SIADEKO: Euskalerriaren Alde Lanean

1969ko abuztuaren 17a
Siadekokoei elkarrizketa

Elkar-Bizitzaren Aurrerapena
SIADEKO: Euskalerriaren Alde Lanean
Bizileku degun gizarte onek elkar-bizitza orren aurrerapena ekarri digu, bai jakintza bidean eta bai salaketa bidean ere. "Industri-Gizartea" izenez ezagutzen degun gure gizarte onen ekiñak piztu du, ta bultza orrek bein ere amestu etziran bidetan aurrera garamazki.
Gure erriaren artu-emanetan jarri geran orduko, egundoko irrika esnatu digu gizarte-jakintza deritzan jakite ori beren lanbide ta ikasgai bezela artu duten ekintzak. Ta alor orretan lanean ari diranen artean, or degu SIADECO izenekoa. Erderazko elkarte onen letrak (Sociedad de Investigoción Aplicada para el Desarrollo comunitario esan nai du), ta bere erderazko izen orren mamia oso euskalduna gerta zaigu. Bereala jarri gera izketan talde ortako lagun batekin:
ðNoiz sortu zan SIADECO?
ðDonostia'n "Guzion Aurrerapenari" buruz eman ziran saioak ezkero. Saio oiek, Marco Marchioni italiarrak eman zituan I967'garren urtean.
ðZeintzuk osatzen dezue talde ori?
-Gizarte-Laguntzaille dan emakume batek iru Gizarte-zalek, Industri-Injeniadore batek, eta Diruketa-Zale batek. Ta auen lagun, bi arkitekto.
ðIru gizarte-zalek sail berean lan egiten al dute?
ðEz. Bakoitzak bere lan-leku berezia du. Errietako Bizilagunena du bere kezka, batek. Besteak, lurlangintza darabilten nekazarien ardura artu du; ta irugarrenak, arrantzaleen azterketa du bere lanbide.
ðTa eraikille edo arkitektoak, zer ?
ðOiek erri-antolaketan diardue beren aldetik.
ðTalde au sortzeko zerk zirikatu zinduzten ?
ðJoan-joanean bizi bait-gera. Gerokoa gaurkoaren oso bestelakoa izango da. Ta aldaketa ortarako prestatzen asi bearra degu gai guzietan. Baita eliz-artzaintzan ere. Talde orren lagun baitira apaiz batzuek ere. Gure azterketa-lana, geroko aldaketa ori ezagutzen saiatzea da. Ta au sail guzietan egin bearra degu. Lenengo aldi onetan, gauzak ala etorri diralako, uri-antolaketa galan saiatu gera.
ðNolatan esango al zeniguke?
ðGaurko uri edo erri batek eskatzen dizkigun konponketak aztertu bear ditugu aurrenengo. Erriak zabaltzen, azten, aunditzen ari zaizkigu beren biziguneko une jakin batean. Eta une ontan beren antola-bideak mugatu ta zeaztu bearrean arkitzen dira. Gerora bidean ari dan aldaketa orren zuzenbidea, ezin diteke bat-batean mamitu. Sakon ikusi bear da une ta inguruko guzia.
-Nunbaiten egin al dezue lan ori?
-Ernani ta Zarautz'en, azterpen ori egiteko eskatu ziguten, erri oietako Udal edo Aiuntamentuak. Oraintsu bukatu degu ere, Usurbil'go azterpena. Ta astekotan gera Ordiziari buruzko beste ikerpen bat ere.
-Nola jokatzen dezue zeron egiñean?
-Orain arte, ikusi degunez, lendik bilduak zeuden zeaztasun eta xeetasunak artu ta oiñarri oien bidez lan egin da. Baiña, gure ustez, len egindakotik eten da lan-gai berriak aztertu bearko dira. Geroa degu gure lan-gai; ez lengo edestia ta kondaira.
-Ta nola mamitzen dezue paperean kontu guzi ori?
-Era askotako galdekizun bidez. Izenak, etxeak eta abar izendatu ta gero, beste errioiñarri diran ereztasunak kontuan artzen ditugu. Ta au tajuz burutzeko, gizonak aztertu bear ditugu nai ta nai ez. Auek artu ta akulatzen bait-dute aurrerapen ori.
-Argibideren bat eskeiñiko al zeniguke?
-Erri atzeratu batzuek, adibidez, erri aurreratuk ikusi ondoren, auen bide berak lorratu nai izan dituzte. Baiña bereala ikusi dute, erri oietako giza-emakumeak neurri berdiñekoak etzirala. Ta orregatik, artu zuten eredua etzala beren errietako egokoa. Onelakorik gerta eztakigun, arretaz miatzen degu, nolako bizilagunen gorakada dakarren erri bakoitzak; nolako jakintza-mailla duten eta nolako bizibideak dituan alde bakoitzak.
Lenbiziko azterpen onen ondoren, zer eginbide sortzen zaizue?
Erri bakoitzaren Diruketa-lorra miatzea. Lenbizi "nekazari-arteko galdekizuna" egin oi degu; bigarren, "industri-galdekizuna" ta irugarren "serbitzuen galdekizuna". Geroago, "famili-eredu galdekizuna", "jan-edan-erabilli-galdekizuna"'ta abar... egin bearko diralakoan gaude.
-Ze zabalerako lurraldeak aukeratzen dituzue zeron lanerako?
-Oraingoz, Gipuzkoa barruan bakarrik ari gera lanean. Gerora, Euskalerri osoa artu nai genduke, azterpen ontarako.
Ta gaurko Gipuzkoa'ren egoera nolatan ikusten dezue?
Lenbizi, errien-antolaketa saillean, aurreratu-samarra dagoela ikusten degu. Egin-gai edo "Plan" bat asteko, erri asko bidean asita daude. Ta zenbait errik beren egingaia burutua dute. Bizilagunen elkarganatzea oso egoko egiña dala ikusten degu. Ezpaiditugu erri aundiegitan bilduak; baizik-eta erri erdi-aundi ta txikietan banatuak. Ta au oso mesede aundikoa zaie elkar-bizibiderako.
-Ta Erriko Etxeak nola erantzuten dizuete?
-Geroago ta obeto konturatzen ari dira, "egin gai" edo "plan general" bat zer dan.
-Ta gaur arte artu dezuen lan orretzaz gaiñera, zer geiago egin nai zendukete?
-"Eliz-Artzaintza" sailla aitatu dizuet lenago. Euskeraren gizarte-mailla ere ikusi bearra genduke. Gipuzkoa'n ugaltzen ari diran Alkartasunekin ere, egon nai genduke. Auetako batzuek, izan ere, buruauste aundiak artu dituzte beren gain; eta onek, giza-bizitzan aso kabitzen du.
-Beste adibiderik?
-Lantegi aundietako arazoetan, geroko egunetan zer lan-leku eskeiñiko diran asmatu bearra dago, Pioi-langintzako eskein aundia baletor, lan berezia egiten duten espezialistak, erbestetara jo bearko luteke lan billa. Emengo langilleak gogoko ez dituzten lan-lekuak ugaltzen ba-dira, kanpoko langilleak ekarri bearko dira... Guzia kontuan artu bearra dago ta kontu orrek esdatzen diguna mugatu... Sortu ditezken aldaketa-artean, ikergarria litzateke, lan-gaia aldatzea. Diruketa-sailla ere, oso begiratu bearra da. Beste lanbide batzuek asmatzeak nolako bizi- mailla ekarrilo ote luteke?... Itz batean, azterpen eta ikusketa guzia, erri bakoitzeko giza-emakumeei ondo begiratuta, antolatu bear da.
ðTa diruz nola zabiltzate? Zuen bezeroak ba al dakite zuen lana zenbat kostatzen dan? Lana... ta langilleak eta... saiatzeak eta... antolaketak ?
-Or degu gure akatsa. Azterpen eta ikasketa auek, oso garestiak dira. Esate baterako, Usurbil'go azterpenak, 400.000'00 pezeta kostatu dira.
J. A.
14

Gaiez\Gizartea\Besteak
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-03-18 | Iigo Igartua
Garai-Etxaniz eta Etxegarai-Oses bikoteak Emakume Master Cupeko txapeldun

Leire Garai eta Leire Etxanizek nagusitasun osoz irabazi dute lehen mailako txapela (22-5). Promozio mailakoa, Uxue Oses eta Madalen Etxegaraik osaturiko bikoteak eraman du (18-15), partidaren bigarren zatian markagailua irauli eta gero.


Bideobigilantzia ala askatasun politikoen defentsa Eunaten

Datorren martxoaren 21erako baterajotze nazionala deitu du Iruñerriko Autodefentsa Sareak. Euskal Herrian zabaltzen hasia da manifestaziora bertaratzeko deia, eta horrekin batera, Eunate ikastetxetik zein hezigune guztietatik bideobigilantzia kamerak kentzeko beharra. Ikasturte hasieran jarri zituzten kamerak Eunaten, bertako ikasleen, gurasoen eta langileen oniritzi gabe. Gainera, Ikasle Mugimenduak salatu duenez, ikasleen askatasun politikoen –jardun politikoa normaltasunez... [+]


2019-03-17 | ARGIA
Bi pertsona identifikatu ditu Ertzaintzak Zarautzen, etxegabeen neguetxea irekitzearen aldeko kontzentrazioan

Manifestari bat eta kazetari bat identifikatu dituzte larunbatean, etxegabeen aterpea ireki ez izana salatzeko udaletxearen aurrean eginiko kontzentrazioan. Udalaren "utzikeria" salatu eta honela adierazi dute igandeko prentsaurrekoan: “Geratzen zaigun aukera bakarra arazoari geuk heltzea eta kolektiboki erantzutea da”.


2019-03-17 | Mikel Asurmendi
Pierre Prouvze
"Oraindik ere sentitzen dugu kriminalizazioa, bai etorkinekiko bai herri gutxituekiko"

Camarade curé filma euskal preso politikoei eskainia da, Kanboko Lorentxa Beyrie presoari bereziki. Urtarrilean estreinatu zen Donibane Lohizuneko Le Sélect zinematokian. Martxoan, Donapaleu, Donibane Garazi, Donibane Lohizune, Kanbo eta Maulen emanen dute berriz ere. Pierre Prouvèze egilea elkarrizketatu dugu kari horretara.


2019-03-17
Pierre Prouvze (Lyon, 1948)

Marseillarra da. Irakasle aritu da 37 urtez. Irakastea izan da bere leitmotiva. Musikak eman dizkio irakaskuntzaren zentzua eta bizitasuna. Ez du bizitza ulertzen musikarik gabe. Kantuak berriz, Camarade Curé dokumentalaren egilea izatera ekarri du.


2019-03-17
Gazte ikaragarriak

Bertsolarri lelopean, izuaren gaua antolatu zuten 7Katu gaztetxekoek Bertso Erronda txapelketako finalari ongietorri beldurgarria egiteko. Heriotzarekin lotutako mozorroak, armiarma-sareak hormetan behera, soinu misteriotsuak... bederatzi finalista gazteek panorama hori aurkitu zuten agertokira igo eta berehala. Gaitzerdi, beraiek ere mozorrotuta etorri ziren.


Lute como Marielle

Martxoaren 14an urtea bete da Marielle Franco Rio de Janeiron tiroz hil zutela.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude