ETAren amaiera, begirada bat antimilitarismotik

  • Kanboko ekitaldia eta gero, hamaika eragilek eta pertsonek iritzia eman nahi izan dute. Bistan da. Ikuspegi eta begirada ezberdinak aztertzea aberasgarria da. Hori dela eta, orain, hasierako asteetako olatuak pasatutakoan, beste bat ere plazaratzea ekarpen interesgarria izan daitekeelakoan nago. Begirada hori euskal mapa soziopolitikoren bazter batetik bota nahi nuke, independentismoarekin lerrotu zen/den antimilitarismotik, alegia.

Patxi Azparren @fraixku
2018ko ekainaren 13a

Egun, mugimendu antimilitarista geurean ahul egon arren, gatazka armatuaren urte latzenetan indartsu aritzeko gai izan zen eta harrokerian erori gabe, gure ekarpenak garrantzi erlatibo handia izan zuela esatera ausartuko nintzateke. Esan gabe doa, ezin dudala euskal antimilitarismoaren izenean idatzi, ezta mugimendu horren baitan ari zen korronte abertzaleari buruz ere. Halere, azkeneko hiru hamarkadatan batzuok lantalde iraunkor gisa lanean jarraitu dugun neurrian, iritzia emateari zilegi deritzot.

Euskal mugimendu antimilitarista NATOri buruzko erreferenduma eta soldaduskaren aurkako borrokan handitu zen. Aljeriako negoziazioei ondorengo urteetan bereziki hazkunde handia izan zuen. Hau da, ETAren borroka armatuak ezaugarri berriak eta latzagoak hartu zituen urteetan. Testuinguru horretan antimilitarismoak fitxa berri bat ipini zuen eszenatoki politikoan, hots, bortxarik gabeko borroka iraultzailea, Estatuarekin konfrontazioa eta giza eskubideen aldeko aldarrikapena sutsua. Ordurako GAL bukatuta zegoen, baina alde anitzetako bortizkeria politikoak astero astintzen gintuen. Ajuria Eneako Itunarekin batera eraiki zen harresiaren gainetik, azpitik eta kanpotik aritzea beharrezkoa zen, biziki zaila, ordea.

ETAk bere kabuz ezer eskatu gabe behin-betiko desagertzeko beharra eduki izanak ziur aski mina eta frustrazio jasangaitza sortu du hainbat sektoreetan, nik berriz, kontrakoa pentsatzen dut, aldebakarreko izateak askatu gaitu

Egoera horrek antimilitarismoan tentsio handiak sortzen zituen. Batzuek Gesto Por la Paz bezalako taldeetan aritzea erabaki zuten gertuko biolentzia zuzenari erantzutea lehentasuna zela uste baitzuten; askok Elkarrin aurkitu zuten jarraibidea; beste batzuek, berriz, militarismoaren aurpegi guztiak salatuz, bereko ibilbide politiko bati ekin zioten.

Sarritan Elkarrik antolatutako ekitaldietan parte hartzen banuen ere, hirugarren jokaeraren aldeko hautua egin nuen, antimilitarismoaren baitan jarduten duten korronteetatik indarkeria-eza aktiboaren korrontearekin bat egiten baitu betidanik.

ETAk bere kabuz ezer eskatu gabe behin-betiko desagertzeko beharra eduki izanak ziur aski mina eta frustrazio jasangaitza sortu du hainbat sektoreetan, nik berriz, kontrakoa pentsatzen dut, aldebakarreko izateak askatu gaitu.Indarkeria-eza aktiboaren hautua, batzuen esanetan antimilitarismo “klasikoa” da, desobedientzia zibilaren iturri historikoetatik elikatzen dena, eta besteak beste, Gandhirengan jatorri nagusia duena. Nik behintzat horrelako irakurketa egin dut gaztetik eta korronte horrek proposatzen duen jardun erradikala eta koherentea maite dut. Bere osotasunean: sozialismo iraultzailea; demokrazia parte-hartzailea eta asanblearioa, feminismoa, antimilitarismoa, naturarekiko errespetua, herri indigenon balioa aldarrikatzen duena, eta giza eskubide guztien aldeko jarduna exijitzen duena.

Egitura eta oinarri ideologiko horrek lanabesak eman zizkigun borroka armatuaren urte latzenetan gure ekarpena egin ahal izateko eta bereziki baliagarria izan zen 1998an borroka armatua bukatuko zela pentsatu genuenean.

Une hartan gertatu ahal zen aldaketa ederki ulertu zuen Espainiako Estatuak eta gogor astindu zuen. Garai hartako ETAk, berriz, ez zuen ulertu. Ordurako ez zuen-eta bere herria ezagutzen, ez zituen ezker independentistaren beharrak eta nahiak ezagutzen, ez zuen herritarron eskaera entzuten eta “denon izenean” amildegira zeraman bidea jarraitu zuen.

Biolentzia, biktimak, barkamena

Nire ustez ETA izenaz talde bat baino gehiago aritu direla esatea zuzena da, baita fase historiko batzuk mugarri izan direla esatea ere. Franco hil aurretik; Franco hildakoan, Aljeria, Lizarra-Garazi, Loiola… Horregatik bukatu berri den ETA erakundea, nire ustez, ez da ekintza guztien erantzule. Hori dela eta, niri behintzat ulergaitza egiten zaizkit hainbat eragilek egin dituzten eskaerak, batik bat biktimen izenean biktima izan gabe hitz egin nahi dutenenak.

“Biktima guztiak berdinak dira” lelopean biktimen arteko bereizketa areagotu nahi dutela ematen du eta jokabide hori oso lizuna iruditzen zait. Lizuna bezain hipokrita, horietako askok ez baitute uste biolentzia guztiak gaitzesteko modukoak direnik.

“Biktima guztiak berdinak dira” lelopean biktimen arteko bereizketa areagotu nahi dutela ematen du eta jokabide hori oso lizuna iruditzen zait. Lizuna bezain hipokrita, horietako askok ez baitute uste biolentzia guztiak gaitzesteko modukoak direnik

Barkamenaz aritzeari ere desegokia deritzot, barkamenaren dialektika pertsonen arteko esparruan kokatu beharreko ariketa dela uste baitut. Egia da historiaren etapa gordin batzuk bukatutakoan ohiko bihurtu dela “barkamena” eskaera publikoak egitea, baina nire ustez behintzat, keinu horiek postureo eta estetikan kokatzen dira benetako hausnarketa sakon batean baino. Gainera, gure testuinguruan, non alde bakarrari barkamena eskaera publikoa eskatzen zaion, eskaera horien xedea zalantzan jarriko nuke.

Egutegian gatazka armatuaren hasiera eguna jartzeko kontsentsurik ez genuke lortuko. Hala eta guztiz ere, Euskal Herrian pairatu dugun bortxa politikoa alde anitzeko izan dela esatea datu objektiboa da. Barkamena elkarri eskatzen ibiltzeak ez du ezer berririk mahai-gaineratzean. Bortxa politikoa berriz ere ez erabiltzeko konpromisoa, aldiz, ekarpen garrantzitsuagoa litzateke. Jakina, euskal mugimendu independentistaz ari naiz, espainiar nazionalismoak ez baitu sekula bortxa politikoa baztertuko, Katalunia kasu.

Ajeak eta indar-guneak

Balizko negoziazio-mahai batean ETAk Euskal Herria ordezka zezakeela aldarrikatzea militarismoa zen; Lizarra-Garaziren garaietan ETAk beste eragileen aurrean ezker abertzalea ordezkatzeko eskubidea zuela defenditzea militarismoa zen; 2.000. urtean borroka armatura itzultzeko alde bakarreko erabakia militarista izan zen. Mugarri batzuk pasatutakoan, ETAk negoziazio politiko batean kide izateko aukera guztiak galdu zituen eta bukaera posible bakarra aldebakarreko su-etena iraunkorra izan zen.

ETAk bere kabuz ezer eskatu gabe behin-betiko desagertzeko beharra eduki izanak ziur aski mina eta frustrazio jasangaitza sortu du hainbat sektoreetan, nik berriz, kontrakoa pentsatzen dut, aldebakarreko izateak askatu gaitu.

Ezker independentistaren enbor nagusiak urte luzeetan ETAren nagusitasun estrategikoa onartu izanak hainbat arazo sortu zuen. Arazo horiek oraindik ajeak ekarri ditu eta aje horiek gainditu ezean, sektore jakin batzuetan sentitzen den frustrazioa ezkerreko independentismoaren esparru osora zabaldu ahal da.

Menpetasun estrategikoa, praktikoa, afektiboa ala sinbolikoak ezker abertzalearen erakunde askoren egituretan, portaeran eta ohituretan eragina izan zuen. Taldeak oso hierarkikoak ziren, informazioa ez zen konpartitzen, erabakiak noren esku zeuden, eta zeren arabera hartzen ziren, inork gutxi zekien, disidentzia bekatua zen, kritika publikoa traizioa eta harrokeria, aniztasuna akatsa.

Ezker independentistaren enbor nagusiak urte luzeetan ETAren nagusitasun estrategikoa onartu izanak hainbat arazo sortu zuen. Arazo horiek oraindik ajeak ekarri ditu eta aje horiek gainditu ezean, sektore jakin batzuetan sentitzen den frustrazioa ezkerreko independentismoaren esparru osora
zabaldu ahal da

Orain, ordea, ezker independentistak egoera aldatzeko indar adina eskuratu ahal dezan, bere burua asmatu behar du. Garai bateko aje horiek guztiak baztertuz, aniztasuna elikatzen, autokritika sustatuz, informazioa demokratizatuz, erabakiak prozesu parte-hartzailetan bideratuz, lidergo kolektiboak antolatuz. Haatik, guztiz beharrezkoak diren beste ezaugarri batzuei eutsi behar die: lan-gaitasunari, konpromisoari, eskuzabaltasunari.

Ezker independentistaren talde guztien desmilitarizazio prozesuak onurak ekarri ditu eta gehiago ekarriko ditu, bere jarduna balore etikoz hornituko duelako eta sistema ustel honi aurre egiteko baliabideak eta aliantza berriak ahalbideratuko dituelako.

Albait, aliantza horiek ez daude NATO babestu zuten sektoreetan, egungo sistema ontzat ematen duten horiengan, ezta Europan barrena hedatzen ari den neototalitarismoari aurre egiteko kemena ez dutenengan ere, edo piztia lokarraraztea badagoela uste duten horiengan. Aliantzak lehen eta orain borrokatzeko prest daude herri sektoreetan aurki daitezke, politikari ustel guztiekin erabateko haustura eginez eta gure eguneroko jarduna koherentziaz betetzen.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  ETA-ren amaiera

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
2018-09-30 | Oier Guillan
Norbaitek batuko dituen esperantzarekin

Ez ditut oroitzen bizitza aldatu didaten uneak. Lausotzen ari zait atera ez ditudan argazkien oroitzapena. Ezin dut nire liburu faboritoetako pasarterik buruz esan. Ez naiz gehien inpaktatu nauten filmetako dialogo bakar bat ere errepikatzeko gai. Haietako bakoitzak utzi zidan arrastoa oroitzen dut soilik, azalean biziraun didan sentsazio orokorra.

Eulia ari du oroimenean: memoria selektiboa da, beti. Bizitakotik behin eta berriz azpimarratzen, kontatzen, birkontatzen ez dena ez omen da... [+]


Eskuin muturra garaitu

Etorkinen eta errefuxiatuen etorrera udako albistegietako protagonista izan da. Ez da gauza berria, urteak daramatza Europar Batasunak errealitate horren kudeaketa kaskarra egiten. Adierazle gisa dugu eskuin muturreko populismoaren gorakada hauteskundeetan. Muturreko zentro progresistaren hegemonia garaietan gutxi hitz egiten da eskuin populistaren arrakasta ulertzeko sakoneko faktoreez. Egokitasun politikoaren diskurtsoak, nagusitasun morala adieraziz, nahiago du eskuin muturreko boto-emailea... [+]


2018-09-30 | Castillo Suarez
Biharamunaz

Maite ditut haratago eramaten ez zaituzten muxuak, muxuei, bere hutsean, baliorik ez baitiegu ematen gehienetan. Ez galdetu, hortaz, zer egiten nuen industrialde batean, desordutan, musika talde famatu eta on baten road managerrarekin. Baina muxu eman genion elkarri Guardia Zibila hurbildu zenean. Endavant paratzen zuen pegatinari begira egon nintzen, saihetsetik, begiak itxi gabe. Guardia zibilek bakean utzi zuten paperez eta gailuz betetako auto hura eta ni orduan handik atera nintzen eta... [+]


2018-09-30 | I˝aki Murua
Zuri, behin-behineko kontratupeko horri!

Hitzarmenak kontratu bilakatu ordez kontrakotu ditugun garai hauetan, berrogeitaka urte lan kontratu amaigabean arituta, bizitzak ziurgabetasun osoan ezarri nauenean, urtero lan kontratua luzatuko ala etengo zaien jakin gabe eta etorkizuna etorkin duten arren, daukaten onena ematen ari diren langile horiei, begirunez eta goxotik.  

Oharra:
1. Goitik behera eta ezkerretik eskuinera irakurtzeko antolatuta daude bertsoak, gure gizarteko politikaren ildo eta noranzko berari jarraituz.
2... [+]


Here to stay! Etxebizitza eskubide

Oporraldi garaia bururatu eta, hara jo eta ke berriz lanean eta katzakan aritzeko garaia etorria dela. Aktualitatea ikusiz, nehoiz baino erneago jokatu beharra daukagu. Besteak beste, etxebizitzaren gaia aipatu gogo nuke hemen. Joan den udan, Chairecoop ikerketa tresna ezagutzeko parada ukan genuen Baxenabarren: hori da nazioarteko erakundea, Etxebizitza Kooperatiboa eta Giza Kooperazioaz gogoetatzen laguntzen duena. Hainbat egitura, gobernuz kanpoko erakunde eta unibertsitatek sostengatzen... [+]


Justizia marxista eta irudimena

Marxek eta Engelsek ez zuten justiziari buruz ezer idatzi. Izan ere, errealitate materiala  ideiak baino garrantzitsuagoak dira gizartea deskribatzeko.  Alabaina, Engelsek Blochi gutun baten bidez esan zion ideiak eta borondateak ere parte daukate klaseen arteko borrokan. Dena den, ez zuten berez justizia kontzeptu bat eraiki eta neuk sortu nuen.


2018-09-19 | Hainbat egile*
Iraultza Txikien Akanpada: ongi bizitzeko hiru egun

Ez dugu argi bidea. Ziurgabetasunak galarazten digu sarri xendra berrietarako lehen pausoa. Baina saiatu beharra dago. Galtzeko beldur barik. Esperientzia sozialek ez dute gainerako zientziek duten errore-marjina. Akatsik nimiñoena ere porrotzat hartzen da, baita guk geuk ere. Baina esperimentu sozialik gabe ez dago garapenik.


Ados egon behar, derrigorrez

Gauza bat egiteko tentazioa izan dut aste honetako zutabean: goiko esaldia jartzeko zorian egon naiz, baina norena den zehaztu gabe. Asmatuko luke irakurleak? Nik behintzat, itsuan jarrita, ez.


2018-09-19 | JJ Agirre
Ez Molestatu Bwana Erdalduna

Izen hori daukan Facebookeko taldearen izena ekarri dut goiburu, horixe baita gure gainean (gure artean bainoago) bizi diren erdaldun aloktono nahiz autoktonoen lehen manamendua. Horixe bera euskaldun gehienek hezurretaraino barneratutako ohiko jarrera ere: menpekotasun gorria, makurtzen irakatsi bazieten gure aurrekoei espainiarrek eta frantsesek, bortxaz eta mespretxuz, eta sumisioaren transmisioa egiten laguntzaile bilakarazi zituzten sarri-sarri gure aurrekoak, eta gure sasoikide gehienak... [+]


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude