29 URTEZ TXILIBITOA ZINTZILIK

1989ko abenduaren 31
Futboleko Lehen Mailako arbitroa den Ildefonso Urizar Azpitarteri elkarrizketa.

Urizar Azpitarte, Lehen Mailako arbitro bizkaitarra
29 URTEZ TXILIBITOA ZINTZILIK
Futbola beti izan da pil-pileko gaia eta, nola ez, gauza bera bere ingurua. Berez, arbitroak ez dira alde batetara geratzen. Alde batetara geratu ezezik berebiziko garrantzia izan dute, aspaldian denon ahotan daudelarik: Clementek hau diola, Iruretak bestea, Villarek arezoak dituela Plazarekin e.a. Berauon ekintzak lupaz aztertu eta ikertuak diren arren ezer gutxi azaltzen da egunkarietan iganderoko ihardunari aurre egiteko beharrezko dituzten baldintzetaz.
Bizkaian bada bat, izenez Ildefonso eta alor horretan Urizar Azpitarte deiturikoa, nazioarte mailako arbitroa, jakin badakiena honetaz zerbait. Lehen mailan 14. urtea, eta arbitraritzan 29.a ematen ari den arbitro honek gauzak erabat argi dauzka eta horrela azaltzen da.
ARGIA.ðLanbide gogorra zuena, ezta?
URIZAR AZPITARTE.ðEz luke zertan izan behar, baina, egitan hala gertatzen da. Eta? Behin gustoa hartu diozunean ez dago uzterik, ekin egin behar diozu akabatzeko egunera arte.
A.ð Entzuna dugu arbitro asko aurretiaz furtbolean arituak direla...
U.A.ðBai, hala da. Ni, Jubentus taldean aritu nintzen jokalari Zugazaga, Otxoa eta gehiagorekin, hemendik Athletic jubenila sortu zenean ez nuela zer eginik ikusi nuen. Honela, behin, oporrak ematen nitueneko herrian partidu bat arbitra nezala lortu zuten. Harrez gero arbitro ikastaroa egin nuen. Egia esan, hasieran ez nuen ilusio handirik, garai hartan 17 urte besterik ez nuen, baina gustoa hartu nion eta mailaz maila, apurka apurka, nagoen tokiraino heldu naiz. Jada 14 urte daramatzat lehen mailan eta duela zortzitik nazioarte mailako arbitroa nauzu.
A.ðMailaz maila igon. Nolako urrateak eman behar dira horretarako? Ze erizpide erabiltzen da horretarako?
U.A.ðFederakunde bakoitzak bere begiraleak ditu eta hauek ematen dituzten puntuen arabera zerrendak osatzen dira, lehenengo biak igo egiten dira eta azken biak jeitsi. Hau horrela da herrialde guztietan, maila nazionalean begiraleak estatu osokoak direlarik. Egun, lehen eta bigarren mailan 60 arbitrotako talde berezi bat egin da, nazioartekoa izateko lehen I5en artean sailkatua egon behar dela. Sailkapeneko azken seirak mailaz jeisten dira eta 47 urtetik gorakoak erretiratu beharrean daude.
A.ðNola egiten da partidu bakoitzeko arbitroaren izendapena?
U.A.ðHiru pertsonek egiten dute: lehena arbitrook izendatua, bigarrena arbitroen batzorde burua eta azkenik Federakundeak izendatutako bat, kasu honetan Sanchez Arminio. Hirurok bildurik beren ustearen arabera erabakitzen dituzte arbitrorik egokienak. Arau zehatzik ez dagoen arren partiduaren garrantzia izaten da kontutan eta honetaz gain inork ez dezake bere lurraldeko partidurik arbitra. Nik ezin dut Athletic-a arbitratu.
A.ðAspaldion kritika ugari azaltzen ari dira arbitroen egokitasunez eta partzialitateaz...
U.AðBegira, hamaika bide frogatu izan dira, (zozketa hutsa, zerrenda parekatuak, hurbiltasun geografikoa) eta bakar bat ere ez da ondo atera. Nik uste orain dugun hau dela egokiena. Dena den, orain dugun eraketan, 60 arbitroena, marrazain nagusia zure maila berekoa da eta ez dago ohituta zeregin horretara. Lehen marrazain biak norberak aukeratzen zituenean errezago moldatzen ginen partidu guztietara eramaten baigenuen bikote bera. Egokitasunaren atzean partzialitatearen kontua dago. Ez dirudi pertsona garenik. Ezin dugu inolako erru eta hutsik izan. Gu ere okertu egiten gara. Gainera erasoan saiatzen denak beti izango du bere aldeko falta gehiago izateko aukera. Eta jendeak ez dakien arren guk ere zigorrak izaten ditugu txarto egiten dugunean; jakina, zigorrok ez dira egunkarietan azaltzen.
A.ðVillar-ek ere badu arazoren bat zuekin, ezta?
U.A.ðVillar-ek, lehendakari atera zenean, kontutan izan zuen arbitroen botoak erabakikorrak izan zirela eta aurretiaz egiten genuen bezala gure esku utzi zuen batzorde burua aukeratzea. Gertatzen dena ideia berriekin sartu zela, gauza asko aldatu nahian eta zenbait indarrekin egin duela topo. Nahiz eta gauzak egiten ari den batzuen animoak lasaitu beharrean dago.
A.ðGil oraintxe bertan ari da arbitroen profesionaltasunaz egitasmoren bat mamitzen...
U.A.ðGil-ek proiektu asko egin ditzake eta guk aztertuko ditugu, gainera ez legoke txarto, baina hasteko, gutxienez, 10 urtetako lan kontratua egin beharko litzaiguke eta gero ondo ordaindu, zeren diru gutxiren truk eta gaizki zabiltzanean kanporatua izateko daukazun lana uzteak ez du merezi, areago jakinda nola dagoen lan merkatua.
A.ðDenboraldiko zenbat partidu zuzentzen dituzu bataz beste?
A.U.ðLigako 12 edo 13ren bat, laupabost Kopako eta Europan agintzen dizkidatenak, guztira 25en bat. Gainera lehen mailako partidurik ez daukadanean Bizkaiko Federakundeak jubenilak arbitratzeko agin diezadake eta egiten du. Berriak direnak gehiago ibili behar izaten dute, kasik igandero.
A.ðBeti esan izan da zenbait futbolarik kilometroak eta kilometroak ibiltzen dituztela zelaian, baina zuek ere zerbait ibili beharko, ezta?
U.A.ð Bai, nik ere prestatu beharra daukat. Horretarako footing egiteaz gain inoiz Athletic-arekin ere entrenatzen naiz. Athletic-ean oso ondo portatu dira nirekin eta dauzkaten zerbitzu guztiak erabilgarri dauzkat.
A.ðEgun saskibalioa, futbol amerikarra... oso garatuta daude zehaztasun eta kontrol mailan. Futboleko arauak ez al dira garatuko? Ez duzu uste zaharkituta daudenik?
U.A.ðKirol horietako arauak erabat berriak dira, ostera, futbolekoak oso zaharrak izanik bere garaian izugarri moldatu zituzten ia ia gaur dauden bezala geratuz. Egia da zenbait arau aldatu nahian dabiltzala, eta egia da baita beste zenbait arau berri sartu direla. Gertatzen dena da jendeak ez dituela ezagutzen. Eta gero badira behin betirako erabaki beharreko kontu batzu, eta batez ere jokoz kanpokoarena, horrela guztiontzat arazo gutxiago izango baita. Jokabide erizpideak ere bateratu beharko genituzke, zehatzago izanez eta gure eritzipean kontu gutxiago utziz.
A.ðZer deritzozu irabazleari 3 puntu emateari?
U.A.ðInglaterran ezarrita dago, eta dirudienez izan du eraginik erasoko jokoa bultzatzeko orduan. Ikusi egin beharko hemen nola aterako litzatekeen.
A.ðArbitro baten ordez bi baleude zer? Gainera posible litzateke 2. hau bideo batekin egotea....
U.A.ðEsperientzia modura interesgarria eta polita izan liteke. Hala ere badu arazorik jokoa etengabe mozten egon beharko bait genuke arbitroa robot bihurtuz. Marrazainek badituzte betebehar zehatzak zenbaitzutan erabakia beraiena delarik, besteetan kontsultiboak izanik.
A.ðDenbora erreala saski baloian bezala...
U.A.ðDenbora murriztuz ondo legoke, baina ziur aurka azalduko liratekeen lehenak jokalariak zirela, askoz nekezago suertatuko bait zen. Futbolean pikareska izugarria dago.
A.ð Bortizkeria nabarmena dago futbolaren inguruan, bai jokalarien artean zein ikusleen artean...
U.A.ðEz da pozgarria, baina hala da. Jokalariei dagokiena murrizteko bide bi egon daitezke: bata, zigor gogorragoak ezartzea Europan bezala, hemen ia ezer gertatzen ez zaien bitartean Europan kaleratu bakoitzari 5 partidutako zigorra ezartzen baitiote, eta bestea, harremana eta dialogoa bultzatzea jokalari eta arbitroen artean, baina ez zelaian soilik, erakundearekin ere bai. Ikuslegoari dagokionez berriz, nik uste askok eta askok ez dituztela arauak ezagutzen, horrela, sarreran arauen agiritxo bat emango balie arazo gutxiago gertatuko litzateke eta beraiek ere gustorago ikusiko lukete jokoa. Egia esan, hemen arbitroa jokalariak bezain garrantzitsua da, ostera, Europan epaile soil bat besterik ez da. Europan babestuago gaude hemen baino eta ospe ona daukagu gainera.
SABINO MADARIAGA
"Gu ere zigortuak izaten gara, baina honetaz ez da ezer argitaratzen"
Lehen Mailako arbitro beteranoetarikoa da UrizarAzpitarte bizkaitarra.
20-22

Gaiez\Kirola\Futbola\Besteak
Pertsonaiaz\URIZAR2
Egileez\MADARIAGA8\Kirola
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-03-20 | ARGIA
"Maskarada, horixe ari dira antzezten Gipuzkoako Aldundia eta Ehiza Federazioa"

Gipuzkoako Ehiztarien Federazioak grebara deitu ditu ehiztariak, Gipuzkoako Aldundiari presio egin asmoz. Ehiztarien argudioak, baina, iruzurra direla salatu du Naturkon talde ekologistak eta datuak eman ditu: hamar urtetan 1.768.567 euroz lagundu du Aldundiak Federazioa.


2019-03-20 | Topa Gaitezen
Oraina euskaratik eraikitzeko... Gazteok korrikan Plentziara!

Bi urtetik behin gertatu bezala, badator berriz ere Korrika gurera. Herri euskaldun batean amesten dugun gazteoi ezinbesteko zaigu ekimen hau gure buruan kokatzea, bi urterik behin bada ere, zentroan kokatzea. Ez zen nolanahiko apustua izan bere garaian ez. 1980an, aurreko urteetan taberna bateko mahai inguruan ernaltzen hasitako ideiari hasiera eman zitzaion; eta horrela, herri honen euskalduntzearen alde inoiz egindako ekimen handienetariko bat martxan jarri zen. Euskal Herriaren eraikuntzan... [+]


2019-03-20 | ARGIA
'Roundup'ak kantzerra eragiteagatik bigarren aldiz kondenatu dute Monsanto-Bayer AEBetan

San Franziskoko (Kalifornia, AEB) epaitegi batek ebatzi du Monsanto –gaur Bayer multinazionalak erosia– dela  Edwin Hardeman 70 urteko nekazariak nozitzen duen minbiziaren errua, bere linfoma Roundup (glifosatoa) erabiltzeak eragina.


2019-03-20 | ARGIA
Verdes liburu-dendak euskal kulturari egin zion ekarpena omenduko du Bilboko Loraldiak

Loraldia Festibalak Bilboko Verdes liburudendako azken kudeatzaileei omenaldia eskainiko die martxoaren 24an Arriaga Antzokian, Loraldia Festibalaren 5. edizioaren baitan.


2019-03-20 | ARGIA
"Kazetaritza ez da delitua" aldarrikatu du ARGIAk Donostiako epaitegi aurrean

ARGIAko lantaldeak Donostiako epaitegiaren aurrean elkarretaratzea egin du asteazken goizean.


2019-03-20 | Guaixe .eus
Altsasuko gazteen gurasoak Bruselara joango dira auziaren berri ematera

Altsasuko Auzia nazioartekotzeko bidean, Altsasu Gurasoak taldeko eta Altsasukoak Aske herri plataformako kideak, atzera ere, Bruselarako bidea hartuko dute asteazken honetan eta ostiralera arte han izanen dira.


2019-03-20 | ARGIA
Uber enpresa Bilbon: VTC-ekin ezin lan egin, janari-banatzaile prekarioekin bai

Eusko Jaurlaritzak VTC ibilgailuen sektoreari galga jarri dien arren, Uber enpresak kudeatutako etxez etxeko janari-aplikazioak ez du inolako eragozpenik aurkitu Bilbon.


2019-03-20 | ARGIA
50 lagun itsasotik erreskatatu dituen barkua konfiskatzeko agindu du Italiako Gobernuak

Mare Jonio barkua konfiskatzeko agindu du Italiako Gobernuak, itsasontzi horrek astelehen honetan 50 lagun erreskatatu ondoren. Italiako bandera dauka barkuak eta Mediterranea Saving Humans proiektuko partaidea da.


2019-03-20 | Usurbilgo Noaua
Atez ateko bilketak 10 urte bete ditu Usurbilen

Ohitura aldaketa txiki batek hondakinen kudeaketa eredua irauli zuen duela 10 urte. 2009ko martxoaren 16an albiste genuen Usurbil, ez herri mailan baita udalerritik kanpo ere. Aitzindari bilakatu zen udalerri hau Euskal Herrian, hondakinak lehengai bihurtu eta herritarrak "teknologia" aurreratuenean bilakatu zituen atez ateko bilketa sistemari esker. Atez atekoak 10 urte bete ditu joan den larunbatean.


2019-03-20 | ARGIA
Galizian eukaliptoak ezabatuz ospatuko dute Basoen Mundu Eguna

Larunbatean, martxoak 23, Basoen Munduko Eguna dela eta, aldarrikapen giroan ospatzeko kanpaina antolatu dute Galizian: bertako mendi eta ibarretan monolabore bilakatua diren eta azken aldian sekulako suteak eragin dituzten eukaliptoak erauziko dituzte egun eta ordu berean, baso iraunkorrez ordezkatzea aldarrikatuz.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude