SIADEKO: Euskalerriaren Alde Lanean

1969ko abuztuaren 17a
Siadekokoei elkarrizketa

Elkar-Bizitzaren Aurrerapena
SIADEKO: Euskalerriaren Alde Lanean
Bizileku degun gizarte onek elkar-bizitza orren aurrerapena ekarri digu, bai jakintza bidean eta bai salaketa bidean ere. "Industri-Gizartea" izenez ezagutzen degun gure gizarte onen ekiñak piztu du, ta bultza orrek bein ere amestu etziran bidetan aurrera garamazki.
Gure erriaren artu-emanetan jarri geran orduko, egundoko irrika esnatu digu gizarte-jakintza deritzan jakite ori beren lanbide ta ikasgai bezela artu duten ekintzak. Ta alor orretan lanean ari diranen artean, or degu SIADECO izenekoa. Erderazko elkarte onen letrak (Sociedad de Investigoción Aplicada para el Desarrollo comunitario esan nai du), ta bere erderazko izen orren mamia oso euskalduna gerta zaigu. Bereala jarri gera izketan talde ortako lagun batekin:
ðNoiz sortu zan SIADECO?
ðDonostia'n "Guzion Aurrerapenari" buruz eman ziran saioak ezkero. Saio oiek, Marco Marchioni italiarrak eman zituan I967'garren urtean.
ðZeintzuk osatzen dezue talde ori?
-Gizarte-Laguntzaille dan emakume batek iru Gizarte-zalek, Industri-Injeniadore batek, eta Diruketa-Zale batek. Ta auen lagun, bi arkitekto.
ðIru gizarte-zalek sail berean lan egiten al dute?
ðEz. Bakoitzak bere lan-leku berezia du. Errietako Bizilagunena du bere kezka, batek. Besteak, lurlangintza darabilten nekazarien ardura artu du; ta irugarrenak, arrantzaleen azterketa du bere lanbide.
ðTa eraikille edo arkitektoak, zer ?
ðOiek erri-antolaketan diardue beren aldetik.
ðTalde au sortzeko zerk zirikatu zinduzten ?
ðJoan-joanean bizi bait-gera. Gerokoa gaurkoaren oso bestelakoa izango da. Ta aldaketa ortarako prestatzen asi bearra degu gai guzietan. Baita eliz-artzaintzan ere. Talde orren lagun baitira apaiz batzuek ere. Gure azterketa-lana, geroko aldaketa ori ezagutzen saiatzea da. Ta au sail guzietan egin bearra degu. Lenengo aldi onetan, gauzak ala etorri diralako, uri-antolaketa galan saiatu gera.
ðNolatan esango al zeniguke?
ðGaurko uri edo erri batek eskatzen dizkigun konponketak aztertu bear ditugu aurrenengo. Erriak zabaltzen, azten, aunditzen ari zaizkigu beren biziguneko une jakin batean. Eta une ontan beren antola-bideak mugatu ta zeaztu bearrean arkitzen dira. Gerora bidean ari dan aldaketa orren zuzenbidea, ezin diteke bat-batean mamitu. Sakon ikusi bear da une ta inguruko guzia.
-Nunbaiten egin al dezue lan ori?
-Ernani ta Zarautz'en, azterpen ori egiteko eskatu ziguten, erri oietako Udal edo Aiuntamentuak. Oraintsu bukatu degu ere, Usurbil'go azterpena. Ta astekotan gera Ordiziari buruzko beste ikerpen bat ere.
-Nola jokatzen dezue zeron egiñean?
-Orain arte, ikusi degunez, lendik bilduak zeuden zeaztasun eta xeetasunak artu ta oiñarri oien bidez lan egin da. Baiña, gure ustez, len egindakotik eten da lan-gai berriak aztertu bearko dira. Geroa degu gure lan-gai; ez lengo edestia ta kondaira.
-Ta nola mamitzen dezue paperean kontu guzi ori?
-Era askotako galdekizun bidez. Izenak, etxeak eta abar izendatu ta gero, beste errioiñarri diran ereztasunak kontuan artzen ditugu. Ta au tajuz burutzeko, gizonak aztertu bear ditugu nai ta nai ez. Auek artu ta akulatzen bait-dute aurrerapen ori.
-Argibideren bat eskeiñiko al zeniguke?
-Erri atzeratu batzuek, adibidez, erri aurreratuk ikusi ondoren, auen bide berak lorratu nai izan dituzte. Baiña bereala ikusi dute, erri oietako giza-emakumeak neurri berdiñekoak etzirala. Ta orregatik, artu zuten eredua etzala beren errietako egokoa. Onelakorik gerta eztakigun, arretaz miatzen degu, nolako bizilagunen gorakada dakarren erri bakoitzak; nolako jakintza-mailla duten eta nolako bizibideak dituan alde bakoitzak.
Lenbiziko azterpen onen ondoren, zer eginbide sortzen zaizue?
Erri bakoitzaren Diruketa-lorra miatzea. Lenbizi "nekazari-arteko galdekizuna" egin oi degu; bigarren, "industri-galdekizuna" ta irugarren "serbitzuen galdekizuna". Geroago, "famili-eredu galdekizuna", "jan-edan-erabilli-galdekizuna"'ta abar... egin bearko diralakoan gaude.
-Ze zabalerako lurraldeak aukeratzen dituzue zeron lanerako?
-Oraingoz, Gipuzkoa barruan bakarrik ari gera lanean. Gerora, Euskalerri osoa artu nai genduke, azterpen ontarako.
Ta gaurko Gipuzkoa'ren egoera nolatan ikusten dezue?
Lenbizi, errien-antolaketa saillean, aurreratu-samarra dagoela ikusten degu. Egin-gai edo "Plan" bat asteko, erri asko bidean asita daude. Ta zenbait errik beren egingaia burutua dute. Bizilagunen elkarganatzea oso egoko egiña dala ikusten degu. Ezpaiditugu erri aundiegitan bilduak; baizik-eta erri erdi-aundi ta txikietan banatuak. Ta au oso mesede aundikoa zaie elkar-bizibiderako.
-Ta Erriko Etxeak nola erantzuten dizuete?
-Geroago ta obeto konturatzen ari dira, "egin gai" edo "plan general" bat zer dan.
-Ta gaur arte artu dezuen lan orretzaz gaiñera, zer geiago egin nai zendukete?
-"Eliz-Artzaintza" sailla aitatu dizuet lenago. Euskeraren gizarte-mailla ere ikusi bearra genduke. Gipuzkoa'n ugaltzen ari diran Alkartasunekin ere, egon nai genduke. Auetako batzuek, izan ere, buruauste aundiak artu dituzte beren gain; eta onek, giza-bizitzan aso kabitzen du.
-Beste adibiderik?
-Lantegi aundietako arazoetan, geroko egunetan zer lan-leku eskeiñiko diran asmatu bearra dago, Pioi-langintzako eskein aundia baletor, lan berezia egiten duten espezialistak, erbestetara jo bearko luteke lan billa. Emengo langilleak gogoko ez dituzten lan-lekuak ugaltzen ba-dira, kanpoko langilleak ekarri bearko dira... Guzia kontuan artu bearra dago ta kontu orrek esdatzen diguna mugatu... Sortu ditezken aldaketa-artean, ikergarria litzateke, lan-gaia aldatzea. Diruketa-sailla ere, oso begiratu bearra da. Beste lanbide batzuek asmatzeak nolako bizi- mailla ekarrilo ote luteke?... Itz batean, azterpen eta ikusketa guzia, erri bakoitzeko giza-emakumeei ondo begiratuta, antolatu bear da.
ðTa diruz nola zabiltzate? Zuen bezeroak ba al dakite zuen lana zenbat kostatzen dan? Lana... ta langilleak eta... saiatzeak eta... antolaketak ?
-Or degu gure akatsa. Azterpen eta ikasketa auek, oso garestiak dira. Esate baterako, Usurbil'go azterpenak, 400.000'00 pezeta kostatu dira.
J. A.
14

Gaiez\Gizartea\Besteak
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2018-10-17 | Gorka Peagarikano
Gutxiengoa dira immigrazioa arazotzat duten EAEko herritarrak

2015ean hasitako joerari jarraiki, immigrazioari buruzko iritzi eta jarrera positiboak sendotu egin dira Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako gizartean. Hala berretsi du Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiak aurkeztu duen 2018ko Barometroak.


Osasunbideari ere errieta, euskara egoki ez baloratzeagatiik

Osasunbideko deialdietan, lehiaketaldian 40 puntutik euskarak 4’29 puntu eman beharko lituzke eremu euskaldunean, eta 2’73 puntu eremu mistoan. Baina euskararik jakin gabe ere 39 puntu lortu daitezke, beste merezimendu batzuekin. Beraz, praktikan, ez da betetzen euskarari buruzko foru dekretu berriak dioena.


2018-10-17 | ESK sindikatua
Pobrezia eta gizarte-bazterketaren kontrako 51.000 sinadura

Euskal Herriko Eskubde Sozialen Kartak pobrezia eta gizarte-bazterketaren kontrako herri-ekimen legegilea butzatzeko beharrezkoak diren sinadurak entregatu ditu.


Bardean benetako bonbekin maniobra militarrak eginen dituzte asteazken honetatik aurrera

Urriaren 17tik 19ra eginen ditu Espainiako Armadak maniobrak, beste behin. Tiro Poligonoaren Aurkako Taldeak salatu du "Parke Naturalean gailentzen dela maniobra horiek egiteagatik Armadak ordaintzen duen kanona segurtasuna eta ingurumenaren gainetik".


2018-10-17 | ARGIA
Pinuen gaitzari aurre egiteko oxido kuprosoa erabiltzea oso toxikoa dela salatu dute

Pinuen gaitzari aurre egiteko Jaurlaritzak eta EAEko hiru foru aldundiek aurkeztu duten plana gogor kritikatu du Naturkon kolektiboak, besteak beste gaitzari aurre egiteko erakundeek proposatu duten oxido kuprosoa toxikoa baita: “Azalduko al digute gure ordezkariek nola pentsatu duten ziurtatzea gure ibaiak edo edaten dugun ura ez direla pozoituko gure mendietako 124.000 hektarea fumigatzen badira?”.


2018-10-17 | Iigo Igartua
Manifestazio nazionala deitu dute urriaren 27an Nafarroako gaztetxeen alde indarrak biltzeko

Maravillas, Errotxapea eta Lizarrako gaztetxeen aurkako prozesu judizialak irekita daude eta epe motzean kaleratuak izateko arriskuan daudela ohartarazi dute manifestazioa deitu dutenek.


2018-10-17 | ARGIA
Karlos Apeztegia kartzelaratzeko agindu du Espainiako Auzitegi Nazionalak

Etxerat euskal presoen senide eta lagunen elkarteak Hernanin duen bulegoan egiten du lan Karlos Apeztegiak. Asteartean bertatik atera zenean atxilotu zuen Guardia Zibilak eta asteazken goizean, espetxeratzeko agindua eman du Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaileak, "erakunde terroristako kide" izatea leporatuta.


2018-10-17 | ARGIA
Irueko sutea indarkeria matxista kasu bat izan daiteke

Hipotesi hori darabil gertakaria ikertzen diharduen Espainiako Poliziak. Hala bada, ikerketa bere gain hartu zuen instrukzio epaileak Emakumeen aurkako indarkeriaren arloko epaitegira bideratuko du kasua.


2018-10-17 | ARGIA
Eider Rodriguez, Irene Aldasoro eta Kepa Altonaga Euskadi Sarien irabazle

Asteazken honetan jakinarazi dituzte literaturako Euskadi Sarietan falta ziren kategorietako irabazleak: Eider Rodriguezek aurtengo bigarren saria eskuratu du, oraingoan haur eta gazte literaturari eskainitako kategorian, Santa familia liburuari esker.


2018-10-17 | Iigo Igartua
Kalean bizi den jendearen zenbaketa: errefuxiatuen auziari erantzun ezean, ez espero miraririk

Ostegun honetan zenbatuko dira Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan zenbat pertsona bizi diren kalean. Erakunde publikoak konprometitu ziren etxegabeen kopurua %20 jaistera, baina errefuxiatuen krisiari emandako erantzun eskasa ikusita, zaila dirudi aurreikuspena betetzea. Bilboko kasuari erreparatu diogu.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude