Aurrekontuek "zorpetze masiboa" eta "desberdintasunen areagotzea" ekarri dute azken hamarkadan

  • Herri Unibertsitateak 2008-2017 urte arteko azterketa kritikoa egin du. Gastu sozialaren inguruko eztabaida portzentaje zehatzetan baino “zapalkuntza ekonomikoaren errealitatean” dagoela dio txostenak.

Urko Apaolaza Avila @urkoapaolaza
2017ko martxoaren 17a
2017ko EAEko aurrekontuak otsailean aurkeztu zituzten eta negoziazioa egunotan itxi dute EAJ, PSE eta PPk (arg: Irekia)

Nekane Jurado ekonomialariak HerriUni-ren laguntzarekin txostena osatu du “atzeraldi handia” deituriko garaian –2008tik honainokoan– Hego Euskal Herrian bizi dugun egoera sozioekonomikoaren eta aurrekontuen inguruan. Prentsaurrean aurkeztuko dute txosten osoa, baina hainbat datu eta ondorio aurreratu dituzte jadanik.

Egileen iritziz hamarkada horretan izandako atzeraldi eta murrizketek desberdintasun soziala areagotu dute arlo guztietan. Hainbat datu esanguratsu eman dituzte hori esateko: 2009an langabetuen %68,7-k laguntzaren bat jasotzen zuen, orain %37,5ek baino ez. 14.300 lagun joan dira atzerrira arrazoi ekonomikoengatik 2009-2014 artean; epe berean 1.328 lagunek beren buruz beste egin dute: “Segurtasun falta, menpekotasuna, estresa, depresioak, gaixotasun psikikoak gero eta errealitate ohikoagoak dira”, dio txostenak.

Zor publikoa: hamasei bider handiagoa

Zorpetze “masibo” bat ere egon dela salatzen du Juradok txostenean eta datu adierazgarria eman du horretarako: 2007 amaieran EAEko zor publikoa –foru aldundietakoa kenduta– 642 milioi eurokoa zen, 2016an 10.450 milioi eurotan zenbatu daiteke zorra, hamasei bider handitu da beraz. Zor horren %30 Eusko Jaurlaritzak AHT eraikitzeko aurreratutako dirua izan da.

Hain zuzen, aurrekontuei lotuta, azterketak nabarmendu du 2017an zorraren pisua gastuen %10era iristen dela jadanik eta gastu sozialari gogor “kosk” egiten diola horrek.

Gastuaz gain, azken hamarkadako diru-sarrerak ere aztertu ditu: “Krisia erabili da iruzur fiskala handitzeko”, ondorioztatu du ekonomialariak: “Onartezina da enpresek euskal aberastasunaren (BPG) erdia eraman eta 2017an bildutako 100 eurotik 7 baino ez ordaintzea ogasunari, 2008an 14,45 euro zirenean, nahiko eskasak hala ere”.

Hizkuntza politikan, osasunean, etxebizitzan, kulturan... arlo guztietan sumatzen da beherakada ikerlanaren arabera. Hezkuntzan, adibidez, aurrekontuen “benetako” beherakada %5,4koa izan da EAEn 2008 eta 2017 artean, eta Nafarroan %9,7.

Datu horien aurrean, HerriUnik uste du lehen pausoa “hausnarketa kritikoa” egitea dela eta hortik hasiko dela “ekintza politiko efikaza eta emantzipazioa”.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Aurrekontuak

Aurrekontuak kanaletik interesatuko zaizu...
2018-10-21 | Juan Mari Arregi
Aurrekontu sozialak lehenetsi

EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek Lakuako gobernuari EAEko aurrekontuak onartzeko egindako proposamenek, mahai gainean jarri dute hauen garrantzia.


2018-10-11 | Juan Mari Arregi
Aurrekontu sozialak lehenetsi

EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek Lakuako gobernuari EAEko aurrekontuak onartzeko egindako proposamenek, mahai gainean jarri dute hauen garrantzia.


2018-06-17 | Juan Mari Arregi
Hitz emandakoa konplitu dezatela

Pedro Sánchez Espainiako Gobernuko presidente berriak bere ibilaldia hasi du Mariano Rajoyk ezarritako Estatuko Aurrekontu Orokorrek lotuta.


2018-06-07 | Juan Mari Arregi
Hitz emandakoa konplitu dezatela

Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidente berriak bere ibilaldia hasi du Mariano Rajoyk ezarritako Estatuko Aurrekontu Orokorrek lotuta. Uda ondorenean, baina, 2019koak aurkeztu beharko ditu. Horregatik, komeni da duela hilabete aurkeztu zituen bere plan alternatiboak gogoraraztea, gastu sozial eta zerga gehiagoko Estatua batean oinarrituak.


Gürtel auziaren epaia atzeratu egin zen, Espainiako aurrekontuen babesa kolokan ez jartzeko

Epaia presio politikoengatik atzeratu da: boto partikularra ez zen maiatzaren 21ean eman Ciudadanosek eta EAJk aurrekontuei emandako baiezkoa kolokan ez jartzeko.


2018-05-24 | Miren Osa Galdona
EAJk PPren aurrekontuak babestu osteko haserrea, hamar txio esanguratsutan

EAJk PPren gobernuaren aurrekontuak babestu ditu "erantzukizunez" jokatu duela iritzita. Konstituzioko 155. artikuluak Katalunian indarrean jarraitu bitartean Rajoyren aurrekontuak ez zituela onartuko berretsi izan du behin baino gehiagotan alderdi jeltzaleak. Hautsak harrotu ditu erabakiak sareetan, EAJk "bere hitza" jan duela iritzita.

 


2018-05-23 | ARGIA
Espainiako Gobernuaren aurrekontuen alde bozkatzea erabaki du EAJk

EAJko zuzendaritza batzartu egin da asteazken honetan, eta Euzkadi Buru Batzarrak jakinarazi duenez, erabaki dute Espainiako Kongresuan dituzten bost diputatuek aldeko botoa ematea Rajoyren Gobernuaren aurrekontuei.


2018-05-23 | ARGIA
Espainiako Gobernuko aurrekontuak, EAJk zer bozkatuko baldintzatuta

Espainiako Gobernuko aurrekontuak bozkatuko dituzte gaur Madrilen, eta horiek onartzeko ezinbestekoa dute EAJren babesa. Jeltzaleek ez dute bozkatuko dutenaren berri emanen azken momentura arte.


2018-05-17 | ARGIA
Estatuko aurrekontuen zuzenketak: azpiegitura handiak saritu dituzte EAJk eta PPk

EAJk eta PPk aurrekontuen gaineko akordioa erdietsi dute 2018an Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroara 25 milioi euro bideratzeko Estatuko aurrekontuetatik; beste 24,5 milioi euro 2019rako eta 14,5 milioi 2020rako. Guztira, 64 milioi euro. Diruaren zati handiena AHTko obretara, portuetako lanetara eta ikerketaren garapenera bideratuko da.


2018-05-06 | Juan Mari Arregi
Bat eginik pentsionistak desmobilizatzeko

PPren eta EAJren interesak batu egin dira Estatuko Aurrekontu Orokorrak salbatzeko, pentsionistak hauteskunde-merkantzia balira bezala erabilita.


Eguneraketa berriak daude