ARGIA.eus

2020ko apirilaren 09a

Ipurtargiak desagertzen ari dira argi kutsaduraren erruz

  • Mundu osoan egindako ikerketa baten arabera, gehiegizko argitasun artifizialak, pestizidek eta habitat galerak, 2.000 ipurtargi espezieren extintzioa ekar dezakete berandu baino lehen.

Urko Apaolaza Avila @urkoapaolaza
2020ko otsailaren 04a
Ipurtargiak bioluminiszentzia erabiltzen du eta ingurune osasuntsu baten seinale da.(Arg.: Commons Wikimedia)

Ipurtargiak bio-aniztasunaren seinale dira naturzaleentzat, eta haien argitxoak gure bazterretatik itzaltzen ari diren neurrian badakigu nola ari garen akabatzen lurreko bizitzarekin. AEBetako Tuftseko Unibertsitateak ikerketa egin du nazioarteko adituak galdekatuz, eta denak bat datoz esatean hiru faktore nagusi eragiten ari direla ipurtargien desagertzea: kutsadura luminikoa, habitat galera eta pestiziden erabilera.

Sara Lewis unibertsitate hartako biologia irakasleak Bioscience aldizkarian azaldu duenez, arrisku handienetakoa habitat galera da, eta munduan dauden 2.000 ipurtargietatik asko desagertuko dira geografikoki zaurgarriak diren tokietan bizi direlako. Adibide bat jarri du: Malasiako mangladiak suntsitu eta palmondoak landatzeak, hango ipurtargi ikusgarri bezain ezagun bat –turismoa erakartzeraino– galtzeko zorian utzi du.

Baina arazoa mundu mailakoa da, eta argi kutsadurak ere zerikusia dauka horrekin. Ikerlarien aburuz, argitasun artifizialak gizaki zein animalien bioerritmo naturalak eteten ditu, baita ipurtargienak ere: “Haien estalketa erritualak hondatzen ditu guztiz”.

LED argien alde iluna

Bikotekidea erakartzeko ere erabiltzen dute bioluminiszentzia ipurtargiek eta argitasun artifizial gehiegi egoteak ez die batere onik egiten. Ikerketak gaur egungo sistema ustez jasangarriagoak zalantzan jarri ditu, zehazki LED argiak. Energia gutxiago sortzen duten arren, argitasun gehiegi ematen dute sarritan: “Dirdiratsuagoa izateak ez du esan nahi hobea denik”.

Hiri eta herri askotan ari dira aldatzen argiak LED sistemara. Bonbilla mota horrekin, amaitu da Eguberrietako argien inguruko eztabaida: Bilbon iazko Gabonetan 1.200.000 milioi LED argi jarri zituzten kaleak apaintzeko. Kaleko arbolak, esferak edo noriak argiztatzeaz gain, urruneko auzoetako etxeetaraino ere iritsi da LED “ekologikoen” urdin kolorea. Ez al da paradoxa ipurtargien argi naturala ordezkatzea korronte elektrikodun diodoekin?

 

 

Eguberritako argiak Bilbon.

 

 

Gauez isurtzen den kutsadura luminikoa %2 handitzen ari da urtero, kaleko bonbilla konbentzionalak LED argiengatik aldatu ahala. Adituak “errebote efektuaz” hitz egiten hasiak dira: udal poltsikoak nabaritzen ez duenez, aurrekontu berarekin argi gehiago jartzen ari gara. Baina ez gara konturatzen argitasunak ere iluntasuna behar duela, ipurtargiek eta guk bezainbeste.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Biodibertsitatea  |  Kutsadura

Biodibertsitatea kanaletik interesatuko zaizu...
Azkenak
EGILEA
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude