Jauzi egiteko aukera Araban

  • Arabarren %20 elebidunak dira baina hiru laurdenarentzat gaztelania da lehen hizkuntza; ikerketa batek berretsi du aukera dagoela errotuta dauden hizkuntz ohiturak aldatzeko eta euskararen erabileran urrats handiak egiteko.

Estitxu Ugarte
2017ko urtarrilaren 22a
Iturria: Aztiker Ikergunea. Infografiaren egilea: Aritz Martinez De Luna.
Iturria: Aztiker Ikergunea. Infografiaren egilea: Aritz Martinez De Luna.
Iturria: Aztiker Ikergunea.
Infografiaren egilea: Aritz Martinez De Luna.

Euskararen erabileran jauzi egiteko aukera dago. Arabarren euskararen ezagutza, erabilera eta iritziak, 2015 ikerketa soziologikoaren ondorio nagusia da herrialdean euskararen erabilera ez dela handitu ezagutza bezainbeste, nahiz eta testuingurua askoz hobea izan. “Arabarren %20 elebidunak baldin bagara ere, hiru laurdenarentzat lehen hizkuntza gaztelania da, oso errotuak ditugu gure hizkuntz ohiturak, eta gure hizkuntz komunitatea gaztelaniazkoa da. Hutsunea hor dago”. Aztiker enpresako soziologo den eta aipatu ikerketan parte hartu duen Asier Etxenikek aditzera eman du herrialdea uste duguna baino euskaldunagoa dela, eta dituzten aukerak baliatu behar dituztela arabarrek saltoa emateko.

Arabako Foru Aldundiko Euskara Zerbitzuak eta Gasteizko Udaleko Euskara Zerbitzuak Arabako

errealitate soziolinguistikoa eta erakunde publikoen hizkuntza politikei buruzko iritziak aztertzeko eskatu zioten Aztiker soziologia ikerguneari. Arabako 1.175 herritar inkestatu dituzte; horietatik, 389 gasteiztar. Arabarren euskararen ezagutza aztertu dute, hainbat esparru funtzionaletan euskara

Iturria: Aztiker Ikergunea.
Infografiaren egilea: Aritz Martinez De Luna.

erabiltzeko zein aukera dauden eta zein erabilera egiten den, eta orokorrean, euskararen inguruan zein jarrera duten.

Ondorio positiboak eta negatiboak islatzen dituzte ikerketa lanaren zenbakiek. Alde positiboan jasotzen da euskararen ezagutzak gora egin duela modu nabarmenean herrialde osoan. Etxenikeren esanetan, “egungo umeen gurasoek euskara badakite, eta hori aldaketa handia da, urte batzuk atzera eginda, Araban eman den aldaketa bat”.

Erreferenteak, helduaroan

Ikerketak jasotzen du elebidun asko euskaltegiei esker direla gaur elebidunak, eta pisu handia dutela helduaroan euskaldundu diren pertsonek. Euskararen erabilera sustatzeko orduan horiek “erreferente” bilakatu behar direla uste du Etxenikek. “Hor indarra egin behar da, Araban asko nabaritzen da euskaltegietan egin den lana, eta inportantea da, esate baterako, lan mundua euskalduntzeko”.

Halaber, umeentzat eta gazteentzat helduen mundua erreferentzia bat den

Iturria: Aztiker Ikergunea.
Infografiaren egilea: Aritz Martinez De Luna.

heinean, bultzatu behar da adineko arabarren euskalduntzea. “Etorkizuna Araban euskalduna izango dela esaten dugunean, sarritan ahaztu egiten zaizkigu gaur-gaurkoz erdaldunak diren heldu horiek, ezinezkotzat jotzen ditugu, eta konfiantza jartzen dugu etorkizunean, umeak euskaldunduko direlako; joera hori da, baina egia da baita ere helduen munduan eragin behar dugula”.

Ohiturak apurtu

Izan ere, euskararen erabileran oso hankamotz dabiltza arabarrak; elebidun diren hamar lagunetik bi baino ez dira ondo moldatzen bi hizkuntzetan, eta %74,2 gaztelaniaz hobeto moldatzen da euskaraz baino. Hizkuntz ohiturek eta aurreiritziek arabarren kontra jokatzen dute. Etxenikeren esanetan, “erraztasun gehiago dugu erdaraz, eta horrenbestez, erdarara jotzen dugu gehiago, ohitura batzuk apurtu behar dira eta azkenean euskara erabiltzeko gaitasuna handituko da”.

Iturria: Aztiker Ikergunea.
Infografiaren egilea: Aritz Martinez De Luna.

Halaber, gaztelania nagusi den ingurune batean bizitzeak elebidunen jokaera baldintzatzen du, zenbait eremutan euskara erabiltzeko aukerak egon arren ez dituztelako baliatzen. “Gure ingurua uste duguna baino euskaldunagoa da, baina horretaz jabetu behar gara euskaldunak, kontzientzia hartu behar dugu eta euskaraz bizitzeko ditugun aukerak baliatu behar ditugu”, azpimarratu du Etxenikek.

Ikerketaren arabera, elebidunek euskara lehen hizkuntza izateko inoiz baino egokiagoa den testuingurua bizi dute; lankideen artean, esate baterako, oro har erdal giroa nagusitzen da, baina inork edo ia inork euskaraz ez dakitenen lan taldeak gutxiago dira euskaraz dakitenen lan taldeak baino.

Desirak

Beste alde batetik, ikerketak arabarren etorkizuneko desirak jaso ditu, eta horretan ere aldaketa nabarmentzen da, izan ere gehiengoak nahiago du etorkizuneko gizarte elebidun bat. “Orokorrean –azaldu du Etxenikek– euskararen aldeko jarrera zabaldua dago; kontuan hartuta elebidunak %20

Iturria: Aztiker Ikergunea.
Infografiaren egilea: Aritz Martinez De Luna.

garela, pisu handia dugu”. Dena dela, jarrera positiboa leuntzen da, euskara esparru pertsonalera eramaten denean edo ingelesaren erreferentzia tartean sartzen denean. Orduan, erdaldunen eta elebidunen artean jarrera desberdinak antzematen dira, erdaldun gehienentzat ingelesa euskara ikastea baino baliagarriagoa baita.

Azkeneko atalean, Aztikerrek egindako ikerketak elebidunak eta erdaldunak diskriminatuta sentitzen ote diren jaso du txostenean, eta ondorio nagusia da gehienak ez direla inoiz diskriminatuta sentitu. Asier Etxenike soziologoaren aburuz datu esanguratsua da, bereziki euskaldunen ikuspuntutik. “Normalizazio egoera bat dago eta nahiz eta objektiboki horrela ez izan, euskaldun jendea ez da diskriminatuta sentitzen, ez du ikusarazten diskriminazio egoera batzuk badaudela, eta maila horretan euskararen pertzepzioa positiboagoa da, ez da antzematen gatazkarik edo diskriminaziorik”.
 

Artikulu hau Arabako “Alea”k argitaratu du eta CC-by-sa lizentziari esker ekarri dugu.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Euskara Araban

Euskara Araban kanaletik interesatuko zaizu...
Aiaraldea Ekintzen Faktoria bizitza egitera doa

Bizitzeko proiektu baten aterpea izan asmo du. Aiaraldea Komunikazio Leihoak hauspotu du ekimena, eta komunikabide izatetik komunitate izateko jauzia ematen ari dira. Hezkuntza, feminismoa, kultura, ekonomia sozial eraldatzailea eta elikadura burujabetza ardatz, eta euskara bilgarri eta ibilgailu, bizitzeko alternatibak eraikitzen ari dira Aiaraldea Ekintzen Faktorian.


2018-03-22 | Euskara Zuian
Gorbeialdeko euskaltzaleen topaketa
MULTIMEDIA - erreportajea
Urtarrilaren 27an egin zuten Zuiako liburutegian (Murgian) Gorbeialdeko euskaltzaleon I. topaketa, "Zerk mugitzen gaitu?" lemapean, Gorbeialdeko Kuadrillako euskara zerbitzuak antolatuta. Gorbeialdea osatzen duten sei udalerrietako euskaltzaleek hartu zuten parte, egiten duten lanaren berri eman eta hori egiteko arrazoiak zein diren aletzeko.

Paul Urkijo
"Errementari euskaraz ez filmatzea ipuinari traizio egitea izango zen"

Film laburretatik luzeetarako jauzia egingo du 'Errementari'-rekin Paul Urkijok; Arabako herrixka batean, akzioa, terrorea, umore beltza eta bestelako osagaiak dakartzan pelikularekin.


2018-01-12 | Hala Bedi
Gasteizko Udaltzaingoaren 092 zenbakiak ez du euskaraz arretarik emango aurrerantzean

Udaltzaingoak PL2 maila eskatzen zuten 6 plaza eskaini zituen, Gasteizko euskara zerbitzua kontuan hartu gabe. ELAk salaketa jarri zuen eta nahi ez zuten ondorioa etorri da: Errege Egunetik, euskararik ez 092 telefono zenbakian.


Araba euskaldunagoa, baina...

Asier Etxenikeren hitzak dira, Alea aldizkarian jasoak: “Gure ingurua uste duguna baino euskaldunagoa da, baina horretaz jabetu behar gara euskaldunak, kontzientzia hartu behar dugu eta euskaraz bizitzeko ditugun aukerak baliatu...”

Ideia hori erabat berretsi zen Gasteizen, Euskaltzaindiak egindako XXII. Jagon Jardunaldian. Hantxe azaldu bezala, VI. Inkesta Soziolinguistikoak erakutsi du 16-30 urte bitarteko lau arabarretik hiru euskaldunak direla. Euskararen erabilera orokorra,... [+]


Arabako gazte euskaltzaleak
Urte berean bigarren topaketak egingo dituzte

Urtebeteko tarterik ere ez dute hartu bigarren topaketak egiteko. Lehenengoa 2017ko urtarrilaren 28an egin zuten eta bigarrena azaroaren 18an egingo dute.  Ez da seinale txarra. Haizea Alonso Aberasturik eta Jon Insausti Bizkarrak errepikatu egingo dute. Urtarrileko topaketetan oso ondo pasa zuten eta orain gogoz eta jakin-minez gerturatuko dira Gasteiza.


2017-11-10 | Hala Bedi
Araban, euskararen biziberritzean gako izan diren 16 geltoki

Araban euskararen biziberritzeak egin dituen pausoen inguruan berbaldi bat enkargatu zioten Vigoko unibertsitatekoek Txerra Rodriguez soziolinguistari, gero, Santiagoko unibertsitatean ere gauza bera errepikatzeko. Azkenean, galdera horri zuzenean erantzuna eman beharrean, 16 geltokiko bidaia proposatu du Araban barrena ARGIAko blogean.


2017-11-07 | Hala Bedi
Azaroaren 18an ospatuko dituzte Arabar Gazte Euskaltzaleon II. Topaketak

Oihaneder Euskararen Etxean hasiko dira jardunaldiak, Gasteizko beste gune batzuetan jarraituz egitarauarekin. “Ezinbestekotzat jotzen genuen sare bat sortu genuen, elkar elikatzeko, elkarren eredu izateko, elkarri hazten laguntzeko, elkarrekin borrokatzen jarraitzeko”, adierazi dute.


2017-09-24 | Axier Lopez
Arabako Alea aldizkaria eta Hala Bedi irratia
"Lehen patatero deitzen ziguten mespretxuz, orain harro esaten dugu"

Aurtengo ARGIA Egunak Gasteizen lur hartuko du urriaren 7an. Hiriburu batean egiten dugun lehen aldia da. Eta ez da kasualitatea Arabakoa aukeratu izana. Ezer gertatzen ez den 8. lurralde erdaldunean. Hori diote aurreiritzi zaharrek. Eta, ohi bezala, egia ezkutatzeko besterik ez dute balio. Arabako gure konplizeek ondo baino hobeto dakite hori. Igor Goikolea eta Maialen Kortabarria (Hala Bedi) eta Aritz Martinez de Lunarekin (Alea) hitz egin dugu.


2017-09-15 | Arabako Alea
Mintzalagun talde bat sortu nahi dute ikasturte berrian Trebi˝un

Irailaren 22ra arte eman dezakete programarako izena udaletako euskara zerbitzuan.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude