Energia burujabetza Oņatin

Azken jauzia

  • Urriaren 11z geroztik, energia berriztagarrien sektorean barneraturik dagoen Goiener kooperatiba Oñatiko Ur Jauziak enpresaren bazkide da ofizialki. 2015. urtean Energiaren Euskal Erakundeak enpresatik irteteko asmoa erakutsi ostean, Oñatiko Udalak bilatzen zuen bazkide tekniko berria da. Udalerriko etxeetara ailegatzen den energiaren ziklo osoa euren esku izateko urrats garrantzitsua da.

Iņigo Igartua @igartua19
2018ko abenduaren 16a

Deba ibaiaren haranean kokaturik dauden sei zentral elektrikoren bidez sortzen dute energia Oñatin. Herritarrentzat Olateko zentrala da ezagunena segur aski. Olateko txokoetan paseoan, korrika edo bizikletan ibiltzeko ohitura handia dute oñatiarrek, baina bertako zentral ondotik pasatzean gutxi batzuk ohartuko dira harrizko horma horien atzean ehun urte baino gehiagoko historia dagoenik.

Oñatiko energia ekoizpenaren hastapenek 1893. urtera arte garamatzate. Orduan, hiru herritarren ekimenez Biain y Cía izeneko lehen argindar enpresa sortu zen. Sortzaileek kontzesioa lortu zuten Arantzazuko Santutegitik hurbil dagoen Araotz auzoko erreka turbinatzeko. Hamarkada batzuk geroago, 1915-1920 urte bitartean hain zuzen, Unión Cerrajera ahaltsuak erosi zuen Biain y Cía. Cerrajerak inbertsio ugari egin zituen eta horien artean, Olateko zentrala eraiki zuen. Baina 1925ean Oñatiko Udalak herriko energia sarearen zati bat desjabetzea eskatu zion Cerrajerari.

Hortik aurrera liskarrez beteriko garaia hasi zen, industriaren sendotasuna nabarmena baitzen herrian. Oñatiko energia banaketa sareak behar guztiei heldu ezin zionez, Antonio Lezama enpresarekin industriara elektrizitate indarra eramateko hitzarmena sinatu zuen Udalak. 1960an Antonio Lezamak negozio dena orduko Iberduerori –gaur egungo Iberdrola– saldu zion. Oraindik ere, Oñatiko industriarako energia banaketak Iberdrolaren esku jarraitzen du eta etxeetara berriz, Oñargi erakunde publikoak banatzen du.

Energia banatzaile handiagoen aldean prezioan diferentziarik ez dagoen arren, Oñargiren balio erantsia zerbitzuaren “gertutasuna” da Mikel Biain Oñatiko alkatearen iritziz. Hain zuzen, Oñargik etxeetara banatzen duen energiari esker herri burujabea dela azpimarratu du alkateak: “Urtean 15 milioi kilowatt sortzen dute bertoko ur-jauziek, herriko etxebizitza, komertzio eta energia industriala behar ez duten eraikin guztiak hornitzeko beste”.

1989. urtea mugarria izan zen Oñatiko energiaren kudeaketaren historian. Udalak Olateko zentral elektrikoa erosi zion Unión Cerrajerari eta Oñatiko Ur Jauziak (OUJ) enpresa sortu zuten; jabetzaren %90 Udalarena zen eta %10 Energiaren Euskal Erakundearena (EEE).

Energia ekoitzi, banatu eta zabaltzen mendea baino gehiago daramate Oñatin; merkaturatzeko azken bultzada falta da

Orain berriz, OUJen sorrerako eragileei Goiener kooperatiba batu zaie. Honek ere %10eko jabetza izango du, sozietate publikoaren 445.000 euroko kapital hazkundeari aurre egin ondoren. Santi Ochoa de Eribe Goienerreko zuzendariak azaldu duenez elkarlanerako asmoa ez da hutsetik azaldu bapatean, “2015.urtean EEEren parte hartzea OUJen iraungitzear zegoen eta Oñatiko Udalarekin elkarlanean aritzeko bien partetik zegoen urruneko desioa errealitate bihurtzeko gai izan gara orain”. Biain ere baikor agertu da bi enpresen arteko akordioarekin, “Euskal Herriko energiaren mapan esanguratsua den bazkide berria izateaz pozik gaude. Sektorean etorkizunean sortuko diren aukerak identifikatzen eta aukera onak hartzen lagunduko digute, besteak beste”.

Goiener OUJen proiektura batu izanak Energiaren Euskal Erakundeak duela bi urte proiektua uzteko erakutsi zuen jarrera aldatzera bultzatu duela dirudi. Enpresaren sorreratik izan duen jabetzaren %10a mantentzeko hautua egin du EEEk.

Oraindik bilera bakarra egin duten arren, elkarlanean emango duten hurrengo urratsa azaldu du alkateak: “Goienerren diru-ekarpenarekin eta elkartearen zenbatekoekin zentralen ekoizpena hobetzeko inbertsio plana izango da”. Hari berari helduz, Goiener sartu aurretik ere OUJren egoera “ona” zela aitorturik, kapital hazkundearekin lasaiago egingo diote aurre zentralen instalakuntzak hobetzeari, Ochoa de Eriberen ustez.

Azken urratsa falta

Energia ekoiztu, banatu eta zabaltzen mendea baino gehiago daramate Oñatin, baina energiaren hiru zutabeak betetzeko merkaturatzeari dagokion azken bultzada falta da. Gaur egun, Merkaoña merkaturatzailearen bidez egiten da, baina honek ez du zuzenean energia saltzen. Aramaio, Tolosa, Leintz Gatzaga edo Oñatiko merkaturatzaile txikien baturatik sortu zen proiektua da Merkaoña. Enpresa publiko txiki horiek CHC konpainia elektrikoko partizipazio txikia erosi zuten eta ondorioz, herriko energiaren merkaturatzea CHCk egiten du propio.

CHC bezalako enpresa handi baten filosofia Oñatiko Udalarenarekin bat datorren zalantzan jarrita, ekoizturiko energia bertako eragile baten bidez herritarrei saltzea da hurrengo erronka Biainen ustez: “Goiener ekoizpen arloan sartu da oraingoz, baina beraien laguntzarekin Oñargi energiaren merkaturatzean hastea gustatuko litzaiguke”. Oñatin energia burujabetzarantz egiten ari diren lana “borobilduko” lukeen urratsa izango litzatekeela dio.

Epe ertainean  sortu daitekeen abagune horri begira, Ochoa de Eribek ateak irekita ikusten ditu: “Aukera tekniko eroso eta demokratikoena proposatzeko egoeraren azterketa egin beharko genuke aldez aurretik, baina beste merkaturatze kooperatiba batzuei ere laguntzen diegu dagoeneko eta jarduera oso ongi ezagutzen dugu”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Ekonomia eraldatzailea kanaletik interesatuko zaizu...
2019-02-05 | ARGIA
Martxan da KoopFabrika, interkooperazioa eta lurralde sareak helburu

Ekintzailetasun sozial eta kooperatiboa bultzatzeko programaren aurkezpen instituzionala egin dute astelehenean Hernaniko Iturola Elkarlan Sorgunean, KoopFabrikaren saio trinkoei hasiera eman dietela aprobetxatuz.


2019-01-27 | Miren Osa Galdona
1987-an langileek Antza inprimategia sortu zuten
Paperaren gotorlekua

2019-01-15 | Antxeta Irratia
Bidasoako KoopFabrikak doako formakuntzak antolatu ditu

Bidasoako Koop Fabrikak antolatuta, doako formakuntza egitaraua osatu dute datozen hilabeteetarako. Saioak "BDS Koop eraldaketa fabrika"-n izango dira.


Utzi bakean Strand liburu-denda

New York, 1927. Benjamin Bass izeneko etorkin lituaniarrak liburu-denda bat ireki zuen Fourth Avenuen, aurreztutako 300 dolar eta maileguan hartutako beste 300 erabilita, eta Strand jarri zion izena, Londresko kalea gogoan.


OlatuKoop Bidasoak hartuko du eskualdeko KoopFabrikaren ardura ekimen sozio-ekonomikoak martxan jartzeko

Berrikuntzekin dator hirugarren edizioa. Hasieratik esleituko zaio tutore bat ekintzaile bakoitzari, eta urtarriletik ekainera bitartean irauten duen programa osoan zehar, bi formazio txanda izango dituzte eskuragarri.


2018-12-13 | Hiruka .eus
Kanpaina "antikontsumista" Itzubaltzetan: doako azoka

Gabonetako kontsumoari aurre egin guran, doako azoka antolatu du Getxoko Itzubaltzeta/Romo auzoko Matraka gazte asanbladak. Hala, norberak erabiltzen ez dituen gauzak Etxe Merkean uzteko deia egin dute, ondoren egingo duten azokan behar duenak behar duena har dezan.


2018-12-12 | Iņigo Igartua
Ekintzailetza soziala
Koopfabrikako aurtengo edizioan etengabe eman ahal izango da izena

KoopFabrika Olatukoop, Lanki eta GEZKI eragileekin elkarlanean antolatutako ekintzailetasun sozialerako programa da. Berrogeita hamar proiektutik gora finkatzen lagundu du azken urteetan.

 

 


Kazetaritza independentea
Denon ondarea, denon esku

Ehun urte beteko ditu ARGIAk 2019an. Urte guztiotan kulturgile, idazle eta kazetari askoren lokarri izan da euskarazko kazeta dekanoa. Hedabide baten mendeurrena ez ezik, euskal prentsaren bilakaera guztia ospatu eta aitortzeko urtea da beraz. ARGIAk ibilbide horretan sorturiko ondarea herritarren esku jarriko du: bere zenbaki guztiak eta argazki artxibo historikoa digitalizatzeko proiektua abian da.


2018-11-28 | ARGIA
G7ak Biarritzen egingo duen gailurraren aurka mobilizatzeko plataforma sortu dute

Datorren urteko abuztuan, Biarritzen egingo dute gailurra Mendebaldeko zazpi potentzia ekonomikoek. Euskal Herriko hainbat eragilek plataforma aurkeztu eta deia egin dute egun horietan mobilizatzeko, “kapitalismoak irudikatzen duen mundua errotik aldatzea beharrezkoa delako” eta “beste mundu bat sortzea posible eta premiazkoa delako”.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude