Isabelle Sentis. Historia, lesbianengandik

"Garrantzitsua da fabrikatu gaituenaz kontzientzia hartzea"

  • Historialaria da Sentis. Historialaria, aktibista, feminista eta lesbiana. Unibertsitatetik kanpo, nahiago du herri ikerketaren bidez historia ikertu, horizontaltasunari lotua. Emakume eta lesbianak ikusezin bihurtzeko mekanismoaz kontzientzia harturik, deseraikitzen eta beste historia bat idazten ari da. Bidea oraindik luzea izan arren, baikor begiratzen dio geroari ikerlari frantziarrak.

Jenofa Berhokoirigoin @Jenofa_B
2017ko apirilaren 02a
QueerCode (www.queercode.net) plataforma numerikoaren sortzaileen artean da Isabelle Sentis. Bigarren Mundu Gerlan emakume zisgenero eta transgenero lesbianek egindakoaren eta bizi izandakoaren berri ematea dute helburu. (Arg.: Caroline Barbarit)
QueerCode (www.queercode.net) plataforma numerikoaren sortzaileen artean da Isabelle Sentis. Bigarren Mundu Gerlan emakume zisgenero eta transgenero lesbianek egindakoaren eta bizi izandakoaren berri ematea dute helburu. (Arg.: Caroline Barbarit)

Emakumeak ez dira historiaren subjektu, are gutxiago lesbianak.

70eko hamarkadako emakumeen mugimenduak azaleratu zuen ikusezin bihurtzeko mekanismo hori. Historia emakumeengandik begiratzen jarri ziren. Gu ere horretan gabiltza, belaunaldi berri gisa, aitzinekoen ekarpenei gure perspektiba eta nozio berriak gehituz. Bidea luzea da, baina hobetuz doa egoera. Usu gu geu gara ikusezintasunaren eragile, deseraikitze kolektiboa zein indibiduala dugu oraindik egiteko.

Nola burutzen da ikusezintasuna?

Hasteko, bere arau erabat patriarkalekin frantses hizkuntzak ikusezin bilakatzen ditu gertakizun batean egondako emakumeak. Historialari eta militante batzuek ere memoriaren moldaketan parte hartzen dute, zapalkuntza-eskemak erreproduzituz.

Historien hierarkizazioa salatu ohi duzu.

Historia idazten duten instituzioek egin ohi dute, baina baita gertakizun baten arrastoak esku artean dituztenek ere. Gainera, lekukotasunik uzten ez duten ala oso gutxi uzten duten emakume anitz daude oraino, haien ustetan “baliogabea” edota “naturala” delako. Kontzientziaziorik ez izanki, historiak biltzen ari direnen partetik ez dira galdekatuak. Garrantzitsua da norberak bere kokaguneaz kontzientzia hartzea, fabrikatu gaituenaz kontzientzia hartzea. 

Coming out-ak badu garrantzia.

Heterosexismoaren aurka borrokatzeko ezinbesteko armak ditugu goraki errate horiek. Historia idaztean, sindikalista ala antifaxista bat lesbiana zela zehaztu eta “zergatik diozu hori?” galdetu ohi digute. Ez dira ohartzen esaldi horrekin etengabean produzitzen ari garen heterosexismoari oztopo egiten diogula. Hala ere, neurriz nabil, ikusirik 40-50eko hamarkadetako emakumeek ez zutela “lesbiana” hitza erabiltzen. Hizkuntza izugarria da, giltzatzen gaitu, zapalkuntza-sistemaren eskuetan da.

Izaera heterosexuala, haatik, sistematikoki planteatzen da.

Heterosexualek ere dute heteronormatibitatearen kontra borrokatu behar. Historia aztertzean jendeen arteko harremanei so egiteko joera bada. Hor ere normak diktatu harremana da  kontuan hartzen, beste forma bat duten harreman amoros, afektibo, erotikoak ezabatuak dira. Kontu pribatutzat hartuak dira, edo epaitzen dira, edo ez dira aipatzen. Pribatua politikoa dela ohartarazi behar dugu oraino, matrize horien deseraikitzea ez delako egina. 

Beste historia batzuk ditugu historia ofizialaren bazterrean. LGBTentzat ere horrela dea, jakinik luzaz eta oraino anitzek dutela haiena isiltzen?

LGBTen historia bat badela erran nezake. Intimoarekiko harremana ezberdina izaten da kulturen arabera. Frantziari dagokionez, adierazteko bidean oraindik egitekoa bada. Baina haiena bizitzeko borrokak eta sareak egin zituztenak ere badira. Horien berri ukaiten hasten gara, armairutik ateratzen hasten dira. Sentsibilizazio lan handi baten emaitza da. Bere homosexualitateari buruzko testigantza plazaratu zuen Pierre Seel laguntzeko aukera ukan nuen. Solas homofoboez sumindurik, lekukotasuna emateko urratsa egin zuen. Homosexuala izateagatik deportatua izan zen 1941ean. Bizirauteko estrategia gisa, bikote heterosexual batean bizi izan zen. Urteak eta elementu askatzaile berezi bat behar izaten dira urratsa emateko.

Batzuek diote ez zela homosexuala izateagatik nehor deportatu Frantzian.

Konplexua da afera. Sexualitateei buruzko soak konplexuak dira. Foucaultek zioen gisara, dena da behatua, normak daude, kodeak, debekuak... Gerla garaian sexualitateak traumatikoak izan daitezke, bortizkeria anitz delako. Bizirauteko estrategiak planteatzen dira. Tabuak ere badaude, ahantzi edota gorde nahi diren bizipenak. Aitorpena nola egin, galdera hori ere hor da. Gainera, errealitate ezberdinak ziren, herritartasunaren eta egoera politikoaren arabera. Ehun bat gizon lirateke deportatuak izan homosexualitateagatik. Beste batzuk pertsegituak izan ziren homosexualak izateagatik eta deportatuak beste arrazoi batengatik.

Lesbianei dagokienez, zer dakigu?

Estatuek ideia argia zuten: ezer ez erratea, ez existitzeko gisan. Austriak zigortu zuen emakumeen arteko homosexualitatea, beste herriek ez. Lesbiana beste arrazoi batzuengatik zen pertsegitua: “asoziala” zelakoan, “moralitatearen izenean”, familiaren baloreekin ez zelakoan bateragarria. “Lesbiana” hitza inoiz ez zen agertzen, baina errepresio-mekanismoa hor zen.

Morala zabala eta partziala da.

Ikaragarrizko errepresioa zen, hitz batzuei segiz presio ikaragarria burutzen zutelako. Garaian erditzen zen emazte heterosexual ezkondua zen norma, besteak zigortzekoak ziren. Historia hori idazten ari gara. Funtsean, QueerCode gune numerikoan biltzen ari gara Bigarren Mundu Gerlan emakume zisgenero eta transgenero lesbianek bizi izandakoa. Zaila dugu, artxibo iturri anitz ez direlako gehiago existitzen eta lekuko gehienak zenduak direlako.

Ikusezintasuna beti eta beti

“Bigarren Mundu Gerlan ekialdeko Pirinioetan izandako erresistentzia gune bati buruz egin zuen ikerketa historialari gazte batek, duela bospasei urte. Emakume batek beste emakume batzuentzat sortu gunea zen. Kasu honetan emakumea lesbiana zen, historialariak bazekien. Alta, inoiz ez du lesbiana identitatearen berri eman. Ikusezintasuna erreproduzitzen zebilen historialari horrek errabiatu ninduen! Kasik lotu nintzen berriro historia ikasketei”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: LGBTI  |  Historia  |  Frantzia  |  Feminismoa

LGBTI kanaletik interesatuko zaizu...
Irakasleak armairutik ateratzea, ikasleentzat mesedegarri

Norbere identitatea natural bizi eta ikusgarri egiteko beharretik harago, beste arrazoi inportante bat ere aipatzen dute ikastetxean armairutik ateratzea erabaki duten LGTB irakasleek: eskolako curriculumetan aniztasuna oraindik hain hutsala denean, erreferente bihurtzen dira bakarrik sentitu daitekeen LGTB ikaslearentzat eta oro har ikasle guztientzat, eta bullyinga murrizteko lagungarria da.


2018-09-14 | Kate Davis
Stonewall-eko istiluak
MULTIMEDIA - dokumentala

Stonewall-eko istiluak 1969ko ekainean gertatu ziren New York hirian: LGTB mugimenduaren pizkunde politikoaren ikurretako bat dira. Harrotasunaren Eguna ospatzen da gaur egunean mundu guztian haren omenez. Dokumental honek lekukotasun eta garaiko irudiekin ilustratzen du gertatutakoa, eta orduan Estatu Batuetan bizi zen giroa. Gertakari haiei riots esan ohi zaie historian (istiluak), baina dokumentalak uprising edo altxamendu hitza hobesten du, eta ondo ulertzen da hori ikusten... [+]


Homosexualitatea despenalizatu du Indiako Auzitegi Gorenak

Lege koloniala bertan behera utzi dute ziurgabetasunezko hamarkadak eta gero.


2018-08-29 | ARGIA
Bederatzi urteko ume batek bere buruaz beste egin du AEBetan, eskolan homosexuala zela aitortu ostean

Bere semearen heriotzaren atzean eskolan jasaten zuen bullying homofoboa zegoela ziurtatu du mutikoaren amak, hainbat hedabide estatubatuarrek jaso dutenez. Polizia kasua ikertzen ari da.


"Euskal Herrian bakarra nintzela pentsatzea". Heterosexual ez direnen bizipenek hartu dute Twitter

“Gizonezko nire bikotekidea gaixo jartzea eta ospitalean ezin bisita egitea, bere familiak ez dakielako beste gizon batekin dagoela maiteminduta”, dio Álvaro Cuencak. “13 urterekin klaseko batek ‘zergatik hitz egiten duzu nesken moduan?’ galdetzea eta luma zer den ikastea (orduan izenik jartzen ez nion arren) eta nintzena ezkutatu behar nuela barneratzea” kontatu du Garu jat izena erabiltzaileak. #MeQueer traolapean, norbere bizipenak kontatzen ari da... [+]


Munillari eskainitako muxukada kolektiboa deitu dute Harrotasun Egunerako

LGBTI Harrotasun Egunaren harira, ostegun honetan manifestazioa antolatu du Donostiako TransMarikaBollo+ kolektiboak eta geldialdia iragarri du Artzai Onaren parean. “Ez dagoelako jainkorik gure plazera ospatzen ez duenik! Munilla, deabrua zure bila” lelopean, muxukadara animatu dute jendea.


2018-06-27 | Bizkaie
E28 koordinadorak beraien aldarrikapenen merkantilizazioa salatu eta mobilizatzera deitu du

Bi manifestu plazaratu ditu asteartean E28 koordinadorak. LGTB+ kolektiboko emakumeen borroka gogoratzen du lehenengoak; ekainaren 28ko ekitaldien merkantilizazioa salatzen dute bigarrenarekin.


2018-06-26 | Hala Bedi
Ekainaren 28a, 2019ra modu serioago batean begira

Stonewalleko istiluen 50.urteurrenerako urtebete falta denean, Ekainaren 28ko koordinadora sortu da Gasteizen eta asanblada ezberdinak egin dituzte azken hilabeteetan. Aurtengo manifestazioari “kutsu serioagoa” emango diote, baina jaiaz gozatzeko aukera egongo da.


Eduki homofobo eta matxistak Osakidetzako oposizioetan

Gehitu elkarteak salatu du eduki LGTBIfobiko eta matxistak dituen liburu bat dagoela Osakidetzak bere Enplegu Publikorako Eskaintzan proposatu duen bibliografian. Bertan adierazten da, adibidez, homosexualitatea ez dela zerbait aldaezina, erasoak jasan ditzakeen emakumeak jakin behar duela “bere gorputzaren bidez zein mezu helarazten dion bikotekideari”, edota “itxura fisikoarekiko kezka” dela “emakumeen ahulguneetako bat”.


'Lehen LGTBI+ harrotasun eguna matxinada bat izan zen' jardunaldiak, Iru˝eko Maravillas gaztetxean

Zinema emanaldiak, autodefentsa eta LGTBI+fobiaren aurkako protokoloa, mugimenduaren ibilbide historikoari buruzko hitzaldia, tailerrak... Transmarikabollo asanbladak hainbat ekimen prestatu ditu 'Maravillas' gaztetxean.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude