Emakumeak borrokan
Seaska

Euskal curriculuma Frantziako ikasketa-programan

  • Hego Euskal Herrian LOMCE legearen mehatxuak kezkatzen ditu, baina antzeko errealitatea aspalditik bizi dute Iparraldean. Maiatzaren 11n Herri Urrats ospatuko duen Seaska ikastolen elkarteak, Frantziako Hezkunde Nazionalaren ikasketa-programa jarraitzeaz gain, euskal curriculuma landu eta irakasten du.

Joanes Etxebarria
2014ko maiatzaren 04a
Helburu nagusia ikasleak euskarazko hiztun oso bilakatzea da. Euskalduntzea ez da hizkuntzatik soilik egiten, haien nortasuna ere euskal kulturan bustitzea baitute xede. Irudian, Larzabalgo Erdozaintzi kolegioan.
Helburu nagusia ikasleak euskarazko hiztun oso bilakatzea da. Euskalduntzea ez da hizkuntzatik soilik egiten, haien nortasuna ere euskal kulturan bustitzea baitute xede. Irudian, Larzabalgo Erdozaintzi kolegioan.

Guraso talde batek Arrangoitzeko ikastola sortu zuelarik, elkarte izaerarekin eta bost ikaslerekin, “elebitasun orekatua” kausitzeko proposatu zuten hezkuntza ereduak “pedagogia metodo bereziak eta aitzindariak” behar izan zituela dio Seaskak bere webgunean. 1994. urteaz geroztik Frantziako Hezkunde Nazionalarekin kontratu pribatuan izanik, ikasketa-programa estatalak bete behar dituzte, helburu propioak lantzeaz gainera. “Egiten den guztiak segitzen du ikasleak euskaldundu nahian, ez bakarrik hizkuntzatik, baita haien nortasunaren aldetik ere”, dio Jean Mixel Etxegarai Seaskako Hezkuntza zuzendariak.

Hasieran, Seaskak bere koadroa finkatu behar izan zuen, horrek ekar lezakeen askatasunarekin. “Janaria prestatzea edo mutilek jostea” kuriositate esperimental gisara aipatzen ditu Etxegaraik, garai haiek gogoan. Izan ere, lehen hamarkada esperimentala izan zen batik bat: “Beharbada Hezkunde Nazionaleko programetatik urrunduz, baina aldi berean Seaskak bazituen bere frogak egiteko, beraz bien arteko zerbait izan zen”.

Euskara koadro frantziarrean

Ikastolen diru-laguntzarako negoziaketak 1981. urtean hasi ziren, garaiko gobernu sozialistarekin, baina pedagogia mailan 1994. urtea izan zen mugarri, Seaskak Hezkunde Nazionalarekin kontratu pribatua izenpetu zuen urtea. Orduz geroztik Hezkunde Nazionalak enplegatzen ditu irakasleak, eta elkarteko langile izatetik kide izatera iragan ziren. Etxegarairen erranean, kontratu horrek “Hezkunde Nazionalarengandik eta ikuskaritzarengandik begirada gehiago ekartzen du”. Hala ere, ez du ikastolen helburuetan ondorio larririk: “Nahiz eta, kontratupean izanik, koadroa hertsitu den, Seaskaren xedeek eta egin moldeak segitzen dute”.

Helburu nagusia ikasleak euskarazko hiztun oso bilakatzea da. Euskalduntzea ez da hizkuntzatik soilik egiten, haien nortasuna ere euskal kulturan bustitzea baitute xede. Programa frantsesak bete behar badituzte ere, irakasleek euskal kulturaren presentzia segurtatzen dute ikasgaietan. Uztarketa horren adierazgarri da Historia geografikoa: ikastoletan erabiltzen diren liburuak Ikas zentroak itzulitakoak dira, argitalpen frantsesetan oinarrituak. Frantziar iraultza aipatzerakoan, adibidez, erran gabe doa historiako gertakari horren irakurketak ez duela zerikusirik ikuspegi frantziarretik ala euskaldunetik egina bada. “Bistan da gure historia irakasleek ez dutela liburua bere horretan segituko eta euskaldunen aldarrikapenek lekua ukanen” dutela. Buruhausteak ere badira, ordea. Euskal curriculuma ikasgaira eramatea irakasleen ardura da, eta programa frantsesa betetzeaz gain, adibidez, Nafarroako erresuma gehitu beharreko zerbait da. Hezkuntza zuzendariak onartu du “hautuak” direla, eta beharbada “beti mugan” dabiltzala.

Ikasgaietan halako malgutasunarekin jokatzeak ez du, Etxegarairen arabera, Hezkunde Nazionaleko ikuskariekin arazorik sortzen: “Egia da dugun kontratuarengatik ezingo genukeela frantses programetatik osoki ihes egin, baina maiz ikuskariak interesatuak agertu dira ikusteko zer berrikuntza atzematen ahal duten ezker eta eskuin”. 2005ean Estatuan indarrean sartu zen Oinarri Komuneko Legeak berak babesten eta akuilatzen du esperimentazio pedagogikoa. Historiako adibideari jarraiki, programak zehazten du “historiako irakasle batek ahalik eta gehien lekuko aztarna eta adibideekin mamitu” behar duela ikasgaia.

Euskal curriculuma

Joera nagusiari jarraiki, gaitasunetan oinarritutako hezkuntza bultzatzen du curriculumak: “Egiten jakitea, izaten jakitea eta horiek denak mobilizatzen jakitea, bizitzan aurkitzen ditugun egoera konkretu eta konplexuak ebazteko”, azaldu du Etxegaraik. Curriculumaren bigarren ardatza euskal kultura, euskal historia, euskal nortasuna garatzean datza.

Muga administratiboaren ondorioak nabari direla gehitu du, eta pedagogia integratzailea ezberdin lantzen dela Hegoaldean eta Iparraldean, nahiz eta osagarriak izan: “Hego Euskal Herrian, sortzen duten materialetik pasarazten dute pedagogia integratzailea”; Seaskan berriz, irakasleen formakuntzan zentratzen dira gehiago: “Irakaslearen prestaketa horretan, egoera konplexu eta konkretuen ebazpenean ikasleak nola integratu ari gara lantzen, gaitasunak garatzeko bidean”.

Zerbitzu publikoa pribatuan

Aipatu malgutasun pedagogikoa Estatuko ikastetxe guztiei irekia zaien arren, Sistema frantziarrean egonda euskal hiztun osoak sortu ahal izatea ahalbidetzen du Seaskaren estatus bereziak, “ez baikara zuzenean eta osoki zerbitzu publikoengandik kudeatuak. Gure irakasleak hautatzea, formatzea, animazio pedagogikoak antolatzea, barne mugimendua... administrazioak eginen luke, zerbitzu publikoetan bagina, ez genuke hauturik”. Pribatu izaerak ematen dio elkarteari hori kudeatzeko ahala; hori bai, “eskizofrenia puntu bat” aitortzen du Etxegaraik: “Seaska murgiltze zerbitzu publiko bakarra da gaur egun, denbora berean estatusa pribatua da, baina horrek ematen digu gure etxearen jabe izatea”.

Seaskaren izaera pribatuagatik irakasleak hautatzea eta formatzea elkartearen esku bada ere, Hezkunde Nazionalak enplegatzen ditu, harekin duen kontratuagatik. Irakasle batek, lehen urteetan, Seaskaren barne formakuntza jarraitzen du gero Frantziako irakasle lehiaketetara aurkezteko. Fase horretan, irakasle titularrak izateko prestatzen direnean, “gure proiektua ezagutu dezaten eta gure hezkuntza ikuspegia jaso dezaten” zaintzen du Seaskak.

Formakuntza zentroa du elkarteak irakasleei zuzendua, eta hortik bideratzen dira Pedagogia Egunak ere. Jardunaldi horietan, gogoetak taldean plazaratzen dira, ildo batzuk markatzeko. Aurten ahozkotasunaren inguruan ari dira, ikasleen mintzamena nola indartu aztertzen. Jendartean –eta bereziki hiriguneetan– euskararen erabilerak duen bilakaera kezkagarriak ondorioak ditu ikastoletan ere, Etxegaraik azpimarratu duenez: “Ikastoletan sartzen diren ikasle gehienek ez dute euskara menperatzen eta errealitate horrek eramaten gaitu gogoetatzera eta erabakitzera nola eginen dugun indartzeko transmisio jabetze hori”. Lehen mailarako, adibidez, adin desberdinetako ikasleak gela berean nahastea lehenetsi dute, txikienek helduagoak euskaraz entzun ditzaten, eta txikienei irakastea helduenentzako akuilu izan dadin.

Arrakastaren datuak

Seaskak bidea urratu behar izan du den heinera heltzeko, eta botere publikoekin, jakina denez, borrokan segitzen du oraino ere. Baina bere ikasgeletara gero eta haur gehiago hurbiltzen denez, gero eta gehiago dira ikastetxeak. Kolegioak hiru dira, eta lizeo bakarra bada ere, 2015ean lizeo profesionala irekitzeko xedea bada Miarritzen. Orotara 3.100 ikasle ziren 2013an, eta gehiagoren mentura bada heldu den ikasturterako.

Beste datu bat ere aipatu da azken urteetan arrakastaren seinale gisara: ikastolako ikasleen ehuneko ehunak Baxoa lortu izana. Unibertsitatera sartzeko ezinbestekoa den azterketaren emaitza horien interpretazioari aldiz, ñabardura egin nahi die Etxegaraik: “Ez dugu sekula helburutzat hartu ehuneko ehunak lor dezan Baxoa. Elementu inportante eta atsegina da, baina ikusi behar da zenbat sartzen diren kolegioan eta zenbat Baxo orokorrean (lizeoan), baloratzeko beste irizpide batzuk har genitzake”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Seaska

Seaska kanaletik interesatuko zaizu...
Paxkal Indo, autodidakta nekaezina
"Hautetsi guztiek babesten dute Seaska, borroka hori irabazia dugu"

Baigorrin hartu gaitu Paxkal Indok, etxean, eta hitz egin dugu haren bizitzan garrantzia duten hainbat gairi buruz: musikaz, euskararen hainbat ertzez, Seaska ikastolez. Halako batean, argazkilaritza ere gustuko duela aipatu, eta gehitu du: “Gauza asko egin ditut, eta eginen oraindik”. Harentzat ez omen baitago ametsik, “ondoko egunetako proiektuak bakarrik”.


2019-03-03 | Eneko Gorri
Mende erdi

Ipar Euskal Herriko ikastolak duela mende erdi sortu ziren, guraso multzo txiki baten ausardiari esker. Bost hamarkada berantago, 4.000 ikasle inguru biltzen dira 36 ikastolatan. Azken urteetan, garapen fase batean kokatzen dira ikastolak: 2010ean ikasleen %5 ikastoletan eskolatuak ziren, 2018an %10 dira eta 2030ean %20 izango dira.

Ikastolako gurasoen soziologia asko aldatu da. Jendartea bera ere, 1969tik asko aldatu da funtsean. Lurralde honetako jende askok bezala, ikastola beti izan dut... [+]


127.000 euro behar ditu Seaskako Integrazio Batzordeak

20 urte beteko ditu aurten ahalmen urritasun egoeran diren haurren gurasoen eta lagunen elkarteak. Gaur egun, Seaskako ikastoletako 111 haur laguntzen ditu.


Zorionak, Seaska!

Elkarlanetik sortu eta bizi da Seaska, Ipar Euskal Herriko ikastolen elkartea. Ospakizunetan da: 50 urte bete ditu aurten. Larunbateko ekitaldiak Euskal Herriko hainbat txokotako jendea erakarri zuen Miarritzera. Ia 5.000 lagun inguru bildu ginen Iraty Aretoan, eta bigarrenez zorionak Seaskari, antolakuntza paregabea izan zelako.


2019-01-04 | ARGIA
Seaskak kontzertu batez ospatuko du mende erdia, Berri Txarrak-en azken emanaldia izanen da Iparraldean

1969an sortu zen Seaska ikastolen federazioa. 2019. urtea mende erdia beteko du. 50. urtebetetze festaren lehen ekitaldia otsailaren 16an ospatuko dute Seaska zaleek.


2018-12-21 | ARGIA
Estatuak ukatua, EEPk partez bermatua

Euskararen Erakunde Publikoak (EEP) hartu du bere gain, Seaskak ikasturte honetarako premiazko dituen 4,5 irakasle lanpostuak. Frantziako Estatuaren Hezkuntza ministerioak uko egin zion ikasturte hasieran.


2018-12-05 | I˝igo Igartua
Seaskarekin negoziaketak berrabiarazteko prest azaldu da Frantziako Gobernua

Euskararen Erakunde Publikoak postuen ukapenari buruzko problematika konpontzeko dagokion 140.000 euroko aurrekontua bere gain hartzeko eskatu zion Hezkuntza Ministerioari.


2018-11-30 | ARGIA
Seaskak bere beharrak oroitarazi dizkio Benjamin Griveaux Frantziako Gobernuko bozeramaileari

Seaskako ikastolek behar dituzten irakasle postuetarako baliabideak emateko eskatu zioten atzo Frantziako Gobernuko bozeramaile Benjamin Griveauxari Donibane Lohizunen izandako bileran.


2018-11-29 | ARGIA
Frantziako Gobernuko ordezkarien bisita dela-eta, Seaskak elkarretaratzea deitu du Azkainen

Frantziako Gobernuko bozeramaile Benjamin Griveaux Lapurdira etorriko da gaur, osteguna, bertako hainbat enpresari eta ordezkari politikorekin biltzeko. Bisitaren harira, Seaskak elkarretaratzea deitu du 18:30ean Azkainen, Gobernuak lanpostu berririk onartzen ez duela salatzeko.


2018-11-19 | ARGIA
'Ikaskoli': 15. urtez Eguberri saskiak saltzen ari dira Zuberoako ikastolei laguntzeko

Zuberoako ikastolei (Seaska) laguntzeko Eguberrietarako otarreak saltzen ari dira Euskal Herri osoan, 15. aldiz antolatutako Ikaskoli operazioan.  Abenduaren 10 arte egin daitezke eskariak, bai herri askotan saskion salmenta sustatzen duten boluntarioei jakinaraziz, edo baita Ikaskoli-ren webgunetik bertatik. Saskiekin batera aurten Jean Bordaxarren Ildoa disko berria ere eskaintzen dute.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude