Bortxaketaren kultura klasikoa

  • Grezia. K.a VII. mendea. Himno homerikoak izeneko poema sortako alerik zaharrena sortu zuten, Demeter jainkosaren berri jasotzen zuena.

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2018ko uztailaren 15a
Luca Giordanoren ‘Persefoneren bahiketa’. Persefone Hades azpimunduko jainkoak bahitu eta bortxatu zuen eta hori ez da, inolaz ere, mitologia klasikoko bortxaketa kasu bakarra.
Luca Giordanoren ‘Persefoneren bahiketa’. Persefone Hades azpimunduko jainkoak bahitu eta bortxatu zuen eta hori ez da, inolaz ere, mitologia klasikoko bortxaketa kasu bakarra.

Demeter, Kronos eta Rearen alaba, Gea amalurraren oinordekoa zen. Zeus anaiak bortxatu zuen eta, ondorioz, Persefone alaba jaio zen. Persefone ere Hades osabak, azpimunduko jainkoak, bahitu eta bortxatuko zuen.

Alaba azpimunduan gatibu zegoela, Demeter amak Lurra ibili zuen Persefoneren bila. Bitartean, Demeterren beste anaia bat, Poseidon, arrebaren atzetik ibili zen hura bortxatu nahian. Azkenean, Demeterrek behor itxura hartu zuela ikusirik, Poseidon zaldi bihurtu zen eta bere helburua lortu zuen.

Zeusek erabaki bat hartu zuen orduan: Persefonek, handik aurrera, sei hilabete emango zituen azpimunduan haren osaba eta bortxatzailearekin, eta urteko beste sei hilabete Olinpoan egongo zen, amarekin. Demeterren pozak argia eta bizitza ekartzen zituen Lurrera sei hilabete horietan, udaberrian eta udan. Persefone bahitzailearen azpimundura itzultzen zenean, ordea, tristura, udazkena eta, gero, negua nagusitzen ziren. Eta, horrela, intzestu eta bortxaketa zurrunbiloa medio, azaldu zuen greziar mitologiak urtaroen joan-etorria, bizitzaren urteroko zikloa.

Baina hori adibide bat besterik ez da. Teseok Troiako Helena bortxatu zuen. Kastor eta Poluxek Leuziporen alabak, Febe eta Hilaira, bahitu eta bortxatu zituzten eta gero haiekin ezkondu ziren, Sexto Tarkinio printzeak Lukrezia bortxatu zuen. Filomela, aldiz, bere koinatu Tereok bortxatu zuen. Poseidonek ez zuen soilik arreba eraso, Medusa ere bai. Baina arlo horretan ere Zeus izan zen nagusi; Demeterrez gain, Antiope, Ganimedes, Europa, Leda... bortxatu zituen Olinpoko jainkoen erregeak. Eta ezin ahaztu, kondairaren arabera, Erromako fundatzaileek Sabinak masan bortxatu zituztela.

Gilbert Higuet (1906-1978) historialari klasizistak esan zuen moduan, “gure mundua Grezia eta Erromaren jarraipena da. Gure jarduera intelektual eta espiritual gehienetan erromatarren bilobak eta greziarren birbilobak gara. Beste eragin batzuek ere lagundu digute garena izaten, baina greko-erromatar bultzada izan zen aberatsena eta indartsuena”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Indarkeria matxista kanaletik interesatuko zaizu...
2018-09-20 | ARGIA
Emakume bat labanaz eraso dute Ibarran, eta haren bikotekidea atxilotu dute

Bikotekidea, 36 urteko gizona, homizidio saiakera leporatuta atxilotu dute.


Elsa Dorlin. Autodefentsa, ikergai eta helburu
"Muskuluak uzkurtzen diren uneak adierazten digu egoera ez zaigula justua"

Batetik, gorputz defendagarriak eta defendatuak daude eta bestetik, ez-defendagarriak eta menderatzaileek armagabeturikoak. Azken horietan, “muskulua politizatu” eta autodefentsarako urratsa eman dutenei begira jarri da Elsa Dorlin filosofo feminista. Emaitza Se défendre, une philosophie de la violence (defendatzea, bortizkeriaren filosofia bat) liburua dugu. Hastetik buru, Manada kasua aipagai ukan dugu, bete-betean garelako filosofoaren ikerketa esparruan.


Arantza eta loreak indarkeria matxistaren aurkako udaberrian

Jaietako protokoloak, autodefentsa feminista ekimenak, kontzientziazio kanpainak…, udarekin batera, urte guztian zehar lantzen diren eraso sexisten aurkako kanpainak azaleratzen ari dira aurten ere. Hau ez da bat-batean ernatzen den lorea, urtez urte landatutako eta ondo elikatutako haziaren loratzea baizik.


2018-08-30 | ARGIA
Elgoibarko jaietan eraso matxista pairatu duela salatu du emakume batek

Elgoibarko jaietako azken gauean eman da eraso matxista, eta herriko Narrutsik talde feministak elkarretaratzea deitu du gertakaria gaitsezteko.


2018-08-29 | ARGIA
Indarkeria matxistatzat jo dute Uharteko emakumearen hilketa

Aurten indarkeria matxistak Euskal Herrian hil duen bosgarren emakumea da. Senarrak larunbatean emandako jipoiaren ondorioz hil da astelehenean Iruñeko ospitalean.


2018-08-29 | ARGIA
Uharteko emakumea senarrak erail duelakoan, bermerik gabe espetxeratu dute gizona

Emakumearen heriotza hilketa matxista izan ote den ikertzen dabil Foruzaingoa. Bien bitartean, gizona behin-behinean eta bermerik gabe espetxeratzeko agindua eman du epaileak.


2018-08-28 | ARGIA
Uharteko emakume bat hil da, eta bere senarra atxilotu dute

Foruzaingoak larunbatean aurkitu zuen emakumea bere etxean zaurituta, eta ospitaleratuta zegoela hil da, astelehenean. Bere senarra atxilotu dute, hiltzailea izan daitekeelakoan. Gasteizen beste gizonezko batek bere bikotea labanaz zauritu du.


2018-08-28 | ARGIA
Aste Nagusian "gutxienez" zortzi eraso eman direla adierazi dute Bilboko Konpartsek

Erregistratutako eraso sexisten salaketak lau izan arren, beste horrenbeste eman direla jakinarazi dute. Salatzen ez diren erasoak kontuan hartuta, kopuruak askoz handiagoa behar duela izan azpimarratu dute.


2018-08-27 | ARGIA
Eraso sexista eta homofoboa salatzeko elkarretaratzea egin dute Bilbon

Bilboko Konpartsek hiru aldiz aktibatu dute protokoloa Aste Nagusian zehar. Azkenengoz igandean, larunbat goizaldean jasotako erasoa gaitzesteko.


2018-08-24 | ARGIA
Eraso sexisten kontrako elkarretaratzeak Gasteiz eta Basaurin

Batean zein bestean, ostiral arratsalde honetan salatuko dituzten erasoak pasa den asteartean eman ziren. Hala ere, ez dira azken egunotan egindako eraso matxista bakarrak.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude