Euskal Herriaren lehen atlas kartografikoa osatu dute

  • Ramon Oleagak eta Jose Mari Esparzak egina, 300 mapa dakartza Imago Vasconiae izeneko bildumak eta Interneten ere kontsultagarri dago. Euskal Herriaren historiaren bilakaera irudikatzeko eta "ikerketarako jatorrizko materiala izateko" ezinbesteko tresna sortu dute egileek.

Ezker-eskuin: Joseba Agirreazkuenaga hitzaurrearen egilea, María Jesús Etxaniz Laboral Kutxako ordezkaria, eta Ramon Oleaga eta Jose Mari Esparza egileak. Argazkia: Txalaparta.,

2024ko apirilaren 19an - 08:57
Azken eguneraketa: 10:52

Herrialde orok du bere atlas kartografikoa eta orain Euskal Herriak ere bai. Ostegunean aurkeztu dute Bilbon, Laboral Kutxaren egoitzan Imago Vasconiae. Euskal Herria: kartografia historikoaren atlasa lana.

Bilbon aurkezturikoa ez da edozein liburu, ezta "obra arrunt bat" ere: "Azpiegitura zientifiko eta kultural bat" da

Jose Mari Esparza idazleak eta Ramon Oleaga ikerlariak egina, eta Txalaparta argitaletxearen eskutik eta Laboral Kutxaren finantzazioari esker argitaratua, Euskal Herriaren historiako 300 mapa biltzen ditu atlasak, eta lurraldea irudikatzeaz gain "gu ere irudikatzen gaitu", azaldu dute egileek.

Izan ere, Bilbon aurkezturikoa ez da edozein liburu, ezta "obra arrunt bat" ere, hitzaurrea idatzi duen Joseba Agirreazkuenaga EHUko katedradunak aurkezpenean azaldu duen moduan: "Azpiegitura zientifiko eta kultural bat", esan du historialariak. Hala, horren bidez, ikerketarako jatorrizko materiala eskuragai jarri dute egileek, mapen inguruko euren esperientzia eta "ezagutza kritikoa" baliatuta.

Berlinen 1821ean egindako mapa baten xehetasuna, euskaldunen eremua adierazten duena.

Urte eta ordu askotako lanaren emaitza da Imago Vasconiae atlasa, bi egileek kartografiarekiko duten grinaren ondorio. Liburutegietako katalogoak, museoen bildumak eta beste argitalpenak arakatu dituzte, eta 800 plano eta mapako corpusaren artean aukeraketa xehea egin dute. Hala, mapa bakoitzak bere azalpena, egiletza, data eta testuinguru historikoa dakartza lau hizkuntzatan: euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez.

"Euskal Herria globaltasunean hartuko duen obra baten falta sumatzen zen"

Arro azaldu dira Esparza eta Oleaga, ez baita egunero herri baten lehen atlas kartografikoa aurkezten. Oleagaren aburuz, "beharrezkoa" zen halako zerbait: "Kartografia historikoaren arloan, gure herrian behin behineko katalogoak argitaratu izan dira –azaldu du ikerlariak–, baina Euskal Herria globaltasunean hartuko duen obra baten falta sumatzen zen". Esparzak, bere aldetik, azaldu du atlasak lagunduko duela "Baskoniak histoan izan duen bilakaera ulertzen".

Denetariko mapak ageri dira atlasean, duela 13.660 urte harrian egindakoa den eta Europa mendebaldeko zaharrena den "Abauntzeko mapa" deiturikotik hasi –haitzulo horretan aurkitu zen 1993an– eta gaur egun arte. Tartean dira mapa geologikoak, "Wasconia" hitza ageri den mapamundia, Europako herrien mapa, eta euskararen ulermenari buruzko mapak ere bai, ARGIAk 2017. urtean "Egia eredua"-ren harira argitaraturikoa esaterako.

Abantzueko mapa, harrian egina duela 13.000 urte baino gehiago, atlasak dakarren lehena da.

Atlasa paperean argitaratu dute zorro batean gordeta, 440 orrialde ditu, eta 1.000  aleko edizio bat egin dute, ale bakoitza 250 eurotan dago salgai. Hala ere, mapak kontsultatu nahi dituenak badu aukera www.imagovasconiae.eus webgunean.

 


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Historia
Australiako aborigenen buztingintza

Australiako ipar ekialdean dagoen Jiigurru uhartean duela 2.000-3.000 urteko zeramika zatiak aurkitu dituzte James Cook unibertsitateko eta Australiako Ikerketa Kontseiluko kideek. Australian orain arte aurkitutako zeramika arrastorik zaharrenak dira. Arrastoen azterketa... [+]


Erroldan zentsuratuak

Erroma, K.a. 443. Lehenengoz zentsoreak aukeratu zituzten. Handik bi mendetara Errepublikako magistraturarik garrantzitsuena izango zen zentsurarena. Bost urtean behin bi zentsore aukeratzen zituzten, kontsul izandako senatarien artean.

Erantzukizun handiko kargua zen:... [+]


Islandiak izoztu zuen Konstantinopla

Teofanes Aitorlea kronikalariak jaso zuenez,  763-764ko negua inoizko hotzenetakoa izan zen Konstantinoplan. Elurrak eta izotza hartu omen zuten bizantziar hiriburua eta Bosforon iceberg bat ere ikusi omen zuten.

Orain arte klima hoztea, besteak beste, jarduera... [+]


Erdi Aroan erditzea

Toledo, 1272-1280. Alfontso X.a Gaztelakoak Ama Birjinari eskainitako 427 kanta monodiko bildu zituen. Santa Mariaren Kantigek Erdi Aroko musika eta literatura bildumarik garrantzitsuenetakoa osatzen dute, baina, kantiga miniaturaz apainduta daudenez, ilustrazio horiek beste... [+]


Eguneraketa berriak daude