ARGIA.eus

2022ko ekainaren 28a
Ainhoa Resano. Argazkilaria

“Familia-historiak oinordetzen dira, baina isiltasuna ere bai”

  • Argazki albumak gordetzen dituzten emakumeen azken belaunaldiarekin topaketak egin ditu Ainhoa Resanok (Iruñea, 1974), Bilboko auzo garaietan. “Asko bizi baina gutxi kontatu duten” emakumeen belaunaldiarekin. Argazkietatik abiatuta, idatzi gabeko memoria azalera ekarri nahi izan du. Auzoko klixeak eta estigmak gaindituz, intimitatetik kolektibora, memoriaren eta nortasunaren aldarrikapen irmoa eginez.

“Emakume guztiek esaldi bera errepikatzen dute hasieran: ‘Nik ez daukat kontatzeko ezer’” (Argazkia: Hodei Torres)
“Emakume guztiek esaldi bera errepikatzen dute hasieran: ‘Nik ez daukat kontatzeko ezer’” (Argazkia: Hodei Torres)
Leire Regadas @leireregadas
2022ko maiatzaren 01a

Etxeko argazkiak baliatuta, memoria kolektiboko ariketan, Bilboko auzo garaietako (San Frantzisko, Bilbo Zaharra eta Zabala) emakumeen historia jasotzen du ELLAS proiektuak. Nola suertatu da?

Oso era naturalean eman da. Haien etxeetan egin ditugu topaketak, eta etxeko argazki albumen bitartez euren bizipenetara heldu gara. Kontakizun horietatik guztietatik memoria-atlasa osatu nahi izan dugu. Album berri bat, album kolektiboa; elkargune bat sortu memoria aktibatzeko.

Nortzuk dira emakume horiek?

Bizitza asko daude toki berean konektaturik, auzo hauetan, Bilboko auzo garaietan. Hainbeste dira, denak garela ELLAS. Euren argazkien bitartez ibilbide oso bat egiten dugu auzoa zeharkatu duten une historiko eta sozialetatik. Bakoitzaren bizitzaren oroimenean gurutzatzen dira dendak, tabernak, zinemak eta eskolak; denak igaro dira Mercheren gozoki dendatik. Argazki horiek elkarrekin nahastean, memoria kolektiboen album berri bat sortzen dute, auzo garaietako historia eta oraina gainbegiratzen dituzten klixeak eta estigmak iraultzen dituena, eta bertako emakume anonimoen bizitzak azaleratzen dituena. Zentroan bizi arren, bazterrekoak direnak; eta nortasun eta biziraupen estrategia indartsuak dituztenak.

Historikoki estigmatizatuta dauden auzoetako emakumeak eta bizilagunak izateak zein lotura du ahanzturarekin?

Bi isiltasun mota daude. Isiltasun autoinposatua, askatasun ariketa bat dena, gogoratu edo esan nahi ez dena isilean mantenduz; eta inposatutako ahanztura, zapalkuntza sozial gisa jarduten duena. Emakumeen istorioak eta ahotsak ez daude historia hegemonikoan, maila globalean ematen den zerbait da hori. Auzo garaietan beste zapalkuntza batzuk gehitzen zaizkio emakume izateari, klasea eta arraza kasu. Horregatik dira hain adierazgarriak beraien testigantzak, hain zuzen ere auzo hauetan estigma, klixe eta tabuak lotzen direlako moja, puta, ijito, trans, etorkin, militante eta poker jokalari horien guztien bizitzetan.

Argazkia: Hodei Torres

Zer moduz hartu dute proiektua?

Guztiekin izandako topaketak zoragarriak izan dira. Sukalde eta egongeletara sartzeko eta argazkiak eta bizitako istorioak partekatzeko konfiantza esparruak sortu ditugu. Bada esaldi bat guztiek errepikatzen dutena hasieran, mantra bat bailitzan: “Nik ez daukat kontatzeko ezer”. Uste dut emakumeen belaunaldi horri gizarteak zor diola beraien bizitzen protagonista sentiaraztea eta euren bizipenei garrantzia ematea. Baina ondoren etorritako guztiei ere zor diegu. Familia-historiak oinordetzen direlako, baina isiltasuna ere bai. Haiek poz-pozik daude eta geroz eta gehiago dira proiektuan parte hartu nahi dutenak.

Espazio pribatutik publikora eraman dituzu emakumeen argazkiak eta istorioak. Zein da banakako memoriatik memoria kolektibora jauzi egitearen garrantzia?

Bildutako argazkiak espazio publikora eraman nituen 2020ko konfinamendu betean. Auzoan erabiltzen ez ziren lokaletako pertsianetan formatu handiko argazkiak txertatu nituen, QR kode banarekin, kodearen bitartez emakumeen ahotsak entzuteko aukera emanez. Memoria indibidual horiek kolektiboan txertatzeak aipatu gabeko errealitateak agerian uzten ditu, norberaren istorio indibiduala izateari uzten dio, leku komunak seinalatuz. Bizitza asko eta auzo bera, eta emakume izatearen baldintza beti presente.

Bilboko auzo garaietan ere ematen ari da gentrifikazio prozesua. Homogeneizazioaren, despertsonalizazioaren eta bizilagunak kanporatzearen aurrean, zer suposatzen du proiektu honek?

Premiazko une sozial eta kulturala bizi dugu, oso garrantzitsua da bertan bizi diren emakumeen kontakizunak entzutea. Etengabe aldatzen ari den auzoa da, memoria ezak mehatxatua. Historia aitortzea funtsezkoa da bertakoen nortasunari eusteko.

Liburu baten argitalpena duzu esku artean orain. Zer aurreratu diezagukezu?

Proiektuaren izaera bizia jasoko duen argitalpena da. Album zabal bat, non protagonistak ikusi eta entzun ahal izango ditugun. Emakumeak euren ahotsetik entzun ahal izatea koherenteena zenez, Alberto de la Hoz soinu pieza bat lantzen ari da liburuan txertatzeko, 30 ordutik gorako lekukotasunetatik abiatuta. Haien ahotsak gurutzatuz, oroitzapen intimo eta pertsonalak berreraikitzen dituzte, eta elkarrizketa koral batean elkartuta, talde testigantza berri bat sortzen da, argitaratu gabeko kontakizun bat. Zazpi hilabete daramatzat edizio eta eraikuntza prozesu betean murgilduta, Federico Paladino de la Balsa editorearekin batera. Esku artean edukitzeko eta partekatzeko irrikaz nago!

Argazki albumek gordetakoa

“Carmen eta Puri auzokideen argazki albumetako istorioak entzuten ordu asko eman ondoren, lehenengo proiektu dokumentala egin nuen: 17. eskailera. Somera kalean hogei urte luzez bizi eta gero, eraikinetik kaleratu gintuzten eta ibaiaren beste aldera lekualdatzean, Savina Lafita ezagutu nuen; antropologoa, memoria eta genero prozesuen ikertzailea. ELLAS proiektua galdera soil batekin hasten da: zer gertatuko litzateke auzoko emakumeei eskatzen badiegu euren albumak erakuts ditzaten?”

 

Kanal hauetan artxibatua: Argazkilaritza  |  Oroimen historikoa  |  Feminismoa  |  Bilbo

Argazkilaritza kanaletik interesatuko zaizu...
‘Francis’ hil eta berrogeita hiru urtera

Zuk beranduxeago irakurriko baduzu ere, irakurle, ekainaren 10 batean idazten ari naiz lerrook. Francis trabesti homosexuala Antonio Caba poliziak tiroz hil eta berrogeita hiru urtera, justuki. LGTBIfobiaren Kontrako Eguna den maiatzaren 17a, Francisen oroimena, eta sexu... [+]


2022-06-19 | Jon Torner Zabala
Iñaki Azanza, txirrindularitza argazkitan
"Ziklismoaren bidez herri baten historia konta daiteke"

Iñaki Azanza ordiziarra 1978an joan zen lehenbizikoz Frantziako Tourra ikustera. Zenbat milaka argazki atera ote ditu ordutik! Pasioz bizi du txirrindularitza. Agian horregatik, mina eragiten dio hemen inguruko lasterketen patuak. “Etxeko karrerak zaindu egin behar... [+]


2022-06-10 | Sustatu
Napalmak erre zuen neskatoa: 50 urte bete ditu argazkiak

Artikulu hau ilustratzen duen argazkia duela 50 urte egin zen. 1972ko ekainaren 8an, AEBetako undar armatuak Trang Bang herria bonbardatu zuten napalm bonbekin. Nekazari herri hartako biktimen artetik, haur multzo batek ihesean irten zuen, eta herri kanpoan zeuden... [+]


Donostiako burges “modernoek” nola egin zuten dirua?

Koldo Mitxelena Kulturunean erakusketa zabal bat dago ikusgai Donostiako familia entzutetsuenetako bateko kideek ateratako argazkiekin: Aurrera eginez deitu diote. José Brunet Berminghamek XIX. mendearen azken herenean ateratako dozenaka argazkiz dago osatuta eta benetako... [+]


Irakurrienak
ASTEKARIA
2022ko maiatzaren 01a
Azken albisteak
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude