Hilekoa min kroniko bihurtzen denean

  • Asenna Nafarroako Endometriosi Elkartea sortu dute gaixotasuna ikusarazi, elkar babestu eta formakuntzak emateko. Salatu dute “gutxi” ikertzen dela eta mediku batetik bestera ibili behar dutela.

"Ohikoena da gaztetatik asko odolustea eta hilekoa jaitsi aurretik, bitartean eta ostean ibuprofeno batekin joaten ez den mina izatea".

2023ko ekainaren 16an - 10:44
Zarata mediatikoz beteriko garai nahasiotan, merkatu logiketatik urrun eta irakurleengandik gertu dagoen kazetaritza beharrezkoa dela uste baduzu, ARGIA bultzatzera animatu nahi zaitugu. Geroz eta gehiago gara, jarrai dezagun txikitik eragiten.

“Hilekoak mina ematen badu esan nahi du patologia bat dagoela atzean; horregatik, mina dugula esaten dugunean kasu egin, eta zergatia aztertu beharko lukete”. Nerea Barba Ramos (Iruñea, 1987) Asenna Nafarroako Emdometrioi elkarteko presidentearenak dira hitzak. Gaixotasuna ikusarazi, elkar babestu eta formakuntzak eman nahi dituzte, besteak beste. Endometriosia daukaten sei pertsonen artean sortu dute elkartea: “Jende asko asko neka-neka eginda etortzen da elkartera, mediku batetik bestera ibili delako eta ez dakielako nora jo”.

Endometriosia oinaze kroniko bat da, eta sortzen da endometrioa uterotik kanpo sortzen denean; hala nola obarioetan, tronpetan, hesteetan edota kolonean. Horrek hantura eta mina eragiten du. “Ohikoena da gaztetatik asko odolustea eta hilekoa jaitsi aurretik, bitartean eta ostean ibuprofeno batekin joaten ez den mina izatea”, azaldu du Barbak.

Emakumeentzat eta uteroa duten pertsonentzat ezgaitzailea izan daiteke endometriosiak eragindako mina: “Eguneroko gauzetan eragiten du, asko zikintzen denez oso deserosoa delako eta minak ohean uzten gaituelako”. Barbarak esate baterako egunero pairatzen du mina: “Salaketa bat jarri behar izan nuen, eta lanerako ezintasun permanentea eman zidaten”.

Hilekoa duenetik “sekulako” mina izaten du, eta ondorioz, mediku batetik bestera ibili da. Haurdun geratu nahi zuenean zailtasun handiak izan zituen, minarengatik eta kisteak zituelako. Bi urte eta erdi kostatu zitzaion haurdun gelditzea: “Haurdunaldia izugarri gogorra izan zen, eta ostean mina geroz eta handiagoa zen, egunero sentitzen nuen mina eta konortea galtzen nuen anemiarengatik”. Medikuek esaten dute haurdunaldiaren ostean mina txikitzen dela, baina Barbarak salatu du mito bat dela: “Erditu ostean estrogenoek gora egiten dute eta oinazea areagotu egiten da”.

"Hasieran lasaitasuna sentitu nuen, txikitatik sentitzen nuen minari izena jarri niolako eta ez zelako nik asmatutako zerbait"

2018. urtean, lanera bidean zela ezin izan zuen zutik mantendu eta ospitalera eraman zuten: “Esan zidaten izugarrizko kiste bat nuela, eta uste zutela obarioa bihurritzen ari zela”. Laparoskopia bat egin zioten ikusteko nola aurre egin, eta ikusi zuten dena kaltetuta zeukala: kolona, uretra, obarioak bereziki gaizki eta uteroa, besteak beste. “Hasieran lasaitasuna sentitu nuen, txikitatik sentitzen nuen minari izena jarri niolako eta ez zelako nik asmatutako zerbait”.

Hortik urtebetera minarekin jarraitzen zuenez beste ebakuntza bat egin zioten, eta 2020. urtean, uteroa eta eskuineko obarioa kendu zioten. Pandemia bete-betean ebakuntza egin, eta hurrengo egunera etxera bidali zuten: “Puntuak infektatu, eta bagina kanpotik zein barrenetik erre zitzaidan; ordutik, min kronikoarekin bizi naiz egunero”.

Diagnostikoa jaso aurretik denetarik probatu du: antisorgailuek menopausia eragin diote eta minaren unitatean ere izan da, baina mina ez da baretu: “Botikekin adabakiak jartzen dituzte ez dutelako gaiaren inguruan ikertzen”. Gaineratu du bere sentsazioa dela berarekin esperimentatu dutela. Medikuek ez dakite zein den endometriosiaren jatorria eta zergatik eragiten dien emakume batzuei eta uteroa duten pertsona batzuei eta besteei ez: “Ez dute ikertzen emakumeak garelako, bestela aspaldi izanen genuen tratamendu espezifiko bat”.

Nabarmendu du prebentzioan arreta jartzea beharrezkoa dela, zenbat eta lehenago asteko tramendua: “Elkarteko Nerea Osesi 16 urterekin diagnostikatu zioten, eta ordutik bizi kalitate nahiko ona dauka, ia minik gabe”. Horregatik, kasuak lehenago hautemateko institutuetan formakuntzak eman nahi dituzte: “Oso garrantzitsua da gazteak ahalduntzea eta jakitea zeintzuk diren sintomak medikuarenera joan ahal izateko”. Osasun etxeetan eta ospitaleetan ere eman nahi dute formakuntza.


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Osasuna
Gorputz hotsak
“Dragon Boat-arekin gorputzarengan geneukan konfiantza berreskuratzen dugu”

Kirol ugari egin ditu Mercedes Ortega Barrenak (Bilbo, 1967); hala nola atletismoa, paddel surfa eta orain arrauna. Hondarribiko HS2 Surf Center eskolako Dragon Boat taldeko kidea da. Batik bat minbizia duten edo izan duten emakumez osaturiko taldea da. Barrenak nabarmendu du... [+]


Aitor Cevidanes
“Akainak gaitza kutsatzeko denbora behar du, egunean bertan kenduta ez dago arriskurik”

Akainak edo kaparrak batetik, eltxo tigreak bestetik, Euskal Herrian duten presentziaz eta gurean dauden espezieez mintzatu zaigu Aitor Cevidanes ikertzailea. Osasuna eta ingurumena hizpide, dituzten arriskuez, herritarron uste faltsuez eta klima aldaketaren nahiz gizakion... [+]


Adin txikikoak dira Osakidetzako genero identitateko unitatetik pasa diren erdiak

1.075 pertsona artatu ditu Barakaldoko ospitaleko genero-identitateko unitateak, 2016ean unitate hori martxan jarri zenetik. Erdiak baino gehiagok adin-nagusitasuna bete aurretik jaso zuen lehen arreta. Eta, kopuru osoaren herenak hamasei urte baino gutxiago zituen.


Basauriko espetxeko preso bat hil dela jakinarazi du Salhaketa elkarteak

Presoa ziegan aurkitu dute hilik ostegun iluntzean. Eusko Jaurlaritzak esan du suizidio kasu baten aztarnak dituela. Gainera, Jaurlaritzak 2021ean espetxeen eskumena jaso zuenetik hiltzen den zazpigarren presoa da.


Materialismo histerikoa
Bizitzeko

Ikasturte osoan inork aipatu ez dituen kontuetan aritu ondoren, aktualitatearen erdigunera eraman nau, ustez, pneumonia batek, nola definitu ez dakidan hartuemana izan baitut Osakidetzarekin. Eta lehen deitik, ai ene, esperimentu batean egotearen sentsazio zirraragarria,... [+]


Bizkaiko emaginen greba eguna astelehenean, Osakidetzaren udako murrizketak salatzeko

Satse Euskadiko Erizainen Sindikatuak deitu du greba, eta udako murrizketek eragindako lan karga arintzeko neurririk ez hartzea leporatu dio Osakidetzari.


Absolbitu egin dute Osakidetzak kaleratu ostean anbulantzia bati bi gurpil zulatzea egotzi zioten langilea

Bilboko magistratuak adierazi du ez dagoela froga nahikorik langileak delitu hori egin zuela egiaztatzeko eta ez dagoela “lekukorik” hori frogatu duenik. Horrelako 300 sabotaje salatu ditu anbulantzien zerbitzua esleitua duen enpresak.


Gorputz hotsak
“Baimenik eskatu gabe interbentzio kirurgiko ugari egin zizkidaten”

Aktibista intersexa* eta DJa da Marikarmen Free (Baena, Espainia,1984). 2003. urtean sistema psikiatrikoaren kontrako borrokan hasi zen, eta gaur egun bide beretik doa Insania kolektibokoekin. Martxoan, Iruñeko Katakraken egindako “Zapalkuntza psikiatrikoa eta... [+]


2024-06-19 | ARGIA
Mediku eta pediatrak falta dituzte Bortziri eta Baztanen ere

Kalera atera dira salatzeko Bortziri eta Baztanen mediku eta pediatren falta, itxaron zerrenda amaigabeak eta hitzorduen atzeratzea jasaten ari direla, besteak beste. “Landa eremuan bizi garenok ere merezi dugu behar dugun bezala artatuak izatea”.


Historiari eta esklerosi anizkoitzari buruzko irakaspenak

Mallorca, 1968. Joana Maria Escartin historialaria jaio zen. 1989an esklerosi anizkoitza diagnostikatu zioten eta joan den maiatzaren 30ean hil zen jaioterrian, 56 urte zituela, hain zuzen, esklerosi anizkoitzaren nazioarteko egunean.

Ikasketak UIBn (Universitat de les Illes... [+]


Ikastetxeek erizain bat izateko eskaera Jaurlaritzara iritsi da

Istripu eta larrialdiei erantzutea eta gaitz kronikoak dituzten ikasleak artatzea lirateke, besteak beste, erizainak eskolan lituzkeen funtzioak, gaur egun gehienbat irakasleen bizkar geratzen dena. Eskoletan erizain batek egon behar duela aldarrikatzen urteak daramatza SATSE... [+]


2024-06-12 | Ane Labaka Mayoz
Euskaraz jaio

Carmen Junyent hizkuntzalaria izan zen katalanez hil ahal izatea bere azken hatseraino aldarrikatu zuena. Hil hurren zela, osasun-langileekin izandako bizipenak idatzi, eta bera hil ondoren argitara zitzatela eskatu zuen. Hizkuntza pertsona batek beste batekiko duen trataeraren... [+]


Lekeitioko SOS mugimendua
“Gure osasuna ezin da erabaki politikoen menpe egon, zerbitzu duinak behar ditugu herrian”

Ginekologia zerbitzuarekin gertatu den moduan, Lekeition pediatria zerbitzua kolokan ikusi du herritar talde batek, eta berandu baino lehen, osasun zerbitzu duinak izateko aldarria atera dute kalera. Sortu berria den Lekeitioko SOS mugimenduaren sustatzaile dira Marina Entziondo... [+]


Osakidetzaren irtenbide bakarra lanaldia luzatzea dela kritikatu dute ELA, LAB eta CCOOk

Langileen plantilla egokia osatu beharrean, Osakidetzako profesionalei aparteko orduen bitartez ordaintzea gaitzetsi dute sindikatuek. Azken urteetan errepikatu diren arazoen aurrean zuzendaritzak izandako plangintzarik eza salatu dute.


Eguneraketa berriak daude