mundu mailako arazoa

Osasunaren Munduko Erakundearen arabera munduan hamar pertsonatik bederatzik aire kutsatua arnasten dute. Egoera kaltegarrienean Afrikako hainbat eremu eta Asia hegoaldea egonik.  Hiru mila milioi pertsonak erregai solidoekin berotzen dituzte etxeak oraindik eta urtean 4.3 milioi heriotza egotzi daitezke “etxeetako airearen kutsadurara”.

Turkmenistan da kutsadurarekin erlazionatutako gaixotasunek eragindako heriotza tasa handiena duena, eta Tayikistan, Uzbekistan, Afganistan eta Egipto dira haren atzetik.

OMEko Carlos Dora doktorearen esanetan estatu aberatsak airearen kalitatea hobetzen ari dira, pobreenak, berriz, okertzen. Halere, Europa Ipar Amerika baino atzeratuago doa, erregai dieselengan duen dependentziagatik eta, amoniakoa eta metanoa sortzen dituzten nekazal lanengatik.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Airearen kalitatea  |  Europa

Airearen kalitatea kanaletik interesatuko zaizu...
Azkenak
EGILEA
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Pribatutasun politika irakurri dut eta onartzen dut
Eguneraketa berriak daude